Davranışsal iktisat ve kamu politikaları

Neoklasik iktisadın temel varsayımlarından iktisadi insan yaklaşımı bireyin kararlarında mutlak anlamda rasyonel, bencil ve çıkarcı olduğunu savunmaktadır. İktisat ve psikoloji biliminin birleşmesiyle ortaya çıkan davranışsal iktisat ise bireyin mutlak anlamda rasyonel olamayacağını, bireyin karar verme sürecinde sınırlı rasyonalite ile karar verebileceğini savunmaktadır. Davranışsal iktisada göre birey, karar verme sürecinde psikolojik olarak birçok faktörden etkilenir ve bundan dolayı da birey karar verme sürecinde bilişsel kısayollara başvurarak sınırlı rasyonalite ile karar verir. Davranışsal iktisadın ortaya koyduğu bu yaklaşım günümüzde gerek özel gerekse de kamu sektöründe birçok alanda kullanılmaktadır. Karar verme sürecinin psikolojik yönü, günümüz kamu politikalarının tasarımında gittikçe artan öneme sahiptir. Davranışsal iktisadın genel varsayımına göre bireyler, karar verme sürecinde sezgisel düşünür ve bilişsel kısa yolları kullanarak bazı durumlarda rasyonel olmayan kararlar alabilir. Davranışsal iktisadın getirdiği bu bakış açısı, kamu politikalarının davranışsal iktisat perspektifinde dizayn edilmesini sağlamıştır. Özellikle davranışsal dürtme (nudge) politikaları ile bireyler zorlama olmaksızın ikna edilerek hedeflenen kararı vermeleri sağlanabilmektedir. Dolayısıyla günümüzde, bizim kararımız zannederek aldığımız birçok karar aslında bizim kararımız olmayabilir. Bu tez çalışması ile birçok ülkede sıklıkla uygulanan davranışsal kamu politikalarının ülkemizde de birçok alanda uygulanabilmesi için bir farkındalık oluşturması hedeflenmiştir. Anahtar kelimeler: İktisadi insan, davranışsal iktisat, dürtme, kamu politikaları