Doğu Akdeniz şartlarında yetiştirilen tatlı sorgum (Sorghum bicolor (L.) Moench var. saccharatum) ve maş fasulyesi (Vigna radiata (L.) Wilczek)'nde farklı ekim yöntemleri ile karışım oranlarının yem ve silaj kalitesine etkileri

Bu çalışma tatlı sorgum ve maş fasulyesinde farklı ekim yöntemleri ve karışım oranlarının yem ve silaj kaitesine etkisini araştırmak amacıyla yürütülmüştür. Ekim yöntemleri olarak çift sıralı ekim (ÇSE) (20×55 cm sıra arası), dar sıralı ekim (DSE) (55 cm sıra arası) ve geleneksel sıralı ekim (GSE) (75 cm sıra arası) tasarımları kullanılmıştır. Karışımlar tatlı sorgum ve maş fasulyesinin bitki sıklıkları ve alternatif sıra sayıları üzerinden oluşturulmuştur. Ekimler 1 sıra tatlı sorgum 1 sıra maş fasulyesi (S1:1) ve 2 sıra tatlı sorgum ve 1 sıra maş fasulyesi (S2:1) alternatif sıralarına yapılmıştır. Tatlı sorgumun bitki sıklığı 14000 bitki da-1 (TS14) ve maş fasulyesinin bitki sıklığı 14000 (MF14), 21000 (MF21) ve 28000 (MF28) bitki da-1 şeklinde karışımlara dahil edilmiştir. Bu deneme iki faktörlü olarak (ekim yöntemleri ve karışımlar) planlanmış ve tesadüf blokları deneme deseninde bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak düzenlenmiştir. Araştırmada yem verim ve kalitesini değerlendirmek amacıyla yaş ot verimi (YOV), kuru ot verimi (KOV), kuru madde oranı (KMO), nötr ortamda çözünmeyen lif (NDF), asitli ortamda çözünmeyen lif (ADF), asitli ortamda çözünmeyen lignin (ADL), ham kül (HK), organik madde (OM), ham protein (HP), EE (eter ekstraktı), kondense tanen (KT), laktik asit bakteri (LAB) sayısı, enterobakteri (ENT) sayısı, maya sayısı, bitki pH'sı ve suda çözünebilen karbonhidrat (SÇK) özellikleri incelenmiştir. Ayrıca karışık ekim sistemleri AEO (alan eşdeğer oranı), kuru maddede tatlı sorgum ve maş fasulyesi oranı (TSOKM ve MFOKM) ve yaş otta tatlı sorgum ve maş fasulyesi oranı (TSOYO ve MFOYO) özellikleri üzerinden değerlendirilmiştir. Silaj fermentasyon kalitesi ve besin madde içeriğini değerlendirmek amacıyla KMO, kuru madde korunumu (KMK), NDF, ADF, ADL, HK, OM, HP, EE, KT, SÇK, nispi yem değeri (NYD), pH, amonyak azotu (NH3-N), LAB sayısı, maya sayısı, laktik asit (LA) içeriği, asetik asit (AA) içeriği, propiyonik asit (PA) içeriği, etanol (ETOH) içeriği ve LA/AA oranı özellikleri incelenmiştir. Bu çalışmanın sonuçlarına göre ot verimi, kalitesi ve besleme değeri yönünde ekim yöntemlerinden ÇSE ve DSE, karışımlardan Saf-MF21 yetiştiriciliği ile S2:1-TS14-MF14 karışık yetiştiricilik sistemleri önerilebilir. Ayırıca interaksiyon arasında DSE'de S1:1-TS14-MF21 yetiştiriciliği ile birlikte iyi sonuçların alınabileceği tespit edilmiştir. Yine çalışmadan elde edilen sonuçlara göre silaj kalitesi ve besin madde içeriği yönünden ekim yöntemleri arasında ÇSE ile DSE en iyi sonucu vermiştir. Karışımlar arasında en kaliteli silajlar saf tatlı sorgum yetiştiriciliği ile karışık yetiştiricilik sistemlerinden elde edilmesine rağmen, besin madde içeriği yönüde düşünüldüğü zaman S2:1-TS14-MF21 karışık yetiştiricilik sistemi tek başına önerilebilir. İkili interaksiyon bakımından silaj kalitesi ve besleme değeri yönünde GSE'de S2:1-TS14-MF21 karışık yetiştiricilik sistemi iyi sonuç vermiştir.