Colchicum variegatum L. üzerinde farmakognozik araştırmalar

Colchicum türleri içerdikleri tropolon alkaloitlerinden dolayı çalışma konusu olmaya devam etmektedir. Colchicum alkaloiti olan kolşisin günümüzde halen Colchicum autumnale L. türünden izole edilmektedir. Ülkemizde 50'den fazla Colchicum türü olmasına rağmen C. autumnale L. yetişmediğinden diğer türlerin kolşisin açısından kaynak olup olamayacağı araştırılmıştır. Bu nedenle tez konusu olarak daha önce üzerinde çalışma yapılmayan bir tür olan Colchicum variegatum L. seçilmiştir. Çalışmada C. variegatum L. türünün toprak üstü ve toprak altı kısımlarından elde edilen nötral-fenolik ekstrelerinden alkaloit izolasyonu, total alkaloit miktarı, kolşisin miktarı ve sitotoksik aktivitesi değerlendirilmiştir. Alkaloitlerin izolasyonunda sütun kromatografisi ve preparatif İTK yöntemleri kullanılmıştır. İzole edilen saf maddelerin yapıları İTK, UV, NMR ve MS yöntemleriyle aydınlatılmıştır. Yapıları aydınlatılan alkaloitler, toprak üstü nötral-fenolik ekstreden kolşisin, kolşifolin; toprak altı nötral-fenolik ekstreden kolşisin, 2-demetilkolşisin, kolşifolin olarak tespit edilmiştir. LC-HRMS analiz yöntemiyle C. variegatum L. türünde bilinen 8 fenolik asit ve 14 flavonoit bileşiğinin varlığı tespit edilmiştir. Sitotoksik aktivite sonuçlarına göre BKP-TA64 ve BKP-TA2/BKP-H2 alkaloitleri PC3 ve HEK293 hücre hattında kolşisine göre daha düşük; MCF7 hücre hattında kolşisine göre yüksek aktivite göstermiştir. Toprak altı A ekstresinde ise tüm hücre hatlarında en düşük aktivite saptanmıştır. Total alkaloit miktarı toprak üstü metanol ekstresinde % 3,224; toprak altı metanol ekstresinde % 4,916 olarak belirlenmiştir. YBSK yöntemi ile yapılan kolşisin miktar tayini sonucunda ise toprak üstü metanol ekstresindeki kolşisin miktarı kantitatif olarak (a/a) % 0,02; toprak altı metanol ekstresindeki kolşisin miktarı ise % 0,83 olarak tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Colchicum variegatum L., Kolşisin, Tropolon alkaloitleri, Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi, Sitotoksik aktivite.