Farklı şelasyon ajanlarının kalsiyum silikat esaslı tamir materyallerinin itme bağlanma dayanımı üzerine etkisinin değerlendirilmesi

Amaç Bu çalışmanın amacı, kök kanal tedavisinde kullanılan %20 sitrik asit, %17 EDTA ve %9 HEDP+%2.5 NaOCl solüsyonlarıyla muamele edilmiş dentin dokusunun, biyoseramik esaslı kök kanal tamir materyallerinden MTA Angelus ve Biodentine'nin itme bağlanma dayanımlarına olan etkisini ve materyal içindeki meydana gelen bağlanma başarısızlıklarını araştırmaktır. Gereç ve Yöntem Bu çalışma için 15 adet tek köklü ve tek kanallı daimi insan maksiller santral dişi kullanıldı. Dişlerin kronları elmas fissür frez (Microdont, São Paulo-SP, Brezilya) ile mine sement sınırından kesilip uzaklaştırıldı ve akrilik bloklara (Imicryl SC; Imicryl Dental Materials, Inc, Konya, Turkey) gömüldü. Koronal kök bölgesinden su soğutmalı kesme cihazında (Isomet, Buehler, ABD) elmas separe kullanılarak 1 mm kalınlığında 3 adet horizontal kesitler alınarak toplam 45 adet dentin disk örnekleri hazırlandı. Her bir dentin diskine 1 mm çapında bir elmas frez yardımıyla kanal lümeninin her iki yanına 2 adet standart yapay kaviteler oluşturuldu. Dentin diskleri 3 ayrı solüsyonda bekletilmek üzere rastgele 3 ayrı deneysel gruba ayrıldı: %17 EDTA (n=15) (Promida, Eskişehir, Turkey), %20 sitrik asit (n=15) (Promida, Eskişehir, Turkey) ve %9 etidronik asit+% 2.5 NaOCl (n=15) (Microvem AF, İstanbul, Türkiye). Her bir deney grubu kendi solüsyonunda 1 dk bekletildi. Sonrasında açılan kavitelerden birine MTA Angelus (Angelus, Londrina, Brezilya), diğerine Biodentine (Septodont, Saint Maur des Fossés, Fransa) yerleştirilip 24 saat süre ile etüv cihazında bekletildi. Hazırlanan örnekler itme bağlanma dayanımı testine (Shimadzu Co., Kyoto, Japonya) tabi tutuldu. Veriler IBM SPSS versiyon 23 ile analiz edildi. İtme bağlanma testi sonucu materyal içindeki bağlantı başarısızlıkları SEM cihazında (Quanta FEG 250, FEI Ltd. Oregon, A.B.D.) incelenip adeziv, koheziv ve karışık tipte olmak üzere yüzde olarak belirlendi. Bulgular Şelasyon ajanının ana etkisi itme bağlanma dayanımı üzerinde anlamlı bulunmuştur (p=0,046). Sitrik asit grubunda ortalama itme bağlanma dayanımın değeri 17,08 MPa, EDTA grubunda 13,97 MPa ve HEDP/NaOCl grubunda 11,81 MPa'dır. Sitrik asit grubu, HEDP/NaOCl grubuna göre anlamlı derecede daha fazla itme bağlanma dayanımı göstermiştir (p<0,05). Sitrik asit grubu ile EDTA grubu arasında ve EDTA grubu ile HEDP/NaOCl grubu arasında ise anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Biyomateryalin ana etkisi itme bağlanma dayanımı üzerinde anlamlı bulunmuştur (p=0,005). Biodentine'nin itme bağlanma dayanımı ortalama değeri 16,75 MPa iken MTA Angelus'un 11,81 MPa'dır. Biodentine, MTA Angelus'a göre anlamlı derecede daha fazla itme bağlanma dayanımı göstermiştir (p<0,05). Şelasyon ajanı ve biyomateryal etkileşimi itme bağlanma dayanımı üzerinde anlamlı bulunmuştur (p=0,021). İtme bağlanma dayanımı testi sonucunda tüm örneklerde karışık tipteki bağlantı başarısızlığı koheziv tip başarısızlık ile hemen hemen aynı bulunmuştur. Adeziv tip başarısızlık tüm gruplara kıyasla ciddi bir oranda daha düşük bulunmuştur. Sonuç HEDP/NaOCl solüsyonunun kalsiyum silikat esaslı tamir materyallerinin dentine adezyonunun EDTA'nınkiyle karşılaştırılabilir olduğunu ve etidronik asitin EDTA ile yapılan geleneksel tedavinin yerini alma potansiyeli gösterdiği düşünülmüştür. Etidronik asidin endodonti alanındaki uygulamaları için daha ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Bağlantı başarısızlığı, Biodentine, EDTA, Etidronik asit, İtme bağlanma dayanımı, MTA, Sitrik asit.