Eminönü Hanlarının yeniden işlevlendirilmesi kapsamında değerlendirilmesi: IV. Vakıfhan

Eminönü, İstanbul'un ticari anlamda çekirdeğini oluşturmaktadır. Geçmişinde binlerce yıl farklı yaşamlara evsahipliği yapmıştır. Ayrıca günümüzde de aktif olarak kullanılan bir ticaret merkezidir. I.Derece Koruma Bölgesi içinde olan ve Fatih Belediyesi sınırları içerisinde kalan Eminönü Bölgesi; Beyazıd (Kapalıçarşı), Unkapanı, Eminönü semtlerini kapsayan geniş bir alana sahiptir. Bu bahsi geçen geniş alanda birçok tescilli yapı bulunmasından dolayı Tarihi Yarımada Bölgesi olarak adlandırılmaktadır. XIX.yüzyılda Osmanlı Devleti'nin ekonomisinin kötüleşmesi üzerine, batılılaşma hareketleri kapsamında bazı reformlar yapılmıştır. Bu reform hareketleri Osmanlı Devleti'nin gerek idari gerekse ekonomik yapısının yanı sıra mimaride de birçok değişikliklere yol açmıştır. Ayrıca zaman içinde ticaret yollarının ve üretim şeklinin değişmesine bağlı olarak hanlar da eski önemlerini kaybetmeye başlamıştır. Hanların kullanılmamaya başlamasıyla birlikte; fizyolojik bozulmalara, kişilerin yapıyı özgün şekilleri dışında kullanmasına, uygunsuz ilavelerin yapılmasına, bazı bölümlerinin depo olarak kullanılmasına, hanların özgün mimari özelliklerinin ve şehrin dokusu içindeki özelliklerinin kaybolmaya başlamasına sebep olmuştur. Tarihi dokunun bozulmasını engellemek için, eskiden aktif olarak kullanılan hanların bazıları korunarak, bazılarına da bölgenin ihtiyacı doğrultusunda yeni işlevler kazandırmak amacıyla yasalar ve koruma kararları hazırlanmıştır. Alınan kararlar zaman içerisinde eksik ve yetersiz olduğundan iptal edilmiş ya da bu kararlarda birtakım değişiklikler yapılmıştır. Bu kapsamda Eminönü Hanları'nın tarihi doku içindeki konumu, mimarisi ve özellikleri, kullanılan malzemelerine göre korunmaya başlanmıştır. Bu çalışmada koruma kapsamaları doğrultusunda alınmış olan kararların Eminönü Hanlarının iç mekan açısı üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Eminönü Hanları, Büro Hanları, IV. Vakıfhan ve İç mekan