Çanakkale Tuzla yöresi jeotermal sularının kabuklaşma ve korozyon özellikleri

Türkiye'nin kuzeybatısında Biga Yarınadası üzerinde Çanakkale ilinden 65 km mesafedeki Kestanbol ve 80 km mesafedeki Tuzla jeotermal alanları çalışma kapsamında incelenmiştir. Çalışma alanı, Ege Denizinden 5 km uzaklıktaki Kestanbol,Kösedere,Babaderesi,Ayvacık ve Tuzla yerleşim yerleri ile sınınrlanan jeotermal kaynakların yer aldığı bölgeleri kapsamaktadır. Bu çalışma ile bölgenin jeotermal sularının kabuklaşma ve korozyon özellikleri incelenmiştir. Çalışma alanının jeolojik özelliklerine bakıldığında, Paleozoyik döneme ait Permo-Triyas yaşlı Karadağ Temel Karmaşığına ait şistler ve rekristalize mermerler jeotermal sistemin birincil rezervuarını, Neojen Volkanitlerden Ayvacık volkanitlerine ait riyolitik lavlar ve Behram volkanitlerine ait ignimbritler ise ikincil rezervuarı oluşturmaktadırlar. Bölgedeki jeotermal suların h,drojeokimyasal evrimlerini incelemek amacıyla Ekim 2013-Kasım 2013 dönemlerinde 9 adet su örneklenmiş, kimyasal ve izotop analizleri yaptırılmıştır. Elde edilen analiz sonuçları, ters çözümleme yönteminde kullanılmıştır. İnceleme alanındaki sıcak suların yüzeye çıkış sıcaklıkları 25-95 derece arası değişmektedir. Uygulanan jeotermometre yöntemleri ile çalışma alanı için hesaplanan rezervuar sıcaklıkları, silis jeotermometre formülleri ile 85-205 derece arası, katyon jeotermometre formülleri ile 95-235 derece arası ve Doygunluk İndeksi (SI)- Sıcaklık(T) grafiklerinde rezervuar sıcaklıkları 150-160 derece arasında değişmektedir. Bölgedeki sıcak suların mineral çökelimlerini incelemek için belirlenen noktalardan 7 adet kabuklaşma örnekleri alınmıştır. Kabuklaşma örneklerinin elementel analizleri, krsital yapıları ve morfolojik özellikleri sırasıyla XRD, XRF ve SEM analiz yöntemleri ile açıklanmıştır. Analiz sonuçlarına göre başta karbonat gurub minerallerden kalsiyum karbonat ve magnezyum karbonat olmak üzere, silis grubu minerallerinden kuvars ve amorf silika, korozyona bağlı olarak oluşan sülfür ve sülfit grubu minerallerden kurşun sülfür, demir sülfür ve çinkosülfür gibi çökelmeler tespit edilmiştir. Çalışma alanındaki yüksek tuzlu jeotermal suların, rezervuardan yüzeye ulaşıp, geribasım aşamasına kadar hareket ettiği tüm noktalarda sırasıyla termodinamik koşulları incelenmiştir. Aquachem 2012.1 version ve PHREEQCİ programları ile yapılan ters çözümleme yönteminde akışkandaki minerallerin doygunluk sınırları araştırılmıştır. Ters çözümleme yönteminde çökelim gösteren minerallerin, XRD, XRF ve SEM analizlerinde çökelim gösteren mineraller ile uyumlu oldukları tespit edilmiştir. Uygulanan bu yöntemin, günümüzde uygulanan diğer kabuklaşma çözüm yöntemlerinin yanısıra problemin çözümüne katkı sağlayacağı görülmüştür.