Erkek alkol bağımlılarında aile içi şiddetin toplumsal cinsiyet rolleri ve algılanan şiddet açısından sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması

Amaç: Bu çalışmanın amacı alkol bağımlısı olan ve olmayan erkeklerin partner şiddetine ilişkin tutumlarının toplumsal cinsiyet rolleri açısından değerlendirilmesi ve alkol etkisindeyken, ayık/temiz olduğunda ve yoksunluk dönemindeyken şiddet uygulama açısından fark olup olmadığının araştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda aşağıdaki sorulara yanıt aranmıştır: 1- Alkol bağımlılarında şiddete başvurma ve şiddete maruz kalma sıklığı sağlıklı gönüllülere göre daha yüksek olup olmadığı, 2-Alkol bağımlısı erkeklerin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları, sağlıklı kontrollere göre daha geleneksel olup olmadığı, 3-Alkol bağımlısı erkeklerin sağlıklı kontrollere göre aile içi şiddet uygulamayı daha normal olarak görüp görmediği, 4-Aile bireylerine şiddet uygulayan alkol bağımlılarının çocukluklarında yaşadıkları ortamda aile bireyleri arasında şiddet öyküsünün daha fazla olup olmadığı, 5- Alkol bağımlılarının sağlıklı gönüllülere göre daha dürtüseldir ve bu özelliklerinin şiddet davranışlarıyla ilişkili olup olmadığı, Gereç ve Yöntem: Çalışmanın örneklemi; AMATEM polikliniğine başvuran 57 adet Alkol Bağımlılığı hastası ve 57 adet sağlıklı kontrolden oluşmaktadır. Alkol Bağımlılığı tanısı SCİD-Ⅰ testi uygulanarak konulmuştur. Ayrıca katılımcılara Michigan Alkolizm Tarama Testi, Toplumsal Cinsiyet Rolleri Ölçeği, Evlilikte Kadına Yönelik Şiddete İlişkin Tutumlar Ölçeği, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği yanında, antisosyal kişilik bozukluğu olan alkol bağımlısı hastaları çalışmaya almamak için SCİD Ⅱ testi uygulanmıştır. İstatistiksel değerlendirmeler kikare testi, Kolmogrov-Smirnoff testi, Student T testi, Mann- Whitney U testi ve lojistik regresyon analizi ile yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan alkol bağımlısı olan ve sağlıklı kontrol grubunda yer alan tüm erkekler partnerlerine psikolojik şiddet uygulamıştır. Hasta alkol bağımlısı grubundaki bireylerin tamamı ve sağlıklı kontrol grubundaki bireylerin %45,6'sı partnerlerine fiziksel şiddet, hasta alkol bağımlısı grubundaki bireylerin %43,9'u ve sağlıklı kontrol grubundaki bireylerin %22,8'i cinsel şiddet, hasta alkol bağımlısı grubundaki bireylerin tamamı ve sağlıklı kontrol grubundaki bireylerin %63,2'si ise ekonomik şiddet uygulamıştı. Sağlıklı kontrol grubunun 'Eşitlikçi Cinsiyet Rolü' alt alanından aldığı puan ortalaması, alkol bağımlılığı olan hasta grubu puan ortalamasına göre anlamlı düzeyde daha yüksektir. Bunun yanında alkol bağımlısı grubun 'Kadın Cinsiyet Rolü, Erkek Cinsiyet Rolü, Geleneksel Cinsiyet Rolü ve Evlilikte Cinsiyet Rolü' alt alanından aldığı puan ortalaması, sağlıklı kontrol grubunun puan ortalamasına göre anlamlı derecede daha yüksektir. Ayrıca alkol bağımlısı grubun Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği Fiziksel İstismar ve İhmal alt alanından aldığı puan ortalaması ile Evlilikte Kadına Yönelik Fiziksel Şiddete İlişkin Tutumlar ölçeğinden toplamda aldığı puan ortalaması da anlamlı düzeyde daha yüksektir. Sonuç: Toplumsal cinsiyet rolleri açısından geleneksel tutum sergileyen alkol bağımlısı bireylerin, partnerlerine daha fazla fiziksel, cinsel ve ekonomik şiddet uyguladığı; çocukluk çağında daha fazla travma yaşadığı ve toplumsal cinsiyet rolleri açısından daha geleneksel bir bakış açısına sahip olduğu tespit edilmiştir. Toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin eşitlikçi tutumların yerleşmesi için geniş ölçüde yapılacak toplum tabanlı çalışmalar ülkemizin önemli bir halk sağlığı sorunu olan kadına yönelik şiddet yönünden de değerli katkılar sağlayacağına inanılmaktadır. Böylece şiddet davranışını etkileyen faktörlerin belirlenmesiyle kültüre ve kişiye özel tedavi programları geliştirilmesine katkı sağlamak da mümkün olabilir. Anahtar Kelimeler: Alkol bağımlılığı, şiddet, toplumsal cinsiyet