Üniversite kampüs planlaması için karşılaştırmalı bir çalışma

ÖZET Üniversite kampüsü planlaması, birçok eylem ve unsuru bir arada barındıran bir fiziki yerleşimin tasarlanmasıdır. Üniversite gencin geleceğinin yönlendirildiği, şehir için de kültürel, bilimsel ve sportif faaliyetlerin yapıldığı bir yerdir. 20. yüzyılda, yüksek öğrenim, kültürlerin birbirinden etkilendiği ortak bir zemin oluşturmuştur. Üniversite eğitim çevresinin belirli bir kimlik kazanması, üniversitenin bir kampus planlaması olarak tasarımındaki başarıyla yalandan ilgilidir. Üniversite kampüsleri tasarımı için bir katkıyı amaç edinen bu çalışmada; "Üniversite Kampüslerine ait yerleşim planları" incelenerek elde edilen başarı kriterleri doğrultusunda, yol gösterici olabilecek ana ilkeler elde edilmiştir. Bu tez kapsamında, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Kampus Planlaması bir "case study" (Olgu değerlendirilmesi) olarak ele alınmış, kampus tasarımı ana ilkeleriyle karşılaştırılarak incelenmiştir. Çalışma yedi bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm "Sorunun Belirlenmesi", "Çalışmanın amacı" ve "Çalışma Yöntemleri" alt bölümlerini içeren "Giriş" bölümüdür. Üniversite ve Kampus çevresinin bir tanımı ve Üniversitelerin Kampus olarak tasarlanmasını gerektiren sorunlar ortaya konmuştur. ikinci bölümde 20. Yüzyıl boyunca, dünyada ve ülkemizde kampus tasarımının gelişiminin kısa bir geçmişi araştırılmış ve yine dünyadan ve ülkemizden bazı kampus tasarım örnekleri incelenip başarı kriterleri saptanmaya çalışılmıştır.Üçüncü bölümde; üniversite fiziki çevresinde insan gereksinimleri incelenmiştir. Bu gereksinimler insan davranışları gereksinimleri, eğitim, araştırma, sağlık, eğlence, yemek ve spor ihtiyaçları olarak ele alınmıştır. Dördüncü bölümde; üniversite kampüsünün fiziki yapılanması ana ilkeleri araştırılmıştır. Kampus arazi kullanımı, altyapı, bina yerleşimleri, işlevsel düzenlemeler, dolaşım ağı ana belirleyicileri incelenmiştir. Beşinci bölümde; görsel kampus tasarım ilkeleri olarak, imaj, stil, estetik değerler, simgeler (landmarks), malzeme, peyzaj (landscape) kavramları irdelenmiştir. Altıncı bölümde; üniversite kampüslerinde bazı tasarım şemaları üzerinde durulmuştur. İncelenen tasarım şemaları doğrusal, merkezi, doğrusal ve merkezi olmayan, moleküler, gruplama ve bölgeleme (zoning) düzenlemeleridir. Yedinci bölümde, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Kampüsü, üniversite kampüs planlamasının ana ilkeleriyle karşılaştırılarak irdelenmiş ve İzmir Yüksek Teknoloji Yerleşim planı üzerinde geliştirilen iki öneri ile tartışmalar son bulmuştur. Sonuç olarak, daha nitelikli üniversite çevreleri yaratılması için tasarımda dikkat edilecek unsurlar belirlenmiştir.