Çocuk edebiyatı mı yetişkin edebiyatı mı? Muğlak bir metin olarak Norton Juster'ın The Phantom Tollbooth adlı eserinin Türkçe çevirisinin çeviri biçemi analizi

Çocuk edebiyatına bir tanımlama getirmek uzun yıllardır zorlu bir görev olmuştur. Çocuk edebiyatının, yazın dizgesi içerisinde çevresel konumda yer alması ve bu dizgenin içinde bulunan yazar, çevirmen, yayınevi, editör ve eleştirmen gibi edebiyat eyleyicilerinin müdahalelerine açık olması bu nedenlerin başında gelmektedir. Çocuk edebiyatının didaktik yönü, yazarlar ve çevirmenler için bir takım kısıtlayıcı faktörleri de beraberinde getirir (Shavit, 1986:63). Bazı yazarlar bu kısıtlamaların önüne geçmek adına hem çocuk hem de yetişkin okuyucu kitlesini hedefleyen, muğlak (ambivalent) eserler ortaya çıkarmaktadır. Kelime oyunları, bu eserlerin ön plana çıkan biçemsel özelliklerindendir çünkü söz konusu eserlerde yaratılmış olan edebi dilin ve biçemin çocuk okuyucu tarafından algılanamayacağı öne sürülür. Hedef kitlesinin çocuk okurlar mı yoksa yetişkinler mi olduğu konusunda belirsizlik bulunan muğlak eserlerin bu özelliğinin çeviri biçemini nasıl etkilediğini araştırmayı amaçlayan bu tezde Norton Juster'ın The Phantom Tollbooth adlı eserinin Yasemin Akbaş tarafından yapılan Hayalet Gişe: Milo'nun Akıl Almaz Serüveni başlıklı Türkçe çevirisi incelenmektedir. Jurij M. Lotman (1977) tarafından önerilen ve Zohar Shavit (1986) tarafından geliştirilen muğlak metin (ambivalent text) kavramı çerçevesinde yürütülen araştırmada, Dirk Delabastita (1993) tarafından kelime oyunları çevirisi için önerilen çeviri stratejileri kategorizasyonu, teze konu kitabın çevirmeninin kelime oyunlarını çevirmek için başvurmuş olduğu çeviri çözümlerinin betimlenmesi ve sınıflandırılması için kullanılmıştır. Çalışma, kaynak metnin kendine has biçeminin, erek kültürde çevirmen tarafından hedef kitlenin özellikle çocuk okuyucu olarak kabul edilmesiyle nasıl yeniden oluşturulduğunu göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, hedef kitlesi bakımından muğlak bir metin olan eserin (yetişkin ya da çocuk edebiyatı), kaynak metindeki biçemsel özelliklerden farklı biçemsel özelliklere sahip bir erek metin olarak ortaya çıkabileceği sonucuna varmaktadır.