İllüzyonun kayboluşu ve yeniden ortaya çıkışı: Bir çeviribilim ontolojisi arayışı

Çeviribilimde kültürel dönemece girilmesinin ardından, özellikle edebiyat kaynaklı sömürgecilik sonrası çalışmalarda çeviriye ve çevirmene "arada" konumu atfedildiği görülmektedir. Ancak kültürel çeviri üzerine yapılan betimleyici çalışmalardan yola çıkılarak "arada" konumundaki çevirinin erek dizgedeki varlığı çeviribilim açısından sorunsallaştırıldığında farkı kuramsal noktalara ışık tutacaktır. Bu çalışmada ilk olarak sömürgecilik sonrası çalışmaların betimleyici çeviribilim paradigmasıyla değerlendirilmektedir. Bu amaçla yapılan yazın taramasında sömürgecilik sonrası çalışmalarda çeviri analizi, kuramı ve eleştirisi arasında belirgin bir çerçeve çizilmediği görülmüştür. İkinci olarak, özellikle öznesi kültür olan yarı etnografik edebi eserlerin kültürel çeviri kavramıyla incelenmesi yoluyla, metinsiz geri çeviriler ve Gideon Toury'nin adlandırmasıyla sözde çeviri ile varsayılan çeviri kavramları arasındaki ilişkinin altı çizilmektedir. Bu sebeple varsayılan çeviriler nasıl betimleyici analiz edilebilir sorusuna cevap aranmaktadır. Bütüncede yer alan eserler Özgürlük Peşinde Bir Osmanlı Kadını, Bir Türk Kadınının Avrupa İzlenimleri ve İstanbul'da Bir Konak ve Yeni Kadınlar adlı ilk kaynak dizgelerine geri dönen metinsiz geri çeviri örneklerinin betimleyici analizi üzerinden "illüzyonist çeviri" yaklaşımı tartışılmaktadır. Bu tartışmanın sonucu olarak çeviribilimin temelinde yatan ontolojik soruna değinilmektedir.