Çokuluslu işletmelerde sermaye bütçelemesi ve yabancı yatırım kararlarına yönelik bir uygulama

Bu çalışmada çokuluslu şirketlerin doğrudan yabancı yatırımlarını değerlendirirken kullandıkları sermaye bütçelemesi, diğer bir ifadeyle uluslararası sermaye bütçelemesi açıklanmıştır. Bu kapsamda uluslararası sermaye bütçelemesinin teorik altyapısını oluşturan çokuluslu şirketler ile doğrudan yabancı yatırımlar hakkında da genel bilgiler verilmiştir.Çokuluslu şirketler yabancı yatırımlarında özellikle ülkeye özgü risklerle mücadele etmek zorundadırlar. Söz konusu riskler şirketlerin sermaye maliyeti, diğer bir ifadeyle projelerin değerlendirilme sürecinde beklenen nakit akışlarının bugünkü değerlerinin hesaplanmasında kullanılacak iskonto oranı üzerinde doğrudan etkilidirler. Dolayısıyla şirketlerin riskleri iyi yönetmesi rekabet üstünlüğünün sağlanmasında önemli unsurlardan birisidir. Risklerle mücadelede gelişmiş yapılara ihtiyaç vardır ve bilimsel yöntemler kullanılmalıdır.Uluslararası sermaye bütçelemesinde, yerel sermaye bütçelemesiyle aynı teorik altyapı kullanılmaktadır. Bununla birlikte uluslararası sermaye bütçelemesinin birtakım karmaşıklıkları mevcuttur. Sermaye bütçelemesi konusunda 1960'lardan itibaren şirketler üzerinde pek çok araştırma yapılmış olup, araştırmalar sonucunda şirketlerin sıklıkla ?Net Bugünkü Değer? ve ?İç Verim Oranı? yöntemlerini kullandıkları görülmüştür. Bu yöntemlerin yanı sıra uluslararası sermaye yatırımlarının değerlendirilmesinde klasik yöntemlere alternatif olarak ?Düzeltilmiş Bugünkü Değer? yöntemi ile ?Reel Opsiyonlar? geliştirilmiştir. Çalışmalarda ayrıca şirketlerin risk değerlendirme yöntemleri olarak ?Duyarlılık Analizi? ile ?Senaryo Analizi? yöntemlerini tercih ettikleri belirtilmiştir.Çalışmada Düzeltilmiş Bugünkü Değer yöntemi üzerinde durulmuştur. Bu yöntemde nakit akışı yaratacağı düşünülen gruplar (faaliyet nakit akışları, imtiyazlı kredilerin anapara ve faiz ödemeleri, amortismanlar, vergi ertelemeleri vb.), formülde ayrı terimlerle ifade edilmekte olup, özsermaye maliyeti, yatırımcı ülkenin nominal faiz oranı ve yatırımcı ülkenin risksiz faiz oranı gibi üç temel oranla iskonto edilmektedir. Örneğin ana şirkete faaliyet nakit akışları, sistematik riski içeren, sermaye varlıkları fiyatlama modeliyle hesaplanmış, özsermaye maliyetiyle, imtiyazlı kredilerin anapara ve faiz ödemeleri, yatırımcı ülkenin piyasa faiz oranıyla iskonto edilmiştir.Sonuç olarak, uluslararası doğrudan yatırım kararlarının değerlendirilmesinde şirketlere daha esnek bir yapı sunduğu için ?Düzeltilmiş Bugünkü Değer? yöntemi önerilmiştir.Anahtar Sözcükler: Çokuluslu Şirketler, Doğrudan Yabancı Yatırımlar, Uluslararası Sermaye Bütçelemesi, Düzeltilmiş Bugünkü Değer