Fen bilimleri öğretmen adaylarının eleştirel düşünme ve bilimsel muhakeme becerilerinin geliştirilmesi

Bu çalışmanın amacı etkinlik temelli uygulamaların fen bilimleri öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri, bilimsel sorgulama becerileri, bilimsel süreç becerileri ve özyeterlik inançları üzerindeki etkisini araştırmaktır. Araştırma, 2020-2021 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde Fen Bilimleri Öğretmenliği okuyan ve bilimsel muhakeme dersi alan 3. sınıf 50 öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Çalışmada karma araştırma yöntemlerinden paralel desen kullanılmıştır. Araştırmanın verilerini toplamak için ''Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği'', ''Mantıksal Düşünme Becerisi Testi'', ''Bilimsel Süreç Becerileri Testi '' ve ''Fen Öğretimi Özyeterlik İnanç Ölçeği'' ve öğretmen adaylarının uygulama hakkındaki görüşlerini içeren yansıma kâğıtları kullanılmıştır. Verilerin analizinde nicel ve nitel analizler birlikte ele alınmıştır. Nicel verilerin analizi için bağımlı grup t testi ve betimsel istatistikler hesaplanmıştır. Nitel verilerin analizi için toplanan yansıma kağıtları içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırmanın nicel analizleri sonucunda etkinlik temelli uygulamaların fen bilimleri öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerileri testi ön test son test sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Ancak bilimsel süreç becerileri testinin alt boyutları incelendiğinde hipotez kurma ve tanımlama, grafiği ve verileri yorumlama, araştırmayı tasarlama alt boyutlarında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Etkinlik temelli uygulamaların fen bilimleri öğretmen adaylarının fen öğretimi özyeterlik inanç ölçeği ön test son test sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Ancak fen öğretimi özyeterlik inanç ölçeğinin alt boyutları incelendiğinde kişisel fen öğrenmeye yönelik sonuç beklentisi alt boyutunda anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Etkinlik temelli uygulamaların fen bilimleri öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ölçeği ön test son test sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Ancak eleştirel düşünme eğilimleri ölçeği alt boyutları incelendiğinde akıl yürütme ve sistematiklik alt boyutlarında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Etkinlik temelli uygulamaların fen bilimleri öğretmen adaylarının mantıksal düşünme becerileri testi ön test son test sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Ancak mantıksal düşünme becerileri testinin alt boyutları incelendiğinde kütlenin hacmi ve korunumu, değişkenlerin kontrolü, korelasyonel düşünme ve hipotetik düşünme alt boyutlarında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın nitel sonuçları beceriler, öğrenme ortamı, uygulama süreci ve duyuşsal değişimler temaları çerçevesinde incelenmiştir. Fen bilimleri öğretmen adayları, bu süreçte bilimsel süreç becerileri, yaratıcı düşünme becerileri, eleştirel düşünme becerileri, araştırma becerileri, sorgulama becerileri, problem çözme becerileri, bilimsel sorgulama becerileri ve yaparak yaşayarak öğrenme becerilerinin geliştiğini yansıtmışlardır ve hazırladıkları portfolyonun önemini vurgulamışlardır.