Dağıstan ulemasının Osmanlı Devleti'ne göçü ve iskânı (1850-1917)

Tarih boyunca özgürlük mücadelesinin en etkin bir şekilde yaşandığı Dağıstan, Kuzey Kafkasya'da Rusya Federasyonu'na bağlı özerk bir cumhuriyettir. Kafkas dağlarının aşılması için en uygun 12 geçitten birisi olan Derbent geçidi, Dağıstan'da bulunmaktadır. Coğrafi konumunun getirdiği bu durum sebebiyle Dağıstan, tarih boyunca istila hareketlerine ve birçok savaşa tanıklık etmiştir. Yine bu coğrafyada büyük güçler arasında hâkimiyet mücadeleleri yaşanmıştır. Bu çalışmada Dağıstan bölgesinin tarihsel gelişimi ve Dağıstan ulemasının Osmanlı Devleti'ne geliş yolları incelenmiş, iskân edildikleri bölgeler ve bu bölgelerde ulemaya yapılan yardımlar anlatılmıştır. Bu çerçevede çalışmanın sınırlarını günümüzde Kuzey Kafkasya'da yer alan Dağıstan Özerk Cumhuriyeti oluşturmaktadır. Bu çalışma Rusya'nın Kafkasya'yı işgalinden sonra, Dağıstan'dan başlayan göç hareketi esnasında Osmanlı Devleti'ne sığınan Dağıstan ulemasını incelemeyi amaçlamaktadır.