Doğal potansiyel verilerinin ikinci ve dördüncü mertebeden türev analizi kullanılarak değerlendirilmesi

Bu tez çalışmasında öncelikle yatay silindir, düşey silindir ve küre gibi seçilmiş basit jeolojik yapı modelleri için teorik SP anomalileri (gürültülü ve gürültüsüz) hesaplanmıştır. Daha sonra bu anomalilerin ikinci ve dördüncü türevleri, farklı pencere aralıkları (s) ve neden olan küre, yatay silindir ve dikey silindir gibi model yapıların yapı derinliği (z) ve yapı şekil faktörü (q) parametreleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Yer altındaki anomaliler tespit edilmeye çalışılmıştır. Ardışık pencere aralıkları (s) kullanılarak elde edilen doğal potansiyel (SP) anomalilerinin sayısal ikinci ve dördüncü sayısal türevi, gömülü bir yapının derinliğine ve şekline karar vermek için kullanılabilir. Her pencere aralığı için (s; s=1, 2,…, M için), derinlikler her yapı şekil faktörü için basit bir formül kullanılarak belirlenir ( q=0,1, 0,2, 0,3,…., 1,5 için). Hesaplanan derinlikler, yapı şekil faktörlerine karşılık gelen bir grafik üzerinde çizilir. Bu grafikte, eğrilerin kesişme noktasından (veya bazı durumlarda eğrilerin ara kesit noktalarından) (z) ve (q) grafik eksenlerine kadar her pencere aralığı(lar) için, projeksiyonun yatay ve dikey yönler eksenleri keser, yapının derinliğini (z) ve yapı şekil faktörü (q) değerini verir. Yöntem, kuramsal SP anomalilerinin (gürültülü ve gürültüsüz) ikinci ve dördüncü sayısal türevlerinin değerlendirilmesinde ilgili anomalilerin hesaplanmasında kullanılan yapı modellerinin derinlik (z) ve yapı şekil faktörü (q) değerlerini başarıyla belirlenmiştir. Literatürde yayınlanan makalelerden elde edilen SP arazi anomalilerinin sayısallaştırılmış verilerine uygulanan yöntem ikinci türev çözümlerinde istenilen başarıyı sağlarken, dördüncü türev çözümlerinde istenilen başarı yeterince sağlanamamıştır. Bunun nedeninin örnekleme aralığının seçimi ve örnekleme sırasında örneklemeyi gerçekleştiren araştırmacının işleme duyarlılığı olduğu düşünülmektedir. Sonuç olarak açıklanan ve uygulanan yöntemin SP anomalilerinden yapı derinliği ve yapı biçim faktörünün belirlenmesinin araştırmacılara büyük kolaylık sağlayacağı düşünülmektedir.