Fenobarbital ile indüklenmiş sıçan karaciğer mikrozomal monoksijenaz enzim aktivitelerinin güniçi değişimleri

ÖZET ilaçların farmakokinetik özelliklerinde uygulama zamanına bağlı değişiklikler olduğu bilinmektedir. Bu değişikliklerin bir kısmının nedeni ilaç metabolizmasında rol oynayan enzimlerin aktivitesindeki güniçi ritimlerdir. Hepatik enzimlerin aktivitelerinin çeşitli indükleyici ajanların verilmesinden sonra değiştirilebildiği bilinmektedir. Bu çalışmada 12 saat aydınlık (0800-2000) ve 12 saat karanlık (2000- 0800) olacak şekilde ışık periyodu ile senkronize edilmiş 200-25 Og ağırlığındaki erkek sıçanlarda, karaciğer mikrozomal ve ilaç metabolize eden Etilmorfin N-demetilaz, 7-Etoksikumarin O-deetilaz ve 7-Etoksiresorfin O- deetilaz enzim aktiviteleri incelenmiştir. Enzim indüklenmesini incelemek için sıçanlara günlük 75 mg'lık fenobarbital dozu enjekte edilerek fenobarbital grubu oluşturulmuştur. Fenobarbital uygulaması yapılmayan sıçanlar kontrol grubunu oluşturmuştur. Deneyler erkek sıçanların günün 6 değişik saatinde (O9P°,130O,110O,2lwt01ai,0500) öldürülmesiyle elde edilen karaciğer homojenatlarının postmitokondriyal fraksiyonunda yapılmıştır. Etilmorfin N-demetilaz aktivitesi Hantysch reaksiyonuyla kolorimetrik,0-deetilaz aktivitesi ise 7-hidroksikumarin ve resorfin üzerinden fluorometrik olarak ölçülmüş ve nmol/dak/mg protein cinsinden ifade edilmiştir. Sonuçlar arasında istatiksel fark olup olmadığıWallis varyans analizi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılarak değerlendirilmiştir. İncelenen enzimlerden 7-Etoksikumarin O-deetilaz ve 7-Etoksiresorfın O-deetilaz aktivitelerinde kontrol ve fenobarbital gruplarında anlamlı güniçi fark bulunmuştur. Etilmorfın N-demetilaz kontrol ve fenobarbital gruplarında ise ritmik özellik saptanamamıştır. İlaç metobolizmasında rol oynayan mikrozomal enzimlerin aktivitesindeki güniçi değişiklikler ilgili ilaçların uygulama zamanına bağlı farmakokinetik farklara ve dolayısıyla ilaç etkinliğinde değişikliklere neden olabilir.