Enterokutan fistüllü hastalarda fistül kapanmasına ve mortaliteye etki eden faktörler

Enterokutan fistüller tedavi yöntemlerdeki gelişmelere rağmen hala ciddi klinik tablolar oluşturmaktadır. Cerrah bir taraftan konservatif tedavi sürecinde karşılaşılabilecek komplikasyonları doğru değerlendirip gerektiğinde acil cerrahi kararı vermek, diğer taraftan konservatif yöntemle kapanmaya yatkın fistüllerde olabildiğince erken cerrahiden kaçınmak ikilemiyle karşı karşıyadır. Bu nedenle fistüllerin kapanmasına ve mortaliteye etki eden faktörlerin ortaya konulması oldukça önemlidir.Bu çalışmada 1 Ocak 2005-31 Aralık 2008 tarihleri arasında kliniğimizde tedavi gören 41 enterokutan fistül hastası retrospektif olarak incelendi. Konservatif tedavi ve cerrahi tedavi uygulanan hastalarda fistüllerin kapanmasına ve mortaliteye etki eden faktörlerin belirlenmesi amaçlandı. Veriler bilgisayar kayıtlarından ve hasta dosyalarından elde edildi. İstatistiksel değerlendirmede SPSS 13 programı kullanıldı.Enterokutan fistüllerin %82.9'unu postoperatif gelişmiş fistüller, %17.1'ini spontan gelişmiş fistüller oluşturuyordu. Konservatif tedavi uygulama süresi ortalama 19 (7-51) gündü. Konservatif tedavi aşamasında fistül kapanmasına etki eden faktörler; düşük debi (p<0.001), uzun fistül traktı (p=0.005), kolon lokalizasyonu (p=0.001) ve somatostatin kullanımı (p=0.006) idi. Fistül kapanma oranı %39, mortalite oranı %12.5 olarak bulundu.Hastaların %61'inde cerrahi tedaviye ihtiyaç duyuldu. Cerrahi tedavi endikasyonu hastaların %76'sında sepsis, peritonit ve ileus gibi komplikasyonlar, %24'ünde ise konservatif tedaviye yanıtsızlıktı. Cerrahi tedavi uygulananlarda kapanmaya etki eden tek faktör sepsis varlığıydı (p=0.010). Cerrahi tedaviyle fistül kapanma oranı %84 olmasına karşın, mortalite oranı %28 idi. İleri yaş (p=0.021), sepsis varlığı (p<0.001) ve hipoalbuminemi (p=0.001) mortaliteye etki eden faktörler olarak bulundu.Bu veriler ışığında enterokutan fistüllerin tedavisinde, erken dönemde cerrahi girişimden olabildiğince kaçınılarak, şartlar elverdiği ölçüde konservatif tedaviye devam edilmesinin uygun olacağı söylenebilir. Konservatif tedavinin optimal düzeyde uygulanabilmesi için, fistül kapanmasına ve mortaliteye etkili faktörlerin göz önünde bulundurulması, fistüle bağlı komplikasyonların yakın takibi, erken tanısı ve etkin kontrolünün gerekli olduğu görülmektedir.