Dünyada ve Türkiye'de iklim değişikliği eğitimi'nin incelenmesi ve bir eğitim modeli önerisi

Küresel iklim değişikliği sadece içinde bulunduğumuz yüzyıla damgasını vuran bir çevre sorunu değil aynı zamanda gelecek kuşakları da etkileyecek en önemli çevre sorunudur. Bu sorunun çözümü için Birleşmiş Milletler çeşitli yaptırımların yanı sıra eğitim sektörünü de çözüm odağı olarak işaret etmiş ve ülkelerin kapsamlı bir İklim Değişikliği Eğitimi programı oluşturarak müfredat programlarında iyileştirmeler yapmalarını önermiştir. Mevcut müfredat programları iklim ve iklim değişikliği ile bağlantılı kavramları önkoşul öğrenme birimlerini göz ardı ederek, olması gereken sırada vermemekte ve öğrencileri kavram yanılgılarına sürüklemektedir. Ayrıca, öğrencilerin iklim değişikliği konusundaki bilgilerini yerel ve bölgesel unsurlarla ilişkilendirerek iklim değişikliğinin olası etkilerini öngörebilmelerini, İklim Değişikliğini Azaltım ve İklim Değişikliğine Uyum kapsamında beceriler geliştirmelerini sağlayamamaktadır. Araştırmanın amacı bahsi geçen unsurların temel alındığı Küresel İklim Değişikliği Öğretim Modeli olarak isimlendirilen alternatif bir model önerisi sunmaktır. Bu amaç kapsamında araştırmada, ortaokul öğrencilerinin akademik ve bilişsel beklentilerini karşılayacak Küresel İklim Değişikliği Öğretim Programı'nın geliştirilmesi, uygulanması ve etkililiğinin sınanması amaçlanmaktadır. Bu amaçla ortaokul 6. sınıf düzeyinde öğrenim gören öğrenciler için Sosyal Bilgiler dersi ile Fen ve Teknoloji dersinde disiplinlerarası bir yaklaşımla verilen iklim konularını kapsayan; kazanım, içerik, öğretme – öğrenme süreci ve değerlendirme aşamalarını içeren bir öğretim programı oluşturulmuştur. Çalışma Bartın ilindeki Fatih Ortaokulu'nda 6. sınıfta öğrenim görmekte olan 26'sı deney, 26'sı kontrol grubunda olmak üzere 52 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Deney grubundaki öğrencilere araştırmacı tarafından geliştirilen Küresel İklim Değişikliği Öğretim Programı uygulanırken, kontrol grubundaki öğrenciler mevcut öğretmenleriyle ve Milli Eğitim Bakanlığı öğretim programı ile derslerini işlemeye devam etmişlerdir. Geliştirilen Küresel İklim Değişikliği Öğretim Programının uygulama aşaması, 2017-2018 öğretim yılı güz döneminde, haftada 2 ders saati olmak üzere toplam 24 ders saati ile 12 haftada tamamlanmıştır. Araştırma kapsamındaki verilerin toplanması için araştırmacı tarafından geliştirilen Küresel İklim Değişikliği Başarı Testi (KİDBAT), rubrikler ve ders içi değerlendirme etkinlikleri kullanılmıştır. Küresel İklim Değişikliği Başarı Testi'nin geliştirilme çalışmaları İstanbul ilinde 1021, Bartın ilinde 150 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Küresel İklim Değişikliği Başarı Testi deney ve kontrol grubundaki öğrencilere ön-test, son-test ve kalıcılık testi olarak verilmiştir. Testlerden elde edilen verilerin istatistiksel analizinde Mann Whitney-U Testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Araştırma sonunda, araştırmacı tarafından geliştirilen Küresel İklim Değişikliği Öğretim Programının uygulandığı deney grubunun, mevcut programın uygulandığı kontrol grubuna oranla daha başarılı olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre 6. sınıf düzeyinde öğrenim görmekte olan öğrencilere yönelik hazırlanan Küresel İklim Değişikliği Öğretim Programının, öğrencilerin iklim ve iklim değişikliği konularında bilgisini arttırarak kavram yanılgılarından kurtulmalarını, bilişsel farkındalıklarını arttırarak iklim değişikliğinin Türkiye üzerindeki olası etkilerini bölgesel olarak öngörebilmelerini sağladığı sonucuna erişilmiş ve erişilen bulgulara dayanarak yorum ve öneriler getirilmiştir.