COVİD-19 hastalarında ferritin, LDH, lenfopeni ve D-dimer düzeylerinin prognoz ve mortaliteye etkisinin değerlendirilmesi

Amaç: COVİD-19, klinik seyri önceden görülmezse ve zamanında müdahile edilmezse solunum sıkıntısı ile geden ölümle sonuçlanabilecek kötü prognoza sahip bir viral hastalıktır. Hastanede yatan COVİD-19'lu hastalarda klinik bozulmanın bariz belirtilerinin ortaya çıkmasından önce erken risk değerlendirmesine izin veren laboratuvar biyobelirteçlere gerek vardır. Bu çalışma, ferritin, LDH, lenfopeni, D-Dimer düzeyleri ile COVİD-19 olgularının prognoz ve mortalitesi arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladı. Yöntem: Çalışmamıza 18 Mart 2020- 1 Kasım 2020 tarihleri arasında nazofaringeal sürüntü örneği alınıp RT-PCR testi pozitif sonuçlanan pandemi servisinde yatarak izlenen 351 COVİD-19 tanılı hasta dahil edildi. Çalışmamıza olgu grubu olarak 65 ölen hasta ve kontrol grubu olarak 286 iyileşen hasta dahil edilmiştir. Hastaların laboratuvar verileri (ferritin, LDH, lenfopeni, D-Dimer), hastaneye kabul (pre) ve taburculuk veya exitus öncesi (post) kan tetkiklerinden geriye dönük olarak değerlendirildi. Araştırma dahilindeki verilerin derlenmesi, Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS) üzerinden elde edilmiştir. Sonuçlar Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 21.0 ile analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen toplam 351 hastanın 184'ü (%52,4) erkek ve 167'si (%47,6) kadın olarak; yaş ortalaması 61,9 ± 17,1 bulunmuştur. Ölen grupda hastaların yaş ve hastanede kalış süreleri anlamlı olarak yüksek saptandı. İstatistiksel analiz sonucunda D-Dimer pre (p:0,002) ve post (p:0,001), ferritin pre ve post (p:0,001), LDH pre ve post (p:0,001) değerlerinin ölen gruptaki kişilerde iyileşen gruptakılara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu, iyileşen gruptaki kişilerin ise lenfosit pre ve post (p:0,001) ortancalarının ölen gruptaki kişilerin ortancalarından anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızın sonuçlarına göre, ferritin, D-Dimer ve LDH değerlerinin hastalığın başlangıcından itibaren yüksek seyretmesi, lenfosit düzeylerinin ise yükselmemesi mortalite için uyarıcı olabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak, ferritin, LDH, D-Dimer yüksekliği ile lenfopeni, COVİD-19 hastalarında zamanında uygun tedaviyi planlamada, prognoz ve mortaliteyi belirlemede önemli ve güvenilir bir göstergedir. Anahtar kelimeler: COVİD-19, ferritin, LDH, lenfopeni, D-Dimer