Erkek infertilitesi olan hastalarda serum ve seminal plazma çinko düzeylerinin sperm parametreleri üzerine etkisi

İnfertilite giderek daha sık izlenen bir sağlık sorunu haline gelmiştir. Ancak yardımcı üreme teknikleriyle elde edilen başarı; halen doğru teşhis ve yerinde tedavi endikasyonlarına bağlıdır.İnfertil erkeğin değerlendirilmesine öykü alınması ile başlanmalı ve fertiliteyi etkileyecek alanlara özellikle dikkat edilmelidir (cinsel ilişki sıklığı ve zamanlaması, infertilite süresi ve önceki fertilite öyküsü, çocukluk hastalıkları ve gelişim öyküsü, sistemik hastalıklar ve önceki cerrahiler, cinsel yolla bulaşan hastalıklar, gonadal toksinler gibi). Hikaye alımını takiben fizik muayene yapılmalıdır (penis muayenesi, testis, epididim, ve vaz palpasyonu, testis volüm ölçümü, varikosel muayenesi ve parmakla rektal tuşe gibi). Sonrasında infertile tedavi planının yapılabilmesi için, semen analizi ve hormon profilinin bakıldığı laboratuar çalışmaları yapılır.Bazı eser elementlerin spermatogenez ve testiküler gelişim açısından gerekli olduğu bilinmektedir. İnsan seminal plazmasındaki çinko konsantrasyonu, diğer dokulardan daha yüksektir. Semende, spermatozoanın fizyolojisinde ve testisin gelişiminde çinko önemli bir role sahiptir. Eksikliğinde gonadal disfonksiyon, testiküler volümde azalma, sekonder seksüel karakterlerde yetersiz gelişim, antioksidan savunma mekanizmalarında bozulma ve seminifer tübüllerde atrofi tespit edilir.Sigara sperm miktarı, konsantrasyonu ve motilitesi gibi bir çok sperm parametresinde bozulmaya neden olmakta ve bu da erkekte ki fertilizasyon potansiyelini azaltmaktadır.Bu çalışmanın amacı infertil erkeklerde serum ve seminal plazmadaki çinko düzeyi ile sperm parametreleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ayrıca sigara kullanımının sperm parametreleri, serum ve seminal plazma çinko düzeyleri üzerindeki etkisi de incelenmiştir. Çalışmaya merkezimize başvuran 101 infertil erkek hasta dahil edilmiştir. Semen analizi sonrasında olgulardan serum ve seminal plazma örnekleri alınarak, atomik absorpsiyon spektrofotometresi ile çinko düzeylerine bakılmıştır. Elde edilen bulgular bireylerin semen analizi ve serum hormon düzeyleri ile karşılaştırılarak, aralarındaki etkileşim ve erkek infertilitesi üzerindeki sonuçları incelenmiştir. Ortalama serum çinko düzeyi normozoospermik erkeklerde daha yüksek bulunmuştur. Ortalama seminal plazma çinko düzeyi ise hafif olgizoospermi grubunda daha yüksek iken; şiddetli oligozoospermi ve azospermi grubunda daha düşük olarak saptanmıştır. Ancak bu bulgular istatistiksel olarak anlamlı değerlendirilmemiştir. Bununla birlikte, serum çinko düzeyi ile seminal plazma çinko düzeyi arasında pozitif bir korelasyon görülmektedir. Serum ve seminal plazma çinko düzeyi ile sperm hareketi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05); ancak ortalama çinko düzeylerine baktığımızda hareketli grupta çinko düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Sadece serum çinko düzeyi ile + 2 motilite arasında pozitif bir korelasyon saptanmıştır. Sigara kullanan hastalarda serum çinko düzeylerinde bir artış olduğu tesbit edilmiş; ancak bu bulgu istatistiksel olarak anlamlı değerlendirilmemiştir. Sigara kullanan bireylerde seminal plazmadaki çinko düzeylerinde de bir artış saptanmıştır ve bu bulgu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak, çinko eksikliğinin sperm kalitesinde azalma ve idiyopatik erkek infertilitesi ile ilişkili olabileceği yönünde değerlendirmeye ulaşılmıştır.