Ev kadınlarının emeğinin GSYH hesaplamalarına etkisi

Bu çalışmada Emek Değer Teorisi temelinde, teorik analizden yola çıkarak "emeğin" geçirdiği evrimsel tanımlar ve teorideki gelişmeler ortaya konmaya çalışılmıştır. Emeğin toplumsal refah alanındaki yansımalarının bir göstergesi olan GSYH örneği kullanılarak, ampirik bir modelleme üzerinden, ev kadını emeğinin ekonomik değeri ölçülmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, bütüncül bir yaklaşımla yapılan bu çalışmada; öncelikle ortodoks (ana akım) ekonomi teorilerinde "emek" kavramı sorgulanmış; daha sonra emek-istihdam ilişkisinden soyutlanarak, kapitalist sistemde istihdam dışında kalan ücretsiz ev kadını emeğinin GSYH'ya nasıl bir etkisi olabileceğine odaklanılmıştır. Çalışmanın odağını oluşturan teorik analiz ile ekonomik problemlerin çözümünde heterodoks politikalara olan ihtiyacın bir göstergesi olarak; değişen insan profilinin rasyonellikten uzaklaşıp "sınırlı rasyonellik" ve sonrasında da "heterojen birey" profilini oluşturduğu sonucuna varılmıştır. İhtiyaçların karşılanması konusunda, içinde bulunduğu koşullara göre karar vermeyi tercih eden yeni heterojen birey modeline en iyi örneğin; kadınlar olduğu düşünülmektedir. İstihdamda ve ev işlerinde çalışan olarak nüfusun yarısını oluşturan kadınlar; ev kadını olma tercihleri nedeni ile nüfusun tamamına oranla, sınırlı rasyonel birey tanımına en çok uyan kesim olarak tanımlanmışlardır. Teorik analiz sonucunda tespit edilen emek yapısında ve bireylerde meydana gelen bu değişimler nedeniyle, çalışmanın ampirik analizinin temel değişkeni olarak ev kadını emeği dikkate alınmıştır. Türkiye örneğinde TÜİK istihdam verileri ile yapılan ampirik analizin ilk aşamasında, Atkinson Eşitsizlik Ölçeği kullanılarak ev kadını emeğinin GSYH dahil edilmediği mevcut durumun eşitsizlik ölçüsü hesaplanmıştır. Modelin ikinci aşamasında ev kadını emeği dikkate alınarak, GSYH'ya etkisi hesaplanmıştır. Teorik ve ampirik analizin sonuçları, emek–istihdam bağımlılığının sosyal eşitsizliğe ve ekonomik refaha etkisi bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışmanın, sınırlı sayıda ampirik çalışma bulunan heterodoks emek teorileri ile ilgili literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.