Fethinden Büveyhiler'e kadar Kazvin tarihi (24-323/ 644-934)

Kazvin, 24 (323) yılında fethedilen Cibâl (mekezî İran) şehirlerinden biridir. Şehir önemini gerek Sâsânîler döneminde kuruluşu itibariyle gerekse İslâm topraklarına dahil edilmesi sonrasında uzun süre ele geçirilmeyen Deylem bölgesinin sugûru olmasından almaktadır. Askerî fonksiyonlarıyla ön plana çıkan Kazvin'in fethinden itibaren bu özelliği gözetilerek fizikî ve mimarî tahkim çalışmalarının yanı sıra vergi muafiyetleri ve vakfiyeler ile desteklendiğini görmekteyiz. Bütün bunlar Kazvin'in ve ona bağlı yönetilen Zencan, Ebher ve Tâlekân gibi şehirlerin gelişiminde rol oynamıştır. Şehir, Abbâsîler'in ikinci devrinde bölgede zuhur eden isyanlardan etkilenmiş ve dönem dönem yerel hanedanların hâkimiyetine girmiştir. Şehir, askerî ve siyasî hadiseler ötesinde sosyokültürel ve ilmî açıdan da değer kazanarak gelişim göstermiştir. Hz. Osman döneminden itibaren özellikle Abbâsîler dönemindeki çalışmalarla Kazvin, İslâm şehri formuna kavuşmuştur. Civar şehirlerden, özellikle Kûfe ve Basra gibi ordugâh şehirlerinden asker-âlimler, Kazvin'e gelerek katkılarda bulunmuşlardır. Bu bağlamda dinî, mezhepsel, sosyal ve ilmî gelişimlerini de ele aldığımız bu çalışmanın Kazvin şehri ve içinde bulunduğu bölge tarihine katkı sağlayacağını arzuluyoruz.