Fasciola hepatica ile enfekte koyunların kan ve karaciğer dokularında arginaz, nitrik oksit, bazı antioksidant enzimler ve lipid peroksidasyon düzeyleri ile karaciğer arginaz enziminin biyokimyasal özellikleri

90 6. ÖZET Fasciola hepatica koyunlarda sık olarak görülen ve karaciğerde harabiyete neden olan paraziter bir hastalıktır. Çalışmamızda kronik fasciolasis sonucu oluşan hepatik fibrosis ve sirozlu koyunlarda; -Eritrosit ve karaciğer arginaz enzim düzeyleri ile karaciğer arginaz enziminin biyokimyasal özellikleri, -Serbest radikal hasarının göstergesi olarak plazma ve karaciğer lipid peroksidasyon düzeyleri, - Nitrik oksit göstergesi olarak serumda ve karaciğerde total nitrit düzeyleri, -Antioksidant savunma sistemlerinden eritrosit ve karaciğerde katalaz ve glutatyon peroksidaz enzim aktivite düzeyleri ölçülmüştür. Nitrit tayininde Griess, arginaz tayininde Tiyosemikarbazid- Diasetilmonoksim-Üre (TDMU), katalaz tayininde Aebi, glutatyon peroksidaz tayininde Beutler, plazma malondialdehid düzeyi tayininde Satoh ve Yagi'den modifiye edilen metot, doku malondialdehid düzeyi tayininde Ohkawa ve ark.'larının geliştirdiği metot, protein tayininde Lowry, hemoglobin tayininde siyanomethemoglobin metodu kullanılmıştır. Sonuçta; -Sağlıklı ve fasciolasisli koyunların eritrosit arginaz, katalaz, glutatyon peroksidaz ve plazma malondialdehid ile serum nitrit düzeyleri arasında istatistiksel olarak bir fark bulunamamıştır (P > 0.05). -Karaciğer arginaz enziminin biyokimyasal özellikleri fasciolasisli ve sağlıklı koyunlar arasında fark göstermemiştir. Koyun karaciğer doku arginazının aktivasyonu için ; 1 mM Mn+2 iyonlarının varlığı, 65 °C'de 15 dakika preinkübasyonun gerekliliği saptanmıştır. Karaciğer doku arginaz enzimi için en uygun tampon karbonat tamponu olup, optimal pH:10 civarında bulunmuştur. Enzimin substratı olan L-arginine karşı Km' i Michaelis-Menten ve Lineweaver- Burk yöntemleri ile bulunmuş olup, 4 mM civarındadır. Fasciolasisli karaciğer dokusunda arginaz, katalaz enzim aktivite düzeyleri ile malondialdehid ve nitrit düzeyleri düşmüş, glutatyon peroksidaz aktiviteleri artmıştır (P< 0.01).91 Lipid peroksidasyonundaki düşüş, ileri derecedeki fibrosis sonucu hücre zarının yapısındaki doymamış yağ asMerinin azalmasından, arginaz ve katalaz aktivitesindeki düşüşler de karaciğerdeki fîbrotik doku artışından kaynaklanabilir. Karaciğerde nitrit düzeyindeki azalma karaciğer endotel hücreleri ve hepatositlerdeki hasardan, glutatyon peroksidaz aktivitesindeki artış karaciğer harabiyetinden ileri gelebilir.