Faaliyet bazlı maliyetlendirme (ABC) ile ekonomik katma değer (EVA) yöntemlerinin birleştirilmesi ve uygulama örneği

Günümüzde emek yoğun üretim şeklinin sermaye yoğun hale gelmesiyle üretim maliyetleri içinde genel üretim giderlerinin payı yükselmiştir. Genel üretim giderlerini direkt işçilik ya da direkt ilk madde ve malzeme gibi dağıtım anahtarları kullanarak ürün maliyetlerine yükleyen geleneksel maliyet muhasebesi, bu gelişme karşısında yetersiz kalmakta ve doğru maliyet bilgisi üretmekten ulaşmaktadır. 1980'lerde ortaya çıkan ABC ise genel üretim giderlerini, geleneksel maliyet muhasebesine göre daha doğru dağıtan bir sistemdir. ABC geleneksel maliyet muhasebesinin aksine, giderlerin mamuller için değil faaliyetler için yapıldığını kabul eder. Bu nedenle giderler öncelikle faaliyetlere yüklenerek her bir faaliyetin maliyeti hesaplanır, daha sonra her bir faaliyetten mamullere faaliyetlerden yararlanma derecesine göre pay verilir. Böylece maliyet bilgisindeki bozulma da önlenmiş olur.ABC sisteminde genel üretim giderleri daha doğru bir şekilde dağıtılmakla birlikte faaliyetlerin maliyeti hesaplanırken, sermaye maliyeti dikkate alınmadığı için hangi faaliyetin ya da ürünün değer yarattığı görülemez. Değere dayalı yönetim anlayışına göre bir işletme ancak yatırılan sermayeden daha fazla kazandığında değer yaratır. Bu çalışmanın amacı, ABC sisteminin bu eksikliğini entegre edilmiş ABC-EVA sistemi ile tamamlamaya çalışılmaktadır. Entegre edilmiş ABC-EVA sistemi, bir maliyet ve performans sistemidir ve bu sistemde ABC faaliyetlere odaklanırken EVA, sermaye maliyetine odaklanmakta, böylece her bir faaliyetin ya da ürünün yaratmış olduğu katma değer hesaplanabilmektedir.Tez çalışmasında, önerilen entegre edilmiş ABC-EVA sistemi, Ankara' da faaliyet gösteren bir konaklama işletmesinde uygulanmış ve her bir müşterinin yaratmış olduğu katma değerin, ABC sistemine göre bulunan müşteri başına kardan daha düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır.