Denizcilik işletmelerinde dönüşümcü liderlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkileri belirlemeye yönelik bir araştırma

Yöneticiler işletmelerin verimliliğini arttırmanın yollarını aramışlar ve böyle bir durumun en başta insanın etkinliğinin artmasını sağlayarak olacağını bulmuşlardır. Kuşkusuz çalışanların işgücü sınırlarının üzerine çıkmalarının sağlanması işletmenin genel performansına etki etmektedir. Konuyla ilgili olarak yapılan literatür incelemelerinde farklı sektörlerde yapılan çalışmalarda, çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışının işletme performansını olumlu yönde etkilediği, dönüşümcü bir liderin çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı sergilemesinde önemli bir rol oynadığı, çalışanların bu davranışlarını artırmanın bir yönteminin de liderin dönüşümcü liderlik niteliklerini göstererek sağlanabileceği ifade edilmiştir. Yönetim fonksiyonlarından biri olan liderlik faktörü kapsamında, dönüşümcü liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisi çerçevesinde, denizcilik işletmelerinde dönüşümcü liderlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiler ile bahse konu davranışlarda profil özelliklerine göre farklılığın bulunup bulunmadığını belirlemek doktora tezi araştırmasının temel amacıdır. Çalışmada, dönüşümcü liderlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı kavramları çalışan algıları açısından değerlendirilerek bulgulara ulaşılmıştır. Dönüşümcü Liderlik ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı ile ilgili değişkenlerin tespitine ve konuyla ilgili yapılan çalışmalara yönelik içerik analizleri yapılmıştır. İçerik analizleri sonrasında saha araştırmasında verilerin toplanmasında kullanılacak anket soruları geliştirilmiş ve içerik geçerliliğini desteklemek amacıyla uzman kişilerle görüşmeler yapılmıştır. Anket, pilot uygulama gerçekleştirilip gerekli düzeltmeler yapılarak örneklemi oluşturan denizcilik işletmelerine uygulanmıştır. Çalışmanın evrenini, denizcilik sektöründe gemilerin karadaki yönetim fonksiyonlarını yerine getiren denizcilik işletmeleri oluşturmaktadır. Çalışmanın hedeflenen amaçlarına ulaşması maksadıyla İzmir ve İstanbul bölgelerinde faaliyet gösteren denizcilik işletmeleri arasında kolayda örnekleme yoluyla seçilen 16 işletmenin 146 personeline (beyaz yakalı çalışan) saha araştırması uygulanmış ve karşılaştırmalı analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, denizcilik işletmelerinde dönüşümcü liderlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı algılarının çalışanların profil özelliklerine göre değişmediği, yöneticilerin dönüşümcü liderlik davranışları ile çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı göstermelerinde etkili oldukları bulgularına ulaşılmış ve bu yönde tavsiyelerde bulunulmuştur. Farklı alanlarda yapılan benzer çalışmaların bu çalışmayla denizcilik işletmelerine de uygulanmış olması ve elde edilen sonuçları açısından literatüre ve bilime katkı sağlanmıştır.