Doğa bilimlerinde betimleme ve yorumlama korelasyonu problemine bir yaklaşım: Wıttgensteın

Bu çalışmanın amacı doğa bilimlerinde nesnellik problemine Wittgenstein'ın erken dönem felsefesinden hareketle bir araştırma ortaya koymaktır. Doğa bilimlerinde nesnellik problemi belirli açılardan tartışılan bir problemdir. Bu tez bağlamında bilim felsefesinde sınır çizme problemi olarak adlandırılan ve bilim ile sözde bilim arasına sınır çizmeyi hedefleyen problem, Wittgenstein'ın dil felsefesi ve bilim felsefesi görüşleri üzerinden araştırılmıştır. Ancak doğa bilimlerinde nesnellik problemi, bilim ve sözde bilim kavramları yerine betimleme ve yorumlama kavramları üzerinden değerlendirilmiştir. Bilim felsefesindeki nesnellik probleminin Wittgenstein'ın erken dönem felsefesi üzerinden çalışılmasının sebebi Wittgenstein'ın felsefesinin mantıkçı empiristlerin bilim felsefesi görüşleriyle ilişkilendirilmesi açısından doğurduğu soruna odaklanmaktır. Wittgenstein'ın bilim felsefesi görüşlerini mantıkçı empiristlerin bilim felsefesi görüşleriyle ilişkilendirmek, Wittgenstein'ın felsefesinin bütüncül bir değerlendirmesini yapmayı zorlaştırmaktadır. Wittgenstein felsefesini Heinrich Hertz ile olan bağlantıları ile değerlendirmek ve bu bağlantıları mantıkçı empiristlerin görüşleri ile karşılaştırmak, nesnellik problemine yeniden bir değerlendirme yapma olanağı da sunmaktadır. Bu amaçla birinci bölümde Wittgenstein'ın erken dönem felsefesinde kullandığı analiz yönteminin kaynaklarını sunan Gottlob Frege ve Bertrand Russell'ın görüşleri ele alınmış ve Wittgenstein'ın erken dönem felsefesi üzerindeki etkileri incelenmiştir. İkinci bölümde Wittgenstein'ın dil ve dünya arasındaki temsil ilişkisini anlamın resim teorisi üzerinden değerlendirip, Wittgenstein'ın bilim felsefesine yaklaşan görüşleri ele alınmıştır. Bunlar özellikle, Tractatus Logico-Philosophicus'un temel kavramları ve okuma yöntemleri üzerine şekillenmiştir. Üçüncü ve son bölümde Wittgenstein'ın bilim felsefesinin mantıkçı empiristler ve Hertz ile olan bağlantısı incelenmiştir. Wittgenstein'ın anlam teorisinin mantıkçı empiristlerin doğrulanabilirlik ilkesine dönüşmesi ve Hertz felsefesindeki temsil ilişkisi ile olan bağlantılar tartışılmıştır. Tartışma ve sonuç bölümünde ise Wittgenstein'ın mantıkçı empiristler ve Hertz ile olan ilişkilerinden yola çıkarak, betimleme ve yorumlama korelasyonu problemine nasıl bir çözüm üretilebileceği tartışılmıştır. Özellikle de Wittgenstein'ın bilim felsefesi görüşlerinin mantıkçı empiristler üzerinden değerlendirmenin eksik bir değerlendirme olduğu analiz edilmiştir.