Coğrafi bilgi sistemi kullanılarak Batman yerleşim alanındaki zeminlerin geoteknik özelliklerinin değerlendirilmesi

Türkiye, jeomorfik özelliklerinden dolayı, geçmişten bugüne kadar doğal afetlere maruz kalmıştır. Bu yüzden, yerleşim alanlarının seçiminde ve mevcut yerleşim alanlarının planlamasında, zemin özellikleri bakımından güvenli ve riskli olan bölgelerin tespit edilmesi, yapıların inşa edilmesi büyük bir öneme sahiptir. Zeminin mühendislik özelliklerin belirlenmesi ve yapı alanı boyunca zemin profilinin değişimini tespit etmek için günümüzde birçok yöntem ve teknik kullanılmaktadır. Bu tekniklerden, öne çıkanlardan bir tanesinin, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) olmasının sebebi, kolaylık, maliyet, zaman, mikro ve makro bölgeleme gibi özelliklere sahip olmasıdır.Bu tez çalışmasında, Batman İli şehir merkezinde, farklı zemin mühendislik firmaları tarafından gerçekleştirilen jeofizik ve sondaj çalışmaları sonucunda elde edilen veriler kullanılarak, çalışma alanındaki zeminin mühendislik özellikleri Coğrafi Bilgi Sistemleri yöntemi ile çalışan Global Mapper (20.1) programı ile analiz edilmiştir. Programda, veri tabanı oluşturularak çalışma alanının geoteknik özelliklerini yansıtan çeşitli haritaları hazırlanmıştır. Bu kapsamda; zemin taşıma gücü (qt), Standart Penetrasyon Deneyi (SPT), kayma dalgası hızı (VS30), presiyometre deneyi (PMT), zemin hâkim titreşim periyodu (T0) ve zemin sınıfı ile ilgili birkaç farklı haritalar oluşturulmuştur.Oluşturulan haritalara göre, ele alınan zemin, genel olarak orta plastisiteli, düşük plastisiteli, yüksek plastisiteli, yarı-katı, katı ve aktif olmayan killer olarak belirlenmiştir. Yapılan arazi ve laboratuvar deneylerinden elde edilen sonuçlara göre çalışma alanında zemin taşma kapasitesi qt, 2,83-9,46 kg/cm2 değerleri arasında değişim göstermektedir. SPT-N darbe değerleri, 20-30 metre derinlik için 10,8-61 arasında değişmektedir. Kayma Dalgası Hızı (VS30) değerleri 167-703 m/s değerleri arasında olup, zeminin net limit basıncı 4,9-16,03 değerleri arasında değişiklik göstermektedir. Ayrıca çalışma alanının zemin hâkim titreşim periyodu T0 değeri 0,29-0,77 s. arasındadır. Çalışma sonunda, elde edilen değerler sunulmuş ve daha sağlıklı zemin incelemelerinin yapılabilmesi için gerekli öneriler yapılmıştır.