Fezlekeleri açısından Kur'an ayetlerinde bütünlük ve insicam

Kur?ân-ı Kerim, âyet ve kelimeleri birbirine bağlı, başka bir söze benzemeyen bir kelamdır. Kur?ân, kendine has üslûbuyla bütünlük ve insicam arz eder. Bu insicam âyet ve sureler arasında olduğu gibi fezlekeleri açısından âyet içinde de söz konusudur. Kur?ân, ele aldığı konuları, âyet sonlarında fezlekeler şeklinde özetler. Bu özetler, ?İcmal, bazen tafsilden daha vâzıh olur? kaidesince âyetleri daha iyi anlamamızı sağlar. Lafız insicamı yanında mânâ insicamı oluşturan fezlekelerden müfessirler kaide çıkarmışlardır. Üslûp ve mânâ yönünden ele aldığımız fezlekeler, üslûp yönünden kıssa, kasem, tekrar, temsil, tasvir, tecsim, teşbih, mecaz, kinaye, diyalog ve istifhamlarda insicam ve bütünlük arzetmiştir. Mânâ yönünden ise fezlekeler tebşir, tenzir, ta?zim, tenzih, tefekkür, tezekkür, tebyin, teşvik, tehdit, tehekküm, cezâ, mükafât, kulluk ve itaat şeklinde muhatabı kötülükten sakındırıp iyiye yönlendirmede kendini göstermiştir. Âyet fezlekelerinde ana unsuru teşkil eden Esmâ-yı Hüsnâ?nın ulûhiyet, nübüvvet, âhiret gibi inançla ilgili âyetlerin yanında dua ve ibâdet, adâlet, Allah?ın emir ve yasakları ve muamelâtla ilgili ayetlerde her açıdan bir bütünlük ve insicam oluşturduğunu görmekteyiz.