Cemîl Sıdki ez-Zehâvî'nin şiirsel dili - analitik çalışma

Şiir dilinin en önemli özelliği, ifade zorunluluğunun sınırlarını aşmayan yoğun bir dil olmasıdır. Bunun için şiirler ancak türü, tınısı, musiki değeri, semantik özellikleri, duygusal yansımaları ve yan yana geldiği kelimelerin durumları, hatta beyit veya kasidedeki yerleri dikkatle incelendikten ve test edildikten sonra kaleme alınır. Şair, duygusal tepkilerini ifade etmek için etkili bir dil seçer ve hem şiirin yapısında bulunan anlamın hem de yapının önemini ortaya koymak için seçici kelimeler kullanır. Zira dil, şairin zihninde ve vicdanında saklı olan şey gözle görülür somut bir resim haline getirir. Bu bağlamda dil, şiirin, yalnızca sözcüklerin anlamlarını değil, temel insani arzuya yanıt olarak var bulunur. Dahası bu kelimelerin başka imalar ve çağrışımlar hakkında ne ilham ettiği ve duygu ve düşüncelerin ruhunda ne uyandırdıklarını ortaya koyar. Çalışmada, şiir dili kavramının ve özelde şiir dilinin, genelde ise edebiyat dilinin önemli özelliklerinin açıklama ve analizi yapılmıştır. Çünkü bunlar şairin fikir ve anlamları beyan ederken ve etkili bir sanatsal tablo oluştururken kullandığı temel araçlardır. Çalışmada ayrıca şiirsel amaçlara da temas edilecektir. Şiir kavramı ve yaratıcı özelliklerinin nasıl somutlaştırıldığını ortaya koymak için Zehâvî'nin manzum metinlerinden örneklere yer verilmiştir. Çalışmada betimsel analiz yöntemi takip edilmiştir. Araştırmacı, iktibas ve tadmîn üslubu, şiirin sanatsal yapısı, şiirsel imgeler, dış ve iç musiki gibi şiirlerin sanatsal özelliklerini ortaya koymak üzere eleştirel bir incelemeye girişmeden önce şairin hayatına dair kısa bir genel bakış sunmuştur. Zira şiirsel metinler; kelimelerin iyi seçilmesi, kelime yahut cümleciklerin edebî zevke uygun ve üslûba güzellik verecek biçimde sıralanması hüsnü't-tenessuk, tensîk, anlamlar arası ilişki ve bütünlük hüsnü'l-irtibât ve güzel tasvirden kaynaklanan güzellikten ve hayal gücünden yoksun değildir.