Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ortaokullarda okutulan İngilizce ders kitaplarındaki sözcük eşdizimlerinin derlem temelli bir analizi

Yabancı dil öğretiminde karşılaşılan temel zorluklardan biri, öğretilen dilin soyut yapısıdır. Bu soyutluk, öğrencilerin dili anlamlandırmasını ve doğal bağlamlarda kullanmasını zorlaştırabilmektedir. Bu nedenle ders kitapları, dili somutlaştırmak, yapılandırılmış girdiler sunmak ve öğrenci etkileşimini desteklemek açısından vazgeçilmez materyaller olarak kabul edilmektedir. Özellikle Türkiye'de yaygın olarak kullanılan bu kitaplar, hem sınıf içi hem de sınıf dışı öğrenme süreçlerine yön veren temel kaynaklardır. Ders kitaplarının, hedef dile ait yapıları ve sözcüksel birliktelikleri doğru ve işlevsel şekilde sunması, etkili bir öğretim süreci için kritik önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet ortaokullarında zorunlu olarak okutulan dört İngilizce ders kitabı, sözcüksel eşdizimler açısından analiz edilmiştir. Araştırmada, ders kitaplarında yer alan eşdizimlerin yapısal profilleri belirlenmiş ve COCA (Corpus of Contemporary American English) derlemi temel alınarak hesaplanan yararlılık puanları incelenmiştir. Nicel doküman analizi yöntemine dayalı olarak yürütülen bu çalışmada, eşdizimlerin pedagojik değerleri kullanım sıklıkları ve bağlamsal çeşitlilikleri temelinde değerlendirilmiştir. Bulgular, kitaplarda yer verilen eşdizimlerin çoğunlukla düşük yararlılık puanlarına sahip olduğunu ve COCA verilerine kıyasla sınırlı bir sözcüksel derinlik sunduğunu göstermektedir. Bu durum, öğrencilerin doğal ve işlevsel dil girdilerine erişimini sınırlamakta ve öğretim materyallerinin güncellenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, ders kitabı geliştirme süreçlerinde derlem bilim temelli yaklaşımların kullanılmasının önemini vurgulamakta ve Millî Eğitim Bakanlığı ile materyal geliştiricilere yönelik öneriler sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Eşdizim, Ders kitabı analizi, COCA, Sözcüksel öğretim, Doküman incelemesi.