Ceza muhakemesi hukukunda adli kontrol

Ceza Muhakemesi Kanunu, ceza yargılamasının sağlıklı biçimde yürütülmesi ve sonuçlandırılması maksadı ile kişi hak ve hürriyetlerine kesin hükümden evvel, farklı şekiller ve yoğunluklarda sınırlandırma teşkil eden, kanun koyucu tarafından "Koruma Tedbirleri" olarak adlandırılan birtakım tedbirler öngörmektedir. Bu tedbirlerden kişi hak ve hürriyetlerine en yoğun sınırlandırma teşkil eden tedbir ise tutuklamadır. Adli kontrol ilk olarak 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK ile Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu temel alınarak muhakeme hukukumuza kazandırılmış tutuklamaya alternatif teşkil eden bir kurumdur. Kurumun ihdas edilmesindeki temel gaye kişi hak ve hürriyetlerine verilen önemin artması ile tutuklamanın son çare olarak başvurulan bir tedbir haline getirilmesidir. Dolayısıyla tutuklama ile adli kontrol arasındaki ilişki temelde ölçülülük ilkesine dayandırılmaktadır. Zira bu ilke, amaca ulaşmada araç olarak kişi bakımından en hafif etki doğuracak tedbire başvurulmasını öngörmektedir. Tutuklamaya alternatif teşkil etmekle birlikte tutuklamadan bağımsız olarak da uygulanabilen adli kontrol tedbiri farklı amaçlara yönelik olarak düzenlenmiş on iki farklı yükümlülükten oluşmaktadır. Çalışmamızda mevzuat bakımından adli kontrol tedbiri irdelenmiş, mevzuat ve uygulama açısından kanaatimizce eksik bulunan hususlar ile bunlara yönelik çözüm önerileri tartışılmış ve 08.07.2021 tarih ve 7331 sayılı Kanun kapsamında Muhakeme Kanununa eklenen hükümler değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Adli Kontrol, Ceza Muhakemesi, Koruma Tedbiri, Ölçülülük İlkesi, Tutuklamaya Alternatif Tedbirler