Erken çocukluk döneminde öğretimsel uyarlamalara yönelik öğretmen eğitim programının geliştirilmesi

Kaynaştırma/bütünleştirme eğitimi veya kapsayıcı eğitim; gelişimsel yetersizliği olan çocukların gelişimlerinin desteklenmesi için okul öncesi eğitimde sıklıkla tercih edilen bir uygulamadır. Öğretim sürecinde öğretmenlerin öğretimsel uyarlamaları başarılı bir şekilde yapması özel gereksinimli çocukların kendi ihtiyaçlarına uygun eğitim almaları ve sınıftaki etkinliklere katılımlarının artması açısından önemlidir. Tüm bu bilgiler ışığında okul öncesi öğretmenlerine yönelik alan uzmanları tarafından hazırlanmış, uygulamalarla desteklenmiş, oluşturulma ve değerlendirme sürecinde öğretmenlerin aktif olduğu özel eğitim uygulamalarına yönelik bir öğretmen eğitim programının okul öncesi dönemdeki özel eğitim uygulamaları açısından büyük bir ihtiyaç olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın genel amacı, okul öncesi eğitimde kaynaştırma sınıflarında eğitim görmeye devam eden özel gereksinimli çocuklara yönelik öğretimsel uyarlamaların nasıl geliştirilebileceği ile ilgili olarak sorunları tespit etmek, bu sorunlara öğretmenlerle birlikte çözüm yolları aramak, bu süreci planlamak, uygulamak ve değerlendirmektir. Kapsayıcı eğitim hedeflediği gruba ve özelliklerine göre farklı biçimlerde uygulanabilir ancak özel gereksinimli çocuklar özelinde değerlendirildiğinde diğer çocuklarla bütünleştirici faaliyetler öne çıkmaktadır. Bu araştırma ile öğretimsel uyarlamalara ilişkin mevcut durumun ortaya konulması, öğretimsel uyarlamaları geliştirmek için bir uygulama gerçekleştirmesi ve bu uygulamanın nasıl değişim yarattığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda mevcut çalışma nitel araştırma desenleri içinde yer alan durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Öğretimsel uyarlamalara ilişkin uygulamadaki sorunların tespit edilerek öğretmenlerle çözüm üretilmesi; bu sürecin planlanması, uygulanması ve değerlendirmesinin amaçlandığı mevcut çalışmada 4 öğretmenden ve 4 çocuktan oluşan sınırlı bir grup vardır. Bu gruptan derinlemesine veri elde edilmesi amacıyla araştırmacı tarafından özgün olarak geliştirilen ölçme araçları kullanılmıştır. Bu araçların yanında, çocuklar için de geçerliliği ispatlanmış ölçme araçları kullanılarak farklı gruplardan derinlemesine veri elde edilmesi hedeflenmiştir. Bu bağlamda araştırma durum çalışması deseniyle yürütülmüştür. Araştırmada elde edilen veriler doküman analizi yöntemlerinden betimsel analiz tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırma sonunda bulgular alt amaçlar doğrultusunda incelenmiştir. ÖYEP öncesinde öğretimsel uyarlamalara ilişkin eğitsel faaliyetlerin niteliğinin düşük olduğu, öğretmenlerin daha çok etkinliği basitleştirmeyi tercih ederek diğer uyarlama yöntemlerini az kullandıkları veya hiç kullanmadıkları, özel gereksinimli çocukların sınıfta yalnız oynamayı tercih ettikleri, sınıfın fiziki ortamının erişime uygun olmadığı görülmüştür. Öğretmenlerin ÖYEP eğitim sürecinden sonra mesleki motivasyonlarında sınıf içi uygulamaların niteliğinde artış olması, özel gereksinimli çocukların gelişiminin desteklenmesi, özel gereksinimli çocukların katılımının artması, sınıfın fiziki ortamının erişime daha açık olması, akran desteğinin sağlanmasında akran kabulü sağlanmasının belirleyici olması araştırmanın öne çıkan önemli bulguları olmuştur. Anahtar kelimeler: Öğretimsel uyarlamalar, kapsayıcı eğitim, durum çalışması, öğretmen eğitim programı.