Düşük ve yüksek deasetilasyon derecesine sahip kitosanın, yumurtacı tavuk rasyonlarında kullanımının verim, kalite ve fonksiyonellik üzerine etkisi

Farklı karakteristiklerde üretilmiş kitosanın (minimum %70 ve %90 deasetile edilmiş) yumurtacı tavuklarda yumurtlama performansı, yumurta kalitesi, yumurta kolesterolü, yumurta oksidan-antioksidan kapasitesi, yumurta raf ömrü ve bazı plazma parametreleri üzerine etkisini belirlemek amacıyla eş zamanlı iki deneme yürütülmüştür. Otuz dört haftalık yumurtacı tavuklar, benzer canlı ağırlıkta her birinde 14 hayvan bulunan 9 gruba ayrılmışlardır. Bireysel kafes sisteminde barındırılan tavuklar 8 hafta süreyle denemede tutulmuşlar ve 0, 200, 400, 800 ve 1600 mg/kg düşük ve yüksek deasetilasyonlu kitosan içeren standart yumurtacı tavuk yemleriyle beslenmişlerdir. Deneme süresince 16:8 saatlik (aydınlık:karanlık) aydınlatma periyodu uygulanmıştır. Yem ve su ad libitum verilmiştir. Yumurtlama performansı olarak belirlenen yem tüketimi, yumurta ağırlığı, yumurta üretimi günlük olarak, yumurta kalitesi, yumurta kolesterol içeriği, yumurta oksidan-antioksidan kapasitesi haftalık olarak, kan parametreleri (glukoz, kolesterol, trigliserid) ise deneme başında ve deneme sonunda ölçülmüştür. Yumurta raf ömrü ise deneme sonunda toplanan yumurtaların depolama sürelerine bağlı olarak analiz edilmiştir. 1. Denemeden elde edilen bulgular, farklı düzeylerde düşük deasetilasyonlu kitosan içeren rasyonla beslemenin yem tüketimi, yemden yararlanma oranı, canlı ağırlık, yumurta kalitesi, yumurta kolesterol düzeyi, yumurta antioksidan kapasitesi ve plazma kolesterol, glukoz ve trigliserid konsantrasyonunu istatistiki olarak etkilemediğini (P>0.05) göstermiştir. Fakat yumurta oksidan kapasitesi düşmüştür (P<0.05). Toptancı koşullarında 800 mg/kg, tüketici koşullarında 1600 mg/kg düşük deasetilasyonlu kitosanın yumurtanın raf süresini uzatmada etkili olabileceği saptanmıştır. 2. denemeden elde edilen sonuçlar yüksek deasetilasyonlu kitosanın yem tüketimi, yumurta ağırlığı, canlı ağırlık, yumurta kalitesi, yumurta kolesterol düzeyi, yumurta antioksidan kapasitesi ve plazma kolesterol, glukoz ve trigliserid konsantrasyonunu istatistiki olarak etkilemediğini (P>0.05) göstermiştir. Yüksek deasetilasyonlu kitosanın yumurta oksidan kapasitesini düşürdüğü (P<0.05), +4ºC de depolanan yumurtalarda raf ömrünü uzattığı (P<0.05) belirlenmiştir. Ayrıca, rasyonda farklı düzeylerde yüksek deasetilasyon dereceli kitosanın performans, yumurta kalitesi, yumurta kolesterol ve plazma biyokimyasını etkilemediği (P>0.05) saptanmıştır. Mevcut araştırma sonucu, farklı karakterizasyonlarda deasetile edilmiş kitosanın yumurta raf ömrü, yumurta oksidan kapasitesi ve yumurta kolesterol düzeyinde iyileşme eğilimine (P=0.24) yol açtığını göstermektedir. Bu sonuç %70 ve %90 deasetile edilmiş kitosanın, yumurtacı tavuklarda fonksiyonel ürün üretiminde kullanım potansiyeline sahip olabileceğini işaret etmektedir.