Endişe inançları ölçeği geliştirilmesi ve endişe inançlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi

Bu araştırmada Endişe İnançları Ölçeği geliştirmek ve endişe inançlarını çeşitli değişkenler açısından incelemek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda; birinci aşamada, nitel görüşmeler ardından madde havuzu hazırlanmış ve uzman görüşleri alınmıştır. 55 maddelik ölçek, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesinde 2021-2022 eğitim öğretim yılında öğrenim gören 809 kişiye uygulanmıştır. Elde edilen verilere açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Verilerin analizinde SPPS 26.0 paket programı kullanılmış ve ölçek; 27 madde, 3 faktör ile toplam varyansın %59,375'ini açıklayacak biçimde oluşturulmuştur. Ölçek maddelerinin toplam madde korelasyonlarının .33 ile .61 arasında arasında değer aldığı gözlemlenmiştir. Açımlayıcı faktör analizinin ardından doğrulayıcı faktör analizi yapılmış ve madde faktör yük değerlerinin katsayılarının .58 ile .92 arasında değer aldığı gözlemlenmiştir. Ölçek 3 faktör ile doğrulanmış ve faktörler, sırasıyla; endişelenmeye dair olumlu inançlar, endişlenmenin tehlikeli veya zararlı olduğu inancı ve endişelenenin kontrol edilemeyeceği inancı olarak adlandırılmıştır. Ölçeğin, ölçüt geçerliğini tespit etmek amacıyla tüm boyutlar, Endişenin Sonuçları Ölçeği'nin alt boyutları ve Endişe ile İlgili Olumlu İnançlar Ölçeği'nin toplam puanıyla karşılaştırılmış ve yeterli uygunluk tespit edilmiştir. Ölçeğin güvenilirliğini belirlemek için Cronbach Alpha ve Spearman Brown katsayıları hesaplanmış ve sırasıyla .891, .751 olarak elde edilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, değişkenler arasındaki fark incelenmiş; ikili değişkenlerde t testi, 3 ve daha fazla değişkenlerde tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Değişkenler arası fark incelemesinde; cinsiyet, bölüm, öğrenim kademesi, doğum sırası değişkenlerinde anlamlı farklılık tespit edilirken; yaş düzeyi, aile bütünlük durumu, anne yaşam durumu, baba yaşam durumu, yaşamın büyük çoğunluğunun geçtiği yer, algılanan sosyal ekonomik düzey, psikolojik travma, fiziksel travma ve psikolojik yardım alma değişkenlerine göre anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Anahtar Kelimeler: Endişe, Endişe inançları, Ölçek geliştirme