Ekümeniklik ve Fener Rum Patrikhanesi

Fener Rum Patrikhanesi, yaklaşık 1700 yıldır Anadolu ve İstanbul ile iç içe varolan tarihi bir din kurumudur. Roma İmparatorluğu'nun bölünmesinden sonra Bizansİmparatorluğu'nun kilisesi şeklini almış, Bizans İmparatorluğu sona erince OsmanlıRumlarının kilisesi olmuş, Fatih Sultan Mehmet tarafından bazı ayrıcalıklarakavuşturulmuş, Osmanlı İmparatorluğu'nun sona ermesini müteakip ise Türkiye'deyaşayan Rum azınlığın kilisesi haline gelmiştir.Fener Rum Patrikhanesi ile ilgili Cumhuriyet döneminde yaşanan tartışmalar,ABD Başpiskoposu Yunan kökenli Athenagoras'ın Türk vatandaşı olmadığı halde 1948yılında Patrik yapılması ile başlamıştır. Bu dönemde, ABD ile Sovyet tehlikesine karşıgirişilen işbirliği, Yunanistan ile de yakınlaşmayı getirmiş ve Patrikhaneye karşıgeçmişten gelen şüpheler bir süre için akıllardan silinmiştir. Ancak bu dönem kısasürmüş, 1950'li yılların ortasından itibaren Kıbrıs'ta Türklere karşı yapılan katliamlarınkilise tarafından organize edilmesi, Patrikhane ile ilgili şüphelerin tekrar gün yüzüneçıkmasına sebep olmuştur.1990 yılında şu anki Patrik Bartholomeos'un göreve gelişi ile Patrikhane,ABD, Avrupa Birliği ve Yunanistan'ın desteği ile ekümeniklik söylemleriniuluslararası kamuoyuna kabul ettirme faaliyetlerine hız vermiş ve baş döndürücü birsiyaset ve diplomasi fırtınası yaşanmaya başlanmıştır.Türkiye'nin 2000'li yılların başı ile beraber Avrupa Birliği'ne katılımmüzakerelerine başlaması, Patrikhane ve onun ekümenikliğini destekleyen ülkeler içinTürkiye'yi ekümenikliği kabul etmesi için zorlayacak yeni bir dönem olarak ortayaçıkmıştır. Avrupa Birliği'ne katılım şartlarının içinde olmamasına rağmen,Patrikhanenin ekümenikliğinin tanınması, ?azınlık hakları ve din özgürlüğü? adı altındagiriş şartlarından biri haline getirilmiştir. Heybeliada Ruhban Okulu'nun Yabancıöğrenci kabul edilmesi şartıyla açılması, Sinod Meclisi'ne yabancı metropolit atanması,Patriğin Türk Vatandaşı olma zorunluluğunun kaldırılması, Azınlık vakıflarına maledinme hakkının verilmesi gibi eklemelerle yeni taleplerin ortaya çıkması, Türkkamuoyunda Patrikhanenin ABD ve AB desteği ile Vatikan tarzı bir devlet kuracağınadair iddiaların kuvvetlenmesine sebep olmuştur.Günümüzde Fener Rum Patrikhanesi, Lozan Konferansı ile beraber Türkiye'deTürk Anayasası'nın ve Türk Kanunlarının himayesi ve teminatı altına alınmış bir devletkurumu niteliğindedir. Peki, durum bu iken Patrikliğin Ortodoks âleminin dünyaölçüsünde (Ekümenik) en yüksek ruhani makamı olduğu inancı nereden gelmekte veneye dayanmaktadır?Dört bölümden oluşan bu çalışmada bu sorunun cevabı aranmakta ve özelliklegüncel olaylar ve haberlerden örnekler verilerek bu tartışmalara açıklık getirilmeyeçalışılmaktadır.