Türkçe gazetelerde cinsiyet kimliğinin eleştirel söylem çözümlemesi açısından incelenmesi

Bu çalışmanın amacı Türk medya bağlamında seçilen Hürriyet, Sözcü ve Yeni Akit gazetelerinde cinsiyet kimliğinin ortaya çıkışını Eleştirel Söylem Çözümlemesi çerçevesinde incelemektir. Çalışma farklı medya platformlarında cinsiyetin ideolojik olarak ortaya çıkışını Fairclough'ın Üç Aşamalı modeli ve Dizgeci-İşlevsel Dilbilgisi içerisinde yer alan geçişlilik örüntüleri çerçevesinde incelemektedir. Bu amaçla 13- 22 Nisan, 1-10 Mayıs, 10-19 Hazıran, ve 1-10 Temmuz 2019 tarihleri arasında yer alan gazete metinlerinin seçilmesinde amaçlı örneklem yöntemi kullanılmıştır. Seçilen gazete metinlerinin çalışmanın amacına uygunluğunun doğrulanabilmesi amacıyla bu metinler iki değerlendirici tarafından incelenmiştir. Çalışmada verinin nitel ve nicel olarak incelenebilmesi için karma yöntem kullanılmıştır. Nitel analiz cinsiyet ve cinsiyet ideolojisinin ortaya çıkarılması amacıyla kullanılan işlem türlerinin istatistiksel bulgularına değinmektedir. Nicel analiz kısmı ise iki kısımdan oluşmaktadır ; birinci kısım cinsiyet kimliği ve ideoloji bağlamında veriyi eleştirel bir bakış açısıyla incelemektedir. İkinci kısım ise üç gazetenin haber içerikleri arasında cinsiyet, cinsiyet kimliği ve ideolojisinin ortaya çıkışı açısından fark olup olmadığı üzerine odaklanmaktadır. Çalışmanın bulguları seçilen üç gazetede kadın ve erkeklerin farklı temsil edildiğini, erkeklerin daha etkin, kadınların ise yetkisiz söylemler içerisinde yer aldığını göstermektedir. Ayrıca seçilen gazetelerdeki geçişlilik örüntüleri bize erkeklerin daha güçlü ve hakim söylemlerde kadınların ise daha düşük seviyeli ve ikincil söylemler içerisinde yer aldığını göstermektedir. Gazete metinlerinin eleştirel açıdan incelenmesi kadın ve erkeklerden farklı kimlik ve ideoloji beklentileri bulunduğunu göstermektedir. Üç gazetenin karşılaştırmalı incelemesi farklı ideolojik ve politik görüşlere sahip gazetelerin cinsiyet ve cinsiyet kimliği konularında farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Hürriyet ve Sözcü gibi daha liberal gazeteler cinsiyet ve cinsiyet kimliği konusuna dinamik bir bakış açısıyla yaklaşmakta, daha muhafazakar bir gazete olan Yeni Akit ise kadınları daha geleneksel ve dindar rolleri çerçevesinde ele almaktadır.