Ekonomideki kırılganlık göstergelerinin analizi: Türkiye örneği

Bu çalışmanın amacı literatürde üzerine fikir birliğine varılmış kırılganlık göstergelerinden Türkiye için uygun olanlarının belirlenmesi ve bu çerçevede Türkiye'nin kırılganlığına olan etkisinin incelenmesidir. Kırılganlık, ekonomi veya piyasadaki olumsuz koşulları ve bir ekonominin finansal krizlere karşı kırılganlığının bir göstergesi olarak görülmektedir. Genel olarak bir ekonominin ekonomik veya piyasa değişimleri ya da piyasa aksaklıklarından kaynaklanan şoklara karşı duyarlılığı ve finansal istikrarsızlığı ekonomide kırılganlık tanımı ile ifade edilmektedir. Bu çalışmada Türkiye'nin kırılganlığını temsil eden CDS (Credit Default Swap) değişkeni bağımlı değişken olarak seçilmiş ve ekonometrik açıdan bu değişkenle uygun sonuçlara ulaşılan Cari işlemler açığı/GSYİH, Kısa Vadeli Dış Borçlar/GSYİH değişkenleri de bağımsız değişkenler olarak belirlenmiştir. Çalışmada incelenen verilerin dönemi 2009-2022 yılları arasında olup 3 aylık bazda alınmıştır. Bu çalışmanın nihai amacı belirtilen değişkenler arasındaki ilişkileri ekonometrik yöntemler aracılığıyla ortaya koymak ve bu sayede Türkiye'nin kırılganlığı üzerindeki etkilerini ölçmektir. Çalışmada amaçlanan hedefle birlikte birinci ve ikinci bölümde kırılganlık kavramsal çerçevelerde değerlendirilmiş, üçüncü bölümde ise amprik incelemelerle durağanlığı test edilen değişkenlerin nedensellik ve eşbütünleşme ilişkileri analiz edilmiştir. Kısa dönemli nedenselliğin bulunmadığı, uzun dönemli ilişkileri ortaya çıkarılan ve nedensellik yönü belirlenen değişkenlerin arasındaki ilişki katsayısı hesaplanmıştır. Bağımlı değişken ile bağımsız değişkenler olan cari açık ve kısa vadeli dış borçların aralarındaki ilişki yorumlanmış, bu değişkenlerin kırılganlığa olan etkisi test edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kırılgan Beşli, Döviz Kurları, Faiz Oranı, Enflasyon, Eşbütünleşme Analizi