Elektronik ticaretin kullanımında kritik başarı faktörlerinin etkisi ve Türkiye'de faaliyet gösteren elektronik ticaret işletmelerinde bir araştırma

Elektronik ortamda pazarlama yapmak ve ticari faaliyetlerde bulunmak, özellikle işletmelerin rakiplerini görmek, pazarı ve trendlerini kavramak, müşteri beklentilerini, taleplerini ve yorumlarını incelemek adına çeşitli avantajları beraberinde getirmektedir. Ancak bunların tamamını yakalamak için etkin bir e-ticaret sistemi kurmak ve bu alanda uzmanlaşmak da şarttır. Başarıyı elde etmek çeşitli faktörlere bağlıdır. Bu çalışma, elektronik ticaretin kullanımında kritik başarı faktörlerinin etkisin anlamak amacına hizmet etmektedir. Bu amacın gerçekleşmesi adına alan literatür ve anket uygulaması yöntemlerinden faydalanılmıştır. Araştırmanın modeli, niceliksel araştırma türünde olup tarama modellerinden genel tarama modelidir. Çalışmanın literatür taramasında elektronik ticaretin ne olduğu, bu ticaret sistemindeki rekabet, işletmelere elektronik ticaretin getirebileceği faydalar ve elektronik ticaret tipleri gibi araştırma kısmına ışık tutacak bilgiler derlenmiştir. Ticaretin gerçekleştirildiği özel tasarım web sitelerin yanı sıra sosyal medya platformlarının da müşterilerin talep ve beklentilerini anlamak, rakipleri incelemek ve reklam yapmak için kullanıldığı tespit edilmiştir. Buradan hareketle, e-ticaretin etkin yapılması için çok yönlü düşünülmesi gerektiği, hukuki şartların oluşturulması için çalışılmasının ve müşterilere internetin her mecrada erişilmesinin şart olduğu söylenebilecektir. Anket araştırması kısmında ise kolayda örnekleme yöntemi ile Türkiye'nin farklı yerlerinde elektronik ticaret faaliyetleri yürüten firmaların karar vericileri -yöneticileri, firma sahipleri ya da ortakları- ile görüşülmüştür. Araştırmaya toplam 371 kişi katılmış ve kendilerine 45 soru yöneltilmiştir. Yöneltilen sorular elektronik ticaret performanslarını ölçmeye yöneliktir ve firmaların bulunduğu yer, e-ticaret yapma süreleri, hukuki altyapıları gibi çok fazla değişkenin incelenmesine çalışılmıştır. Sonuçlar, SPSS 21 istatistik programı yardımı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın analizinde, geçerlilik ve güvenilirlik analizleri, faktör analizleri, ölçek puanlarının betimleyici istatistikleri, karşılaştırma analizleri ile beraber elektronik ticarette kritik başarı faktörlerinin etkisi değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın sonucunda; elektronik ticareti etkileyen kritik başarı faktörleri bulguları ortaya çıkmıştır. Bu faktörler ise sırasıyla, sitenin etkinliği ve erişilebilirliği, işletmeye ve siteye yönelik marka değeri, müşteriye yönelik sosyal fayda, işletme içi ve devlet odaklı yönetimsel etkenler olmak üzere 4 kritik başarı faktörü bulunmuştur. Çalışmada elde edilen bulgulara göre işletmenin elektronik ticaret için kurduğu web sitesinin kullanılabilirliğinin, çalışanların elektronik ticarete ilişkin bilgi düzeyinin, dijital ortamda yürütülen pazarlama faaliyetlerinin, iletişim yöntemlerinin ve hızının, müşterilerin dinlenmesinin ve etkin bir süreç kurmanın elektronik ticaret performansını etkilediğini söylemek yanlış olmayacaktır. Çalışmada, ankete katılan kişinin sınırlı olması ve verilen yanıtların doğru/samimi olduğunun kabul edilmesi sınırlılık olarak kabul edilmiştir.