Değişik ekstraksiyon yöntemlerinin sahil çamı kabuk taneni verimi ve kimyasal bileşimi üzerine etkisi

Ülkemizde ormancılık faaliyetleri sonucunda ve ahşap levha üreten sanayi kuruluşlarında üretim prosesi sonucunda önemli miktarda atık durumunda kabuk ortaya çıkmaktadır. Yakılmak dışında değerlendirilmeyen bu atık kabukların tanen bakımından zengin olduğu bilinmektedir. Yapılan ön denemeler sonucunda sahil çamı kabuklarının yüksek oranda tanen içerdiği belirlenmiştir. Sahil çamının özellikle hızlı büyüyen bir tür olması ve O.G.M. tarafından endüstriyel plantasyonlarda en çok tercih edilen tür olması nedeni ile çalışma kapsamında tanen kaynağı olarak tercih seçilmiştir. Bu çalışmada Yalova Armutlu Bölgesinden alınan Pinus pinaster (Sahil Çamı) kabuklarının çeşitli ekstraksiyon yöntem ve parametreleriyle ekstraktların hazırlanmasına ve analizlerinde kabuk ekstraktındaki tanen verimine öncelik verilmiştir. Çalışma kapsamında değişik ekstraksiyon metotlarının sahil çamı kabuğundan tanen eldesinde ekstrakt verimi ve elde edilen tanenin kimyasal bileşimi üzerine etkisi incelenerek ekstraksiyon aşaması optimize edilmeye çalışılmıştır. Değişik parametreler kullanılarak klasik sulu çözelti ekstraksiyonu, sokslet ekstraksiyonu, ultrases destekli ekstraksiyon ve mikrodalga destekli ekstraksiyon yöntemleri uygulanmıştır. Ekstraksiyon sonrasında elde edilen fenolik ekstraktların kimyasal bileşimi stiasny sayısı yöntemi, toplam fenol tayini, proantosiyanidin (Butanol-HCl) yöntemi ile belirlenmiştir. Ayrıca DNS indirgen şeker yöntemi ile tanen ekstraktı içerisindeki safsızlık miktarı da belirlenmiştir. Her ekstraksiyon çeşidi için ayrı ayrı FTIR spektrometre ölçümü alınmıştır. Sahil çamı kabuk taneni için en yüksek verim ve tanen içeriği geleneksel yöntemlere kıyasla gelişmiş ekstraksiyon yöntemlerinde bulunmuştur. Mikrodalga destekli ekstraksiyon ve ultrases destekli ekstraksiyon kıyaslandığında ise aynı kabuk:çözücü oranlarında mikrodalga destekli ekstraksiyonda daha yüksek verim ve stiasny değerleri elde edilmiştir. Ayrıca yapılan ekstraksiyonlarda en yüksek solvent tüketim miktarı sokslet ekstraksiyonu ve klasik sulu çözelti ekstraksiyonunda olmuştur. Sokslet ekstraksiyonu ve klasik sulu çözelti ekstraksiyonu uzun zamanlı ekstraksiyon süresi gerektiği için gelişmiş ekstraksiyon yöntemlerine göre dezavantajlıdır. Son yıllarda biyo bazlı malzemelerin üretiminde kullanımı giderek artmaktadır. Bu yenilenebilir biyopolimerin üretiminde ekstraksiyon aşaması kritik önemdedir. Klasik sulu çözelti ekstraksiyonu esnasında yüksek ekstraksiyon sıcaklığı ve uzun ekstraksiyon süresi ekstrakt verimini artırırken kabuk tanenlerinde kondenzasyona, termal bozunmaya, yüksek safsızlık ve oksidatif etki gibi olumsuz sonuçlara neden olmaktadır. Proje kapsamında çalışılması planlanan ekstraksiyon tekniklerinin sahil çamı kabuk taneni ekstraksiyonunda kullanılmasıyla ekstraksiyon aşamasının optimize edilerek yüksek ekstrakt verimi ve saflığı, daha az solvent ve kimyasal sarfiyatı, düşük enerji tüketimi değerlerine ulaşılması hedeflenmiştir. Tezin başarı ile tamamlanmasıyla sahil çamı için optimum ekstraksiyon yöntemi ve parametreleri ortaya konularak atık durumundaki kabukların ülke ekonomisine kazandırılması amaçlanmıştır.