Euro krizi, Avrupa Birliği'nin geleceğinde Türkiye'nin yeri ve muhtemel senaryolar: 'Esnek entegrasyon' bir çözüm olabilir mi?

Tarihsel olarak bakıldığında tek düze entegrasyon, başka bir deyişle bütün üye devletlerin aynı anda bütünleşmesi fikri, Avrupa bütünleşmesinin ilk yıllarında Topluluğu geliştirmek için kabul edilen bir yöntem olarak düşünebilir. Fakat, ilerleyen yıllar boyunca artan üye sayısı, derinleşen ve çoğalan entegrasyon alanlarıyla birlikte, Avrupa Birliği (AB) tek düze entegrasyon açısından çeşitli sorunlarla karşılaşmıştır. Özellikle derinleşme ve genişleme sürecine, üye ülkelerin farklı zamanlarda ve farklı koşullarda katılmaları, yeni üyelerin hali hazırda üye olan ülkelerin hızını ve uyumunu yakalamasını zorlaştırmıştır. Bu durumun ortaya çıkarmış olduğu ayrışma, Euro krizi başta olmak üzere Brexit, Suriyeli mülteci krizi ve artan milliyetçi akımlar ekseninde, AB içinde belirginleşmiştir. Diğer bir taraftan, bu kriz ortamının üye devletlerarasındaki farklılıkları daha da derinleştirmesi, AB'nin tüm üye devletlere uyan tek tip politika yapımını mümkün kılmamıştır. Bu bağlamda, artan çeşitliliğin daha etkin ve etkili yönetilmesi açısından, esnek entegrasyon kavramı önem kazanmaktadır. Bu çalışmada, AB'nin gelecekte tek bir modele bağlı kalmadan; farklı esnek entegrasyon modellerini pragmatik bir şekilde uygulayan bir yapıya evirileceği öngörülmektedir. Bu kapsamda çalışmanın amacı, AB'nin geleceğinde esnek entegrasyonun gerekliliğini vurgulamak ve AB'nin söz konusu bu geleceğinde Türkiye'nin yerini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, ilk aşamada esnek entegrasyon kavramı irdelenecektir. Takip eden kısımda, AB'nin gelişmekte olan bir özelliği olarak esnek entegrasyon değerlendirilip gerekçeleriyle açıklanacaktır. Son olarak, AB'nin geleceğinde Türkiye'nin yeri oluşturulan muhtemel senaryolar çerçevesinde senaryo analizleriyle değerlendirilecektir. Türkiye-AB ilişkilerinin gelecekteki formu ve sürdürebilirliği bu çalışmada incelenen senaryolarla bağlantılıdır.