Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi işyeri sağlık ve güvenlik birimi iş kazası sürveyans sisteminin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Toplumun büyük bir kısmı çalışma hayatı içindedir ve işyerinde bulunan faktörler kişinin sağlığı üzerine etkilidir. Bir ülkedeki iş sağlığı ve güvenliği düzeyini belirlemede iş kazası ve meslek hastalıkları sıklığı önemli göstergelerdir. Bu çalışmanın amacı Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi iş kazası sürveyans sisteminin işleyişini ve aktif sürveyans sırasında saptanan iş kazalarının özelliklerini değerlendirmektir. Yöntem: Araştırma kesitsel tipte bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi'nde, seçilmiş belli birimlerde kadrolu olarak çalışanlar oluşturmaktadır. Bağımsız değişkenler cinsiyet, yaş, unvan, çalışılan birim, meslekte çalışma süresi, üniversitede çalışma süresi, daha önce iş kazası geçirme durumu ve mesai düzenidir. Saptanan kazalar daha sonra Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birim veri tabanında yer alan kaza kayıtları ile karşılaştırılmıştır. Araştırma 15 Kasım 2016 – 19 Temmuz 2017 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veri toplama için oluşturulan anket formu her bir katılımcının çalıştığı birimde yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak doldurulmuştur. Veri analizinde tanımlayıcı bulgular için sayımla belirtilen değişkenler sayı ve yüzdelerle, ölçümle belirlenen değişkenler ortalama ± standart sapma ile belirtilmiştir. Bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkenle ilişkisini değerlendirmede sayımla belirtilen değişkenler için ki-kare, ölçümle belirtilen değişkenler için t testi kullanılmıştır. p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Seçilen birimlerde toplam 625 kişinin çalıştığı saptanmıştır. Bu kişilerin % 65'i (n=406) çalışmaya katılmayı kabul etmiştir. 2 kişi "Hayatınızda daha önce hiç iş kazası geçirdiniz mi?" sorusuna "hatırlamadığını / emin olmadığını" belirtmiş ve bu kişiler analiz aşamasında çıkarılmıştır. 404 kişinin % 76.2'si (n=308) daha önce en az 1 kere iş kazası geçirdiğini beyan etmiştir. Daha önce en az 1 kere iş kazası geçirenlerin% 61.4'ü kadındır. Daha önce en az 1 kere kaza geçirdiğini ifade edenlerin % 75.6'sı "sağlık profesyoneli"dir. En az 1 kere kaza geçirdiğini ifade edenlerin % 47.4'ü "dâhili bilimlerde", % 22.4'ü "cerrahi bilimlerde" ve % 14.0'ı "yoğun bakımlar"da çalışmaktadır. Araştırmanın gerçekleştiği dönemde toplam 267 kaza hakkında katılımcılarla görüşülmüştür. Aynı dönem için İş Yeri Sağlık ve Güvenlik Birimi kayıtları incelenmiş, 15 Kasım 2015 ile 19 Temmuz 2017 arasında seçilen birimlerde toplam 82 kazanın gerçekleştiği saptanmıştır. Bu kazaların 24'ü çalışmacı tarafından da tespit edilmiştir. Yani, İş Yeri Sağlık ve Güvenlik Birimi kayıtlarında çalışmacının tespit ettiği kazaların % 9.0'u bulunmuştur. Buna karşılık geri kalan 243 kaza İş yeri Sağlık ve Güvenlik Birimi kayıtlarına yansımamıştır. Belirtilen tarih aralığında 58 kazaya ise sadece İş Yeri Sağlık ve Güvenlik Birimi kayıtlarında rastlanmıştır. Yaş, meslek grupları ve mesai düzeni açısından iş kazası geçirmek arasında anlamlı bir fark vardır (p<0.001). Sonuç: İş kazası geçirme sıklığı % 76.2 gibi yüksek bir oranken, geçirilen kazaların sadece % 9.0'lık gibi çok az bir bölümü bildirilmiştir. Bu oran tüm çalışma gruplarına henüz ulaşılamamış olmasından kaynaklanıyor olabilir. Zira eğitim çalışmaları öncelikle hemşirelerden başlamıştır. Kazaların önlenebilmesi için kişisel koruyucu donanım kullanımın önemi hastane bilişim sistemi üzerinden duyurularla ya da periyodik muayeneler sırasında mutlaka dile getirilmelidir