Likidite yönetiminin ticari bankaların finansal performansı üzerindeki etkisi (Vaka çalışması: 2014-2020 yılları arasında Afganistan'ın seçilmiş ticari bankaları)

Bu çalışma, 2014-2020 yılları arasında Afgan ticari bankalarının likidite yönetimi ile finansal performansı arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Çalışmada, bağımlı değişken olan Varlık Getirisi (ROA) üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla sekiz temel bağımsız değişken analiz edilmiştir: Nakit Oranı (cari yükümlülüklere oran), İşletme Nakit Akış Oranı (OCFR), Trend Mevduat (TCD), Finansal Kaldıraç (L), Gelir Büyümesi (RG), Sermaye Yoğunluğu (CI), Net İşletme Sermayesi/Toplam Varlıklar (NWC/TA) ve Likidite Karşılama Oranı (LCR). On Afgan ticari bankasının örnekleminden elde edilen panel veri regresyon analizi (Pooled OLS) kullanılarak, bu likidite ve finansal göstergelerin istikrarsız bir siyasi ve ekonomik ortamdaki ilişkisi değerlendirilmiştir. Bulgular, gelir büyümesinin (RG) banka karlılığı (ROA) üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir pozitif etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, likidite göstergeleri olan LCR ve Nakit Oranının karlılıkla anlamlı bir ilişkisi bulunmamıştır; bu da aşırı likiditenin potansiyel karları düşürebileceğine işaret etmektedir. Finansal kaldıraç (L) ise karlılık üzerinde zayıf bir negatif etkiye sahiptir. Afganistan'ın kırılgan finansal ortamında, bankaların kendi stratejik kararlarının makroekonomik faktörlerden daha belirleyici olduğu görülmektedir. Bu çalışma, Afganistan gibi istikrarsız ortamlarda bankacılık faaliyetlerine ilişkin üç temel sonuç sunmaktadır. İlk olarak, kârlılığı artırmada büyük nakit rezervleri tutmaktansa geliri artırmak daha etkili bir yöntemdir. İkinci olarak, aşırı likidite kazançları düşürdüğü için Basel III uluslararası bankacılık düzenlemelerinin gözden geçirilmesi gerekmektedir. Üçüncü olarak, belirsizlik dönemlerinde bankaların stratejik adımlar atması önemlidir: bunlar arasında gelir kaynaklarını kredilendirme dışında çeşitlendirmek, yeterli düzeyde düzenleyici sermaye bulundurmak ve güçlü risk yönetim sistemleri uygulamak yer almaktadır. Bu bulgular, politika yapıcıların düzenlemeleri iyileştirmesine, banka yöneticilerinin kârlılığı optimize etmesine ve araştırmacıların istikrarsız koşullardaki bankacılık zorluklarını analiz etmesine yardımcı olması bakımından pratik bir değere sahiptir. Afganistan'ın bankacılık sektörü, kırılgan finansal sistemlerde likiditeyi koruma ile kâr elde etme arasındaki dengeyi sağlama konusunda iyi bir örnek teşkil etmekte ve benzer şekilde öngörülemeyen ekonomilere daha genel bir rehberlik sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Likidite Yönetimi, Banka Karlılığı, Ticari Bankalar, Afganistan Bankacılık Sistemi, Varlık Getirisi (ROA), Basel III Çerçevesi, Gelir Büyümesi, Finansal Kaldıraç, Sermaye Yoğunluğu.