Dicle University
Discipline

Basic Islamic Sciences

Dicle University

1,858

Archived Theses

15

DOIs Assigned

1%

DOI Rate

Discipline

50 Theses
Master'sOpen AccessTR

Yönetmen Mesut Uçakan'ın içsel yolculuğu: Anka Kuşu

Sinema 1985 yılındaki Lumiére kardeşlerin Paris'te yaptıkları ilk gösteri ile tarihlenir. Osmanlı Devleti'nde ilk defa Yıldız Sarayı'nda bir gösterimin yapıldığını bilinmektedir. Sinemanın serüveni, başlarda merkezde, ikinci meşrutiyetten sonra da taşraya kadar uzanmıştır. Cumhuriyet döneminde Türk Sinemasının başında, tiyatro kökenli olan Muhsin Ertuğrul vardır. 1950'den sonra Demokrat Parti ile yol yapma faaliyetleri hız kazanınca sinema uzak yerlere kadar gitme imkânı bulmuştur. Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de birçok sinema akımı görülmüştür. Toplumsal gerçekçilik, devrimci sinema, ulusal sinema ve milli sinema gibi akımlar bunların başlıcalarıdır. 1960'larda Yücel Çakmaklı ile ortaya atılan Mili Sinema, 1970'de çekilen Birleşen Yollar filmi ile somutlaşır. 1972'de kurulan MTBB Sinema Kulübü de amatör bir ruh ile güzel çalışmalar ortaya koymuştur. Mesut Uçakan da bu kulüpten yetişmiş, günümüze kadar ısrarlı fikirleri ile sinema dünyasında tartışılır eserler ortaya koymuştur. 2007'de yılında çektiği Anka Kuşu / Bana Sırrını Aç, diğer filmlerinden ayrı bir yerde durmaktadır. Benim içşel yolculuğum dediği film, taşradan şehre yönetmen olmak için gelen bir gencin yaşadığı dönüşüm üzerine yoğunlaşmıştır. Yönetmenin bu dönüşümü, yaşadıklarını anlamlandırması hayli zaman alacak ama sonunda doğru yola vasıl olacaktır. Bir anlamda kendine yabancılaşan genç, "öz"ünü yine kendi topraklarında bulacaktır. Filmde tasavvufi ögeler bolca kullanılmıştır. İçsel dönüşümün bir dergâh ve onun başındaki şeyh ile rabıtalanması da filmin bize sunduğu kurtuluş reçetesidir. Anka Kuşu, Bir içsel dönüşümü anlatması açısından Türk sinema tarihinin ender filmlerindendir. Film; bazı noktaları itibariyle 1999'da vizyona giren Matrix ile kıyaslanmıştır.

İsmail Çakmak
Ankara University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Mücâhid b. Cebr'in tefsirinde hadis kullanımı

Hz. Peygamber'in vefatını takip eden süreçte, sahabiler arasında başlayan ve sonraki nesiller tarafından devam ettirilen hadis rivayet kültürü oluşum, gelişim ve olgunlaşma evrelerinden geçmiştir. İlgili çalışmamızda bu ilmin henüz oluşum dönemine tekabül eden bir zamanda yaşamış tabiin alimi Mücahid b. Cebr'e (ö.103) nispet edilen tefsirde kullanılan rivayetler ele alınacak, erken dönem tefsirlerinde kullanılan rivayetlerin sıhhatine ve kaynağına göre hangi tür rivayetleri içerdiği tespit edilecektir. Erken dönem tefsirleri sistemli hadis rivayetinin tam manasıyla yerleşmediği bir zamana denk geldiği için bu tür eserlerde kullanılan rivayetlerin tespit ve tetkiki önem arz etmektedir. Dolayısıyla Mücahid'in tefsirinde ele alınan rivayetlerin Hz. Peygamber'e nispeti bu çalışma vasıtasıyla gözlenmiş olacaktır. Çalışmamızda parçadan bütüne gidilerek eserdeki rivayetlerden hareketle bir bakıma erken dönem olarak telakki edilebilecek diğer eserlere de bu zaviyeden bir ışık tutulacaktır. Tefsirdeki hadislerin tespiti yapılırken ağırlıklı olarak rivayet türü kaynaklar kullanılarak hadislerin hangi kaynaklarda yer aldığı belirlenecek, bununla birlikte bazı tabiin alimlerinin sözlerine yer verilmesi sebebiyle rical kaynaklarına müracaat edilecektir. Öncelikle Mücahid'in hadis ilmi perspektifinden tanıtıldığı ve sonra eserdeki rivayetlerin değerlendirildiği iki ana başlık altında sunacağımız bu çalışmamızda sonuç olarak, Tefsiru Mücâhid adlı eserdeki rivayetler tespit edilmiş ve diğer kaynaklardaki versiyonları değerlendirilmiş olacaktır.

Übeydullah Özdemir
Ankara University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

El-Makdisî'nin Gâyetü'l-Merâm fî Şerhi Bahri'l-Kelâm adlı eserinde ilâhî sıfatlar meselesine yaklaşımı

XV. yüzyılda yaşamış olan Makdisî Arapça, kelâm, fıkıh ve muhtelif ilim alanlarındaki bilgi ve birikimi ile Memlük devletinde yetişmiş mümtaz şahsiyetlerdendir. Onun Arapça ve kelâm alanlarına dair telif etmiş olduğu iki eseri kaynaklarda aktarılmakla birlikte elimizde sadece kelâm alanına dair Ebü'l-Muîn en-Nesefî'nin Bahrü'l-Kelâm isimli eseri üzerine kaleme aldığı Gâyetü'l-Merâm Fî Şerhi Bahri'l-Kelâm isimli şerhi bulunmaktadır. Onun, Bahrü'l-Kelâm'da Müellif tarafından ele alınan konuları açıklığa kavuşturma ve başta Mâtürîdî kelâm ekolü olmak üzere diğer ekollerin görüşlerine yer vererek kendi düşüncesini aktarma gayretinde olduğu görülmektedir. Makdisî tarafından kaleme alınan bu şerh Memlük devletinde diğer ilim alanlarında olduğu gibi kelâm alanında da Hanefî-Mâtürîdî düşüncesinin önemli bir yere sahip olduğunu göstermektedir. Tezimiz şerhte işlenen bütün meseleleri kapsamaktan ziyade İlâhî sıfatlara dair ele alınan konuları ihtiva etmektedir. Çalışmamızda hem kelâm ilminin Memlük devletindeki durumu hakkında bilgi sahibi olma hem de İlâhî sıfatlar bağlamında Müteahhirûn devrinde yaşamış olan bir âlimin Mütekaddimûn devrinde kaleme alınan bir esere yaklaşım tarzının gösterilmesi amaçlanmıştır.

Emin Yalçinkaya
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Saruhanlı Nurullah Efendi'nin el-Husûnü'l-Hamîdiyye tercümesinin latinizesi ve nübüvvet konularının tahlîli

Hüseyin el-Cisr'in kaleme aldığı "el-Husûnü'l-Hamîdiyye li-muhâfazati'l-'akâ'idi'l-İslâmiyye" adlı eserin "el-İnâyâtü'r-Rabbâniyye fî tercemeti Kitâbi'l-Husûn li-muhâfazati'l-akâidi'l-İslâmiyye" ismiyle yapılan tercümesinin transkripsiyonunu yaptığımız bu çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın konusu, amacı ve önemi üzerinde durulmuş ve takip edilen metot hakkında bilgi verilmiştir. Nübüvvet meselesinin söz konusu eser merkezinde tahlilini yaptığımız birinci bölümde nebî, resûl, vahiy ve mûcize gibi kavramlardan hareket edilerek nübüvvet meselesinin klasik modern dönemlerdeki konumu tespit edilmeye çalışılmış, kelâm bilginleri ve İslâm filozofları tarafından nasıl anlaşıldığı incelemeye alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde "el-Husûnü'l-Hamîdiyye li-muhâfazati'l-'akâ'idi'l-İslâmiyye" isimli kelâm eserinin Osmanlı'nın son döneminde yapılmış olan ilk tercümesi "Savâbü'l-kelâm fî akāidi'l-İslâm"dan sonra yeniden yapılan ikinci tercümesi "el-İnâyâtü'r-Rabbâniyye fî tercemeti Kitâbi'l-Husûn li-muhâfazati'l-akâidi'l-İslâmiyye"nin Osmanlı Türkçesi'nden metne müdahale edilmeksizin aslı korunarak hafif transkripsiyonu yapılmıştır. Bu şekilde ilgili tercüme günümüz okuyucusunun istifadesine sunulmuştur.

Elifnur Tezel
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Batı Trakya'da okunan hutbelerdeki hadislerin tahrîci ve değerlendirilmesi (2014-2019)

Peygamberlerin dini tebliğ etme metotlarından biri olan hutbeler, aynı zamanda da İslâm medeniyetinin de ibadet olarak kabul ettiği önemli vaaz ve irşad faaliyetlerindendir. İslâm tarihi boyunca sosyal veya ekonomik statü ayırımı yapmadan toplumun her kesimine hitab eden hutbeler bilgilendirme ve eğitme yönüyle toplumda büyük bir etkiye sahiptir. Ancak günümüzde toplumlar sürekli olarak değişime uğramakta, farklı sorunlarla karşı karşıya gelip yeni ve güncel konular ile muhatap olmaktadır. İslâm her çağda olduğu gibi asrımızda da yeni çıkan konulara ve sorulara çözümler üretmeye devam etmektedir. Bu çalışmada Batı Trakya'da 2014-2019 yılları arasında hutbelerde okunmuş olan Hadis-i Şeriflerin, Hadis ilmi açısından tahrîcleri yapılıp sıhhat ve kaynak bakımından araştırılması yapılmıştır. Ayrıca gündelik ihtiyaçlara ne derecede cevap verdiği ve varsa eksik kalan noktaları tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, önemi ve yönteminden bahsedilerek gerekli izahlar yapılıp kavramlar açıklanmıştır. Birinci bölümde hutbelerde zikredilen Hadis-i Şeriflerin tasnif ve tahrîci yapılıp grafik üzerinde gösterilerek gerekli değerlendirmeler yapılmıştır. Birinci bölümde tasnif edilen konuların hadisler ile birlikte muhataplarına ne derece bilgi sunduğu araştırıldı ve çıkan sonuçlara göre bir takım önerilerde bulunuldu. İkinci bölümde ise hutbelerde zikredilen Hadis-i Şeriflerin hangi metodlar ile sunulduğu araştırıldı. Elde edilen sonuçlar değerlendirilerek bazı çözüm önerileri sunulmuştur.

Veisel Veli Amet
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Kadınlarla ilgili hükümlere yaklaşımı açısından İbn Aşûr tefsiri

Bu çalışmada, modern dönemin önemli tefsirlerinden biri olan İbn Âşûr'un "et-Tahrîr ve't-Tenvîr" adlı eserinde kadınlarla ilgli hükümlere yaklaşımı ele alınmıştır. Bu tezde, İbn Âşûr'un kadınlarla ilgili âyetleri nasıl yorumladığını, bu yorumların klasik İslâm hukuku ve modern yaklaşımlar açısından nasıl bir anlam ifade ettiğini incelenmiştir. Araştırma, İbn Âşûr'un kadınlarla ilgili hükümlere dair görüşlerinin hem geleneksel tefsir anlayışına hem de modern, sosyal ve hukuki ihtiyaçlara nasıl bir denge sunduğunu orta koymayı hedeflemektedir. Birinci bölümde, müfessirin Kur'ân-ı Kerîm âyetlerinden hareketle et-Tahrîr ve't-Tenvîr tefsirinde kadına genel bakışı, cinsiyet statüleri açısından konumunu ve ahlâk ilkeleri çerçevesindeki değerlendirmeleri ele alınmıştır. İkinci bölümde, kadınlara özgü ibadet hükümleri incelenmiştir. Özellikle hayız, nifâs, istihâza, kadınların örtünmesi gibi konulara dair müfessirin yorumları değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise, kadınlara yönelik hukukî hükümlere yaklaşımı ele alınmıştır.

Bushra Shabanı
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Seyyid Kutub'un fî Zılâli'l-Kur'an tefsiri ekseninde ideal toplum inşası

Kur'an-ı Kerim, insanlığa hayat rehberi olarak gönderilmiş ilahi bir mesajdır. Bu ilahi rehber, bireylerin hem dünyevi hem de uhrevi hayatını düzenleyen kuralları ve prensipleri içermektedir. Kur'an-ı Kerim'in birey ve toplum üzerindeki etkisi, ahlaki ve toplumsal yapıların şekillendirilmesinde merkezi bir öneme sahiptir. Bu bağlamda çalışmamız, Seyyid Kutub'un fî Zılâli'l-Kur'an tefsiri ekseninde ideal bir İslam toplumunun nasıl inşa edileceğini ele almaktadır. Tez kapsamında; ahlaki düzenin bireylerin hayatındaki önemi, toplumsal düzeni oluşturmadaki rolü ile birlikte değerlendirilmiştir. Aile yapısı, kültür ve gelenekler gibi unsurların İslam rehberliğinde nasıl şekillendiği incelenmiştir. Aynı zamanda, ekonomik düzenin adalet ilkesi çerçevesinde toplum üzerindeki etkileri ve İslami yönetim anlayışında şûra ve adaletin önemi tartışılmıştır. Bu çalışmada, bireyden topluma doğru yayılan bir dönüşümün, İslami değerler ve Kur'an'ın rehberliği ışığında nasıl sağlanabileceği analiz edilmiştir. Toplumun farklı boyutlarını kapsayan ahlaki, sosyal, ekonomik ve siyasi yapıların ideal bir şekilde inşa edilmesi için Seyyid Kutub'un tefsirine dayalı öneriler sunulmuştur. Bu bağlamda, çalışmada İslam'ın birey ve toplum üzerindeki dönüştürücü etkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Seyyid Kutub, fî Zılâli'l-Kur'an, İdeal Toplum, Ahlak, Adalet.

Elif Çelik
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Ahi Çelebi Abdurrahman El-Emânî'nin İtikâd Şerhi adlı eserinin transkripsiyonu ve mâtürîdiyye kelâmı açısından değerlendirilmesi

Osmanlı Devleti'nde avam ve havas halk nezdinde Eş'ariyye mezhebinin ön planda olduğu ve Mâtürîdiyye mezhebinin geri planda olduğu iddialarının doğruluğunun tespiti için dönemde okutulan akâid metinlerini incelemek büyük önem taşımaktadır. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde Ahi Çelebi Abdurrahman el-Emânî'nin Osmanlı Türkçesi ile kaleme aldığı ''İtikâd Şerhi'' adlı eserin hangi mezhebin kelâmî öğretisine bağlı kalınarak yazılmış olduğunu izah etmek, iddiaların tespiti için geçmişe ışık tutmaktadır. ''İtikâd Şerhi''nin muhtevasında işlenen konuların hangi kelâm mezhebi ile izah edildiği çalışmamız sonucunda tespit edilmiş ve sonuç siz değerli okuyuculara sunulmuştur.

Esma Kumral
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Müşâkele sanatı ve Kur'ân meâllerine yansıması

Belâgat; zamanı, mekânı ve muhatabı dikkate alarak etkili ifadelerle meramı açıkça ifade etme sanatıdır. Meânî, beyân ve bedî' şeklinde üç disipline ayrılan belâgatın bedî' kısmına mensup olan müşâkele sanatı, söze şekil ve mana bakımından incelik katan bir üslup tarzıdır. Arapçada yaygın olarak kullanılan birçok edebî sanatı bünyesinde barındıran Kur'ân, bu bağlamda çeşitli âyetlerde müşâkele üslubuna da yer vermiştir. Kur'ân'da karşımıza çıkan müşâkele örneklerinin çoğu, hakiki anlamıyla Allah'a (c.c.) isnadı mümkün olmayan bir takım fiillerin bu sanat işletilerek ona nispet edilmesi tarzındadır. Müşâkele üslubunun yer aldığı ilgili âyetler, bazı meâllerde bu sanat dikkate alınmadan lafzi çeviri metoduyla Türkçe'ye aktarılmaktadır. Bu durum müşâkele sanatından habersiz olan müslümanların zihninde bir takım soru işaretlerinin belirmesine sebebiyet vermektedir. Diğer taraftan vahiy dilinin edebî ve sanatsal inceliklerini bilmeyen art niyetli kişiler meâllerde yer alan bu tür ifadeleri istismar etmeye çalışmaktadır. Bu araştırmanın birinci bölümünde müşâkele sanatı bütün yönleriyle ele alınıp incelenirken ikinci bölümde ise bu üslubun Kur'ân meâllerine yansıması meselesi üzerinde durulmuştur.

Mikail Zor
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

İstanbul Tarîkinde Aşere-i Suğrâ ile Aşere-i Kübrâ arasındaki usul farklılıklarının incelenmesi

Kur'an-ı Kerîm'in telaffuzunun bozulmadan günümüze kadar aktarılması kıraat ilmi sayesinde olmuştur. Genel olarak kıraat imamlarının, Kur'an-ı Kerîm'in edasında ittifak ettikleri bazı usul ve ferş yönünden ise birbirlerinden ayrıldıkları görülmektedir. Kıraat imamlarından her birinin Kur'an kelimelerinin her geçtiği yerde kendilerine nispet edildiği şekilde okuması, kıraat ilminde usul farklılıkları olarak ifade edilmektedir. Usul diye tarif edilen bu okuyuşlar, nispet edildiği imamdan nasıl alınmışsa aynı şekilde sonraki nesillere aktarılmıştır. Bu çalışmada, Kur'an kelimelerindeki lehçe ve fonetik farklılıklarla ilgili İstanbul Tarîki Ahmet es-Sûfî Mesleğinde, aşere-i suğrâ ile aşere-i kübrâ arasındaki ihtilaf edilen usul konuları ele alınarak farklı bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Ortaya çıkan bu farklılıklar örneklerle açıklanarak kıraat ilmi alanına ilgi duyan kimselere kolaylık sağlamak amaç edinilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kıraat, İmam, Râvi, Tarîk, Usul, Aşere-i Suğrâ, Aşere-i Kübrâ

Fevzi Yazıcı
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

İman amel ilişkisi bağlamında bir hadis incelemesi (Zina eden zina ederken mümin olarak zina etmez)

"Zinâ eden kişi zinâ ettiği esnada, mümin olarak zinâ etmez" hadisi müminin günah işleme esnasındaki durumuna vurgu yapmaktadır. Yaptığı günah esnasında müminin durumu hakkında bilgi veren bu hadis, birçok itikâdi mezhebin büyük günah işleyenlerin durumu hakkında delil olarak kullandığı hadislerden biri olarak zikredilmektedir. Büyük günah sahipleri hakkında görüşler üçe ayrılmaktadır. Birinci görüş bu tür günahları işleyen müminlerin küfre düştüğünü ileri sürerken ikinci görüş ise bu günahları işleyen müminleri mümin ile kâfir arası bir konuma yerleştirmektedir. Üçüncü görüş ise, bu günahları işleyenleri günahkâr mümin olarak addetmektedir. Çalışmamız, birçok hadis musennafatında yer alan ve daha çok akîdevî tartışmalarda gündeme geldiğine şahit olduğumuz hadisi incelemek, seneddeki râvilerin durumunu ortaya koymak, daha sonra da hadisi metin açısından incelemek şeklinde olacaktır. Bu tez ile amacımız, çalışmamıza konu olan hadisin sıhhat durumunu ortaya koyup hadisin nasıl anlaşılıp yorumlanması gerektiğini muhalled eserlere başvurup ortaya çıkararak ilim dünyasına ufak bir katkı sağlamaktır.

Selçuk Şenel
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessAR

الصور البيانية وسر جمالها في تصوير مشاهد القيامةفي القرآن الكريم دراسة بلاغية

Language is a means of communication between people and is an expression of the meanings inherent in souls. The Arabic language is distinguished from other languages by using rhetorical methods to express these meanings. These rhetorical methods are by conveying the meaning in various graphic images using metaphor, metaphor, simile, and other things. The Holy Qur'an was revealed in the language of the Arabs. He challenged the Arabs to produce something similar to his eloquence and eloquence, and Doomsday scenes talked about resurrection and reward. It focused in particular on the Day of Resurrection and what happens on it. This thesis studies how the Holy Qur'an expresses the Day of Resurrection and its events, the rhetorical methods that the Qur'an used in this Surah, and how these rhetorical methods led to conveying the Qur'anic meanings about the events of the Day of Resurrection in a very beautiful rhetorical manner and in a wonderful, eloquent style. To achieve the extraction of graphic scenes of Doomsday Day to demonstrate its beauty in the Qur'anic style, and to clarify its rhetorical secret.

Birgol Saadoon Mustafa Mustafa
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Kelamın ontolojisi: Cürcânî'de umûr-i âmme teorisi

Felsefî kelam geleneğini zirveye taşıyan isim olması bakımından Cürcânî'nin umûr-i âmme meselelerine etkisini araştırmayı hedefleyen bu çalışma, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, kapsamı, amacı, yöntemi, planı, kaynakları ve konuya hazırlık mahiyetinde kelamın hem tanımı hem de muhtevasından hareketle kelamda ontoloji ve kelamın ontolojisi hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde umûr-i âmme kavramının çerçevesi oluşturulmuş, kullanım formları ve içeriği bakımından gelişim ve dönüşüm süreci ele alınmıştır. Ardından umûr-i âmmenin İslam felsefesi ve İslam kelamındaki yeri filozof ve kelamcıların eserlerinde yer aldığı tertip ve tanımlamalar üzerinden tespit edilmiştir. Daha sonra Cürcânî'nin umûr-i âmme meselelerini Şerhu'l-Mevâkıf'ta kendisinden önceki Tûsî ve Îcî gibi kelamcıların etkisiyle inşa ettiğinden bahsedilmiştir. Yine bu bölümde umûr-i âmmenin Osmanlı'daki seyrini ortaya koyabilmek için dönemin ilim geleneğini derinden etkileyen isimlere yer verilmiştir. Bu noktada Cürcânî'nin önemi, hayatı, yetiştiği ve bulunduğu sosyokültürel çevre, umûr-i âmmeye dair görüşlerinin belirginleşmesinde önemli kabul edilebilecek kişiler ve eserleri üzerinden ele alınmıştır. Ayrıca Osmanlı'da yazılan umûr-i âmme risaleleri, meselenin Cürcânî sonrasındaki seyri bakımından söz konusu edilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Cürcânî'nin umûr-i âmme meselelerini Şerhu'l-Mevâkıf'ta ele almış olmasından hareket edilmiş ve bu eserdeki tertibe bağlı kalınmıştır. Ancak alt başlıklandırma umûr-i âmmeye dair kavramlar arasındaki ilişkinin ortaya konulabilmesi için yeniden kurgulanmıştır. Ayrıca Cürcânî'nin, eserini el-Mevâkıf'ın şerhi olması bakımından Îcî'nin tertibini esas alarak inşa ettiği dikkate alınmıştır. İlk olarak tanım ve kapsam bakımından incelenen kavramların tanımlanıp tanımlanamayacağına ilişkin tartışmalar üzerinde durulmuştur. Yine kavramların karşıtlarıyla olan ilişkisinden problematik olarak bahsedilmiştir. Son olarak Cürcânî'nin umûr-i âmme meselelerine dair görüşlerini Îcî'nin eseri üzerinden ancak çok daha geniş bir perspektifle ortaya koyduğu tespit edilmiştir.

Ebubekir Gültekin
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

İslam ve Türk hukukunda rüşvet suçu

İslam hukukunda rüşvet suçu ta'zir cezası gerektiren suçlar kapsamında değerlendirilmektedir. Rüşvet kavramının net bir biçimde değerlendirilebilmesi için terim anlamlarının zaman içinde geçirdiği anlam farklılıklarını gözetmek gerekmektedir. Rüşvet kavramı erken dönemde elde edilmesi gereken mutlak menfaat olarak algılanmıştır. Daha sonraki dönemlerde kapsamı daralan bu kavram, kanunda suç olarak tanımlanmıştır. Suç olarak kategorize edilen rüşvet artık en geniş biçimde mutlak olarak elde edilen menfaat tanımını, haksız olarak elde edilen kazanca bırakmıştır. Rüşvet kavramının suç olarak nitelendirilmesinin akabinde doğal olarak kanuni, maddi, manevi ve hukuka aykırılık unsuru olarak dörde ayrılan suçun unsurları incelenmiştir. Suç olarak tanımlanan bir fiilin dış dünyada tezahürü suçun özel görünüş biçimleri bölümlerinde ele alınır. Söz konusu çalışmamızda teşebbüs, iştirak ve içtima olarak tasnif edilen suçun özel görünüş biçimlerini karşılaştırmalı biçimde inceledik. Bir fiilin suç kapsamında değerlendirilmesi için bünyesinde yapılmasına veya yapılmamasına dair mutlak bir emir barındırması ve bir müeyyide ile destekleniyor olması gerekmektedir. Kaynak bakımından müeyyideden bahsedebilmek için bir kanun koyucunun tespiti gerekmektedir. Söz konusu kanun koyucunun vaz' ettiği hükümlerin ulaşıldığı kaynaklar bizi hükmün dayanak noktasına götürmektedir. Biz de bu çalışmada rüşvet suçunun karşılaştırmalı hukuk bağlamında -İslam hukuku ve Türk hukuku- hukuki dayanaklarını incelemeyi uygun gördük. Rüşvet suçu ile alakalı araştırmalar mevcuttur. Ancak biz bu çalışmayı yaparken iki hukuk disiplini bağlamında söz konusu suçun detaylı bir mukayesesine rastlamadık. Zaman zaman rüşvet suçunu tek bir hukuk disiplini bağlamında inceleyen araştırmacıların diğer hukuk disiplinlerine atıflarına rastlasak da detaylı bir biçimde mukayesesine rastlamadık. Biz de söz konusu rüşvet suçunu detaylı bir biçimde her konu başlığı altında mukayese etmeye gayret ettik.

Türk ceza hukukuİslam hukuku
Muhammet Said Akkoç
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

İslam hukukunda evlenme engeli olarak sıhriyet ve hukuki sonuçları

Bu çalışmada, İslâm hukukunda evlenme engeli olarak sıhriyet incelenmiştir. Tez, giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte, konun yazılış amacı, konunun yazılmasındaki yöntem, konuyla ilgili yapılmış çalışmalar, evlilik kavramı ve evliliğin tarihçesi aktarılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde "İslâm hukukunda evlenme engelleri", ikinci bölümde "İslâm hukukunda evlenme engeli olarak sıhriyet", üçüncü bölümde ise "sıhriyet sebebiyle ortaya çıkan sonuçlar" incelenmiştir. Konular işlenirken ilk olarak kavramların İslâm hukukunda hangi anlama geldiği, oluşan bu mana farklılığının konuya etkisi, elde edilen hükmün doğurduğu toplumsal sonuçlar ele alınmıştır. Çalışmamızda konular incelenirken mezheplerin temel kaynakları üzerinde durulup bu mezheplerin hükümleri ve bu hükümlerin delilleri zikredilip değerlendirilmiştir. Sonuç kısmında sıhriyeti oluşturan etkenlerin neticeleri üzerinde durulmuş ve vardığımız neticeyi belirterek çalışma tamamlanmıştır.

Aile hukuku
Tuncay Sezgin
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Azîzî'nin es-Sirâcü'l-Münîr adlı eseri özelinde hadisçiliği ve şerh yöntemi

es-Süyûtî tarafından etraf (alfabetik) tarzda tasnîf edilen el-Câmiu's-Sağîr, İslâm dünyasında çok kısa bir zamanda şöhret bulmuş ve üzerine pek çok çalışmalar yapılmıştır. Bunlardan biri de Mısır'ın Bûlâk köyünde dünyaya gelmiş, el-Azîziyye kasabasına yerleşip orada ilim tahsîl etmiş olan el-Azîzî tarafından te'lif edilmiş es-Sirâcü'l-Münîr bi-Şerhi'l-Câmi's-Sağîr'dir. Çalışmanın konusu el-Azîzî'nin bahsi geçen eserindeki şerh yöntemini tespit etmektir. Amacı ise es-Sirâcü'l-Münîr'de el-Azîzî'nin yorumları tek tek incelenip tahlilî yapılarak şârihin şerh yöntemine dair kaideleri tespit etmektir. Çalışmanın önemine gelince, ülkemizde el-Azîzî ve eserleri hakkında bugüne kadar herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Dolayısıyla bu araştırma, el-Azîzî ve şerhi hakkında ilk olma özelliğini taşımaktadır. Aynı şekilde ülkemizde el-Câmiu's-Sağîr'in herhangi bir şerhi hakkında yorum yöntemini tespit etme amacıyla da bir inceleme yapılmamıştır. Dolayısıyla çalışma bu sahanında ilki konumundadır. Çalışmada tasvîrî ve tahlilî bir yöntem benimsenmiştir. Bu doğrultuda el-Azîzî'nin zengin içerikli şerhlerin genel özelliklerini nasıl ve hangi yoğunlukta tatbik ettiği, ana kaynaklarını hangi yöntemlerle kullandığı ve ana kaynaklarından nasıl etkilendiği bu çalışmada incelenmiştir. Yapılan araştırmalar neticesinde, el-Azîzî'nin eserini kaleme alırken üç ana kaynaktan istifade ettiği tespit edilmiştir. Bunlar: es-Süyûtî'nin öğrencisi el-Alkamî'nin el-Kevkebü'l-Münîr'i, el-Münâvî'nin et-Teysîr'i ve el-Hicâzî el-Vâ'iz'in Fethu Mevlâ'n-Nasîr'idir. es-Sirâcü'l-Münîr zengin içerikli şerhlerin özelliklerini önemli ölçüde barındırmaktadır. Muhteva benzerliğinden dolayı âyet, hadîs ve Arap şiiri ile istişhâdda bulunma, kelime analizi yapma; fıkhî, kelâmî yorumlarda bulunma; hadîsler arasındaki ihtilafı giderme, ğarîb lafızları beyân etme, sebeb-i vürûdu nakletme gibi zengin içerikli şerhlerin karakteristik özellikleri el-Azîzî tarafından önemli ölçüde bu şerhinde uygulanmıştır. es-Sirâcü'l-Münîr, el-Câmiu's-Sağîr'in ilk dönem şerhlerinin karakteristik özelliklerini hatırı sayılır biçimde yansıtmıştır.

El-Camiu's-SağirEs-Siracü'l-MünirHadis+1
Mahmut Memiş
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

İmam Mâtürîdî'de iman ve ahlak ilişkisi

Bu çalışmada, İmam Mâtürîdî'nin iman ve ahlak anlayışı ele alınarak, onun manevi düşünce dünyası detaylı bir şekilde incelenmiştir. Çalışma boyunca, iman ve ahlakla ilgili temel kavramlar klasik İslamî kaynaklar ışığında değerlendirilmiş; Mâtürîdî'nin inanç ve ahlak sistemini şekillendiren unsurlar ayrıntılı olarak analiz edilmiştir. İman, tasdik ve akıl ilişkisi bağlamında değerlendirilmiş; kalbî tasdik, Mâtürîdî'nin iman anlayışında temel bir unsur olarak ortaya konulmuştur. Bunun yanı sıra, iman ve amel arasındaki ilişki ahlâkî açıdan irdelenmiş; amelin imanın bir parçası olmadığı ancak imanın ahlâkî açıdan kemale ermesinde önemli bir role sahip olduğu vurgulanmıştır. Ahlak anlayışına dair bölümde, bilgi, irade ve kesb gibi kavramlar detaylı bir şekilde ele alınmış; insanın ahlakî fiillerindeki sorumluluğu Mâtürîdî'nin bakış açısıyla yorumlanmıştır. Ayrıca, iman ve ahlak ilişkisi çerçevesinde, adalet, sabır, ihsan gibi erdemlerin ve kibir, riya gibi reziletlerin bireysel ve toplumsal etkileri analiz edilmiştir. İmam Mâtürîdî'nin iman ve ahlak anlayışı, içlem ve kaplam bağlamında yorumlanarak, onun İslam düşüncesine katkıları ortaya konularak bir çözümleme yapılmıştır.

AhlakAhlaki davranışAhlaki kayıtsızlık+3
Muhammet Osman Ay
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Muhammed Ali Tâhâ ed-Durra'nın Tefsîru'l-Kur'ân-i'l-Kerîm ve İ'râbuhû ve Beyânuhû isimli tefsirinin üslûp ve belagat açısından incelenmesi

Kur'ân-ı Kerîm'in indirilmeye başlandığı ilk dönemlerde ortaya çıkan önemli etki alanlarından birisi de Arap Edebiyatı olmuştur. Bu ilâhî hitap, sahip olduğu eşsiz üslûp ve edebî inceliklerle, onu kabul etmeyen Arap topluluklarını dahi derinden etkilemiş ve onları tefekküre sevk etmiştir. Tarih boyunca muhataplarına böylesine güçlü bir üslup ve derin edebî inceliklerle hitap eden Kur'ân-ı Kerîm'i daha iyi anlamak amacıyla çeşitli tefsir ve lügat eserleri te'lîf edilmiştir. Te'lif edilen bu eserler, her dönemde Müslümanların Kur'ân ile bağlarını canlı tutmuş; onu inzâl eden Allah'a (c.c.) olan iman ve ubûdiyetlerini daha sağlam bir zemine oturtmalarına vesile olmuştur. Bu bağlamda, son dönem âlimlerinden Sûriye'nin Hıms şehrinde doğan Muhammed Ali Tâhâ ed-Durra'nın Tefsîru'l-Kur'âni'l-Kerîm ve İ'râbuhû ve Beyânuhû isimli tefsiri dikkat çekici bir örnektir. Söz konusu eserin en belirgin özelliği, Kur'ân'ı öncelikle lügat, gramer ve üslûp açısından ele alan bir yöntemi benimsemiş olmasıdır. Çalışmada, ilgili eser uslûp ve belâgat literatürü çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu kapsamda müfessirin; fesahat ve belâgate dair tarifleri, üslûp, dilsel ayrıntılar sebebiyle ihtilaflı gramer kaidelerinden kaynaklı çeşitli fıkhî hükümler ihtiva eden âyetlere yaklaşımı, nahiv kaidelerinden hal ve nidâ bahislerine dair tarif ve tasnifi, çeşitli çağdaş meseleleri ele alış üslûbu gibi konular kısaca ele alınarak değerlendirilmiştir. Ayrıca Kur'ânî terimleri ile alakalı tespitleri, bazı tasavvuf ilkelerine dair yaklaşımı gibi başlıklar ele alınarak eserin muhtevası yansıtılmaya çalışılmıştır. Ayrıca müellifin belâgat bablarından Meânî, Beyân Bedî' ilimlerinin içerdiği konular zikredilerek tefsir çerçevesinde tarif tahlil ve tatbiklerine yer verilmiştir. Çeşitli ilimleri ihtiva eden ve ansiklopedik bir yönü olan eser, İslâmî ilimler sahasında farklı ilim dallarıyla irtibat kuran ve bu sahaya yeni açılımlar kazandıran muasır bir pencere hüviyetindedir. Bu çalışmada, söz konusu eser hem kadim hem de muasır filolojik nitelikli kaynaklara müracaat edilerek tanıtılmaya çalışılmıştır.

Ramazan Yiğit
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Abdurrahmân Şükrî ve Arap edebiyatındaki yeri

ÖZET Bu çalışmada Abdurrahmân Şükrî'nin (1886-1958) hayatı ve modern Arap edebiyatındaki yeri konu edilmiştir. Abdurrahmân Şükrî, Arap edebiyatında yenilikçi bir şair olarak öne çıkmaktadır. Klasik anlayışa sahip şairleri eleştirerek taklitçi geleneğin yıkılmasına ve Romantizm akımının Arap edebiyatında yayılmasına öncülük etmiştir. Abdurrahmân Şükrî, Arap edebiyatı ile İngiliz Romantik ekolün anlayışını birleştirerek yeni bir edebî anlayış ortaya koymaya çalışmıştır. Batı edebiyatından öğrendiği yenilikleri şiirlerinde uygulamaya ve Klasik edebiyatın aşırı şekilciliğine karşı, şiirin içeriğine ve şairin duygularına odaklanmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde, Arap edebiyatındaki yenilik hareketlerine, akımlara ve ekollere kısaca değinilmiştir. İlk bölümde Abdurrahmân Şükrî'nin hayatı, eserleri ve edebî anlayışı ele alınmıştır. İkinci bölümde ise şiir anlayışı, edebiyata getirdiği yenilikler, Abbasî Dönemi şairlerine yaptığı eleştiriler, onun Dîvân ekolündeki yeri, İbrâhîm Abdülkâdir el-Mâzinî ile aralarındaki edebî tartışmaları, modern Arap edebiyatındaki yeri ve yenilik hareketlerini savunması ele alınmıştır.

Arap edebiyatıDivan şiiriModern şiir+1
Necati Yaman
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

İmâm Mâturîdî'nin usulünde haber teorisi

İslâm düşüncesinde haber önemli bir bilgi kaynağıdır. Haberin bilgi teorisindeki konumu onun bilginin diğer kaynaklarıyla bütüncül olarak ele alınmasını gerektirmiştir. İslam hukukunda şer'î hükümlerin istinbatında merkezi bir role sahip olan haberin epistemolojik değeri ve güvenilirliği temelinde bir usul benimsenmiş, nakledilen rivayetlerin sahihliğini tespit etmek için isnad ve metin tenkidi gibi hususlar sistematik bir şekilde ele alınmıştır. Araştırma kapsamında bilgiyi sistematik olarak ele alan Mâturîdî'nin, haberlerin hukuki delil olarak kabülünde geliştirdiği kriterlerin analizleri yapılmış, söz konusu kriterlerin İslâm hukuk metodolojisine etkisi incelenmiştir. Haber konusunda akıl-nakil eksenli bir yaklaşıma sahip olan Mâturîdî'nin Te'vîlâtü'l-Kur'ân başlıklı eserinde yaptığı yorumlar üzerinden klasik Hanefî usul kaynaklarının tahlili yapılarak ortaya konulmuştur. Çalışma giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölüm Hanefî fıkıh geleneğindeki yerinin anlaşılması bakımından Mâturîdî'nin hayatı ve ilmî/fıkhî yönüne ayrılmıştır. İkinci bölümde bilginin tanımı, imkânı, çeşitleri ve kaynakları gibi teorik zemine yer verildikten sonra Mâturîdî'nin akıl ve duyulara bakış açısı ortaya konulmuştur. Üçüncü bölümde ise haberin kavramsal boyutu ve bağlayıcılığı açısından haberin çeşitleri ele alınmış ve Mâturîdî'nin tefsirinde konuya ilişkin görüşlerinin yer aldığı âyetlerden örnekler sunulmuştur.

Ahmet Bulut
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessAR

The responsibility of the state to achieve social justice in Islamic (fiqh) jurisprudence

Achieving social justice is a great legal purpose that State has a role in. Islamic Fiqh has shown this role, so this role and this Fiqh should be highlighted to control the path, correct the performance and contribute to achieving dreams of the peoples. In the provisions of Islamic Shari'a, is there anything which achieves social justice? Does State have a role shown and framed by the Islamic Fiqh? Can these provisions represent a comprehensive applicable theory? The importance of the research is reflected in meeting the urgent needs of peoples through Islamic provisions which we worship Allah by applying them. It is also reflected in showing that Islam is able to provide solutions to this dilemma which has puzzled mankind in every time and place. 1- To reflect the means of achieving social justice in Islamic Shari'a. 2- To show the role of State regulated by Islamic Fiqh in achieving social justice. 3- To contribute to providing legal solutions to one of the big social problems. The researcher will follow more than one method such as inductive method which aims at investigating the streams of social justiceand the roles of State in achieving it.Besides, the researcher willalso follow deduction and analysis to come up with an integrated theory in this regard.This research is divided into three chapters other than the introduction, preface and conclusion. The first chapter discusses the role of State in Zakat and taxes and Awqaf. The second highlights the role of State in controlling and protecting markets. The third discusses equity and the role of Muslim State Treasury (Baitul Mal). 1-Islamic States should seek to achieve social justice through its streams in Islamic Fiqh as much as possible. 2-Peoples' dream in establishing social justice cannot come properly true except through Islamic Shari'a. 3-Zakat is one of the greatest streams of social justice and balance of economy is related to markets which have to be reformed. This is a kind of Fiqh which maintains the origin of social justice.

Ahmad Alhussein
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessAR

الشيخ عبدالرحمن التاغي ومكتوباته(تحقيقاً ودراسة)

The mission of purifying people's souls, reforming their morality , and guiding them to their creator is considered the most important mission of the prophets. Second only to the prophets in regards to Islamic instruction and traditions were the Islamic scholars , who spared no effort to enlighten the hearts of humanity by putting to pen the words and practices of the prophet and the first muslims. One of those great scholars was Sheikh Abdulrahman Altaghy Alnoorshini , who was the sheikh of all sheikhs of the Naqshbandi method of his time and the founder of takiyat Noor sheen in the Turkish state of Bitlis . God has honored me to discover the handwritten manuscripts of this great Islamic author which were 82 writings. His successor Alsheikh Abdalqahar Alduqidi collected all of them. These writings were very significant because it documents an important stage of spreading Sufism in this region of the Islamic world, it started through letters which were sent by the Sheikh to his students. These letters gave them instructions which taught them how to hold on to the etiquettes of Sunnah and to the richness of religion. Some of these letters also solve social problems such as reconciling between people. When I saw that the Arabian library was lacking these precious treasures, I strived to enrich it to benefit all avid readers and knowledge seeking individuals . Keywords: Naqshabandi method, the writings, Alsheikh Abdulrahman Altaghy, Takiyat Noorsheen

Mohammad Hasan
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

İslam hukukuna göre halifenin azli meselesi

Hz. Peygamberin vefatından sonra İslâm devletinin başkanlığını ifade etmek için hilâfet- imâmet gibi isimler kullanılmıştır. Hilâfetten maksat şeriatin tatbiki ve adaletin sağlanmasıdır. Devlet başkanlığı görevini üstlenen ve yürüten kimse için ise halife, halifetü Resulillah, emirü'l- mü'minin vesaire ünvanlar kullanılagelmiştir. Bu görevi üstlenecek kimsede bir takım vasıfların bulunması gerekmektedir. Bu vasıflardan bazıları; Müslüman ve akıl – bâliğ olmak, İslam ahkâmını uygulamaya ve devlet işlerini yapmaya muktedir olmak, âdil olmaktır. Halife, ehlü'l hal ve'l-akd tarafından seçilmesinin ardından bir takım mesuliyet ve görevleriüzerine almış bulunmaktadır. İslâm âlimleri nasslar ışığında bu görevlerin bazılarını zikretmiş, halifenin ilk ve en önemli görevinin âdil olmak ve halkı İslâm ahkâmına göre yönetmek olduğunu ifade etmişlerdir. Halife kendisinde bulunması gereken vasıflara sahip olduğu ve görevlerini hakkıyla yerine getirdiği müddetçe kendisine itaat edilmesi gereklidir. Ancak görevlerini yerine getirmeyip, halka zulmetmeye ve adâlet çizgisinden ayrılmaya başlarsa azli söz konusu olmaktadır. İslam âlimleri azil konusunu tartışmışlar hangi hususların azle sebep olduğu hususunda görüşlerini belirtmişlerdir. Azle sebep olan hususlar arasında üzerinde ittifak edilenlerden bazıları; âdil olmayıp halka zulmetmek, halifelik görevini hakkıyla yapmaya engel olacak bedenî noksanlıkların ortaya çıkması, İslâm dininden çıkmak, namazı ve ona daveti terk etmektir. Azli gerektiren hususlar arasında halifenin adâlet vasfını kaybetmesi hususu uzun uzadıya tartışılmış, bu durumun azil sebebi olup- olmadığı İslâm âlimleri arasında ihtilafa yol açmıştır. Anahtar kelimeler: İslam Hukuku, Hilâfet, halife, azil, devlet başkanı

AzilDevlet başkanıHalifeler+2
Kamil Cangül
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Tasavvufta ilâhî aşk: Sultan Memdûh Tillovî'nin Dîvânü'l-Münîbî örneği

Aşk, tasavvuf geleneğinde ilgiyle karşılanan kavramlardan biri olmuştur. Bu kavram özellikle Ahmed el-Gazzâlî (v. 520/1126) ve sonrasındaki sûfîler tarafından sıklıkla kullanılmaya başlanmıştır. Sûfîler, aşkı genellikle ilâhî olma yönüyle ele almışlardır. Bu konudaki düşüncelerini eserlerinde belirtmişlerdir. Sûfîlerin aşka dair yazdıkları gerek nesir gerek nazım türündeki eserler geniş bir literatür meydana getirmiştir. Eserlerinde ilâhî aşk konusuna geniş yer ayıran sûfîlerden biri de Sultan Memdûh Tillovî'dir (v. 1263/1847). Sultan Memdûh, Siirt'in Tillo ilçesinde yaşamış olup İsmâil Fakîrullah'ın (v. 1147/1734) torunu ve Erzurumlu İbrâhim Hakkı'nın (v. 1194/1780) talebesidir. Tamamı manzum olup Arapça, Farsça ve Türkçe şiirlerden oluşan geniş bir külliyatı vardır. Bu çalışmada Sultan Memdûh'un ilâhî aşk anlayışı Dîvânü'l-Münîbî bağlamında incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Sultan Memdûh'un hayatı ve eserleri hakkındaki bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde tasavvuf geleneği çerçevesinde aşk kavramı incelenmiş, sûfîlerin aşk kavramına bakışları ele alınmış ve bazı sûfîlerin ilâhî aşk anlayışları açıklanmıştır. Üçüncü bölümde de Sultan Memdûh'un ilâhî aşk anlayışı Dîvânü'l-Münîbî'de geçen şiirlerden hareketle ele alınmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler sonuç kısmında aktarılmıştır.

AşkDini edebiyatEski Türk edebiyatı+5
Muhammed İkbal Ekinci
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Şeyh Fethullah Verkânisî ve Menasikü'l Hacc ve'l-Umre adlı eserinin tahkik ve tahlili

Bu çalışma, günümüzde halen ilim ve irfan yuvası olarak bölgeye hizmetlerde bulunmaya devam eden Ohin Medrese ve dergâhının kurucusu Şeyh Fethullah elVerkânisî'nin (v.1317/1899) ilmi hayatı ve Menasiku'l-Hacc ve'l-Umre adlı eserinin tahkik ve tahlili'nden ibaret bir çalışmadır. Şeyh Fethullah el-Verkânisî, Osmanlı devletinin son yüzyılında şark bölgesinde hayatını idame ettirmiş ilmi bir şahsiyet, kalemi güçlü meşhur bir âlimdir. ElVerkânisî, fıkıh alanındaki yetkinliğinin yanında yaşadığı bölge itibariyle muasırlarının pek yapmadığı, günümüze ulaşan ve ulaşmayan bir sürü eser kaleme almış, bu konuda sonraki nesillere ilham kaynağı olmuş ve eser yazma geleneği kendisinden sonra da devam etmiştir. Ohin Kütüphanesini el yazma eser zengini ilmi bir mekân haline getirmiştir. Adı geçen Kütüphanedeki nadide eserlerden biri de, Şeyh Fethullah'ın fıkıh ilminin önemli bahislerinden Hac ve Umre menasik'i konusundaki telifidir. Eser, kendisine has üslubu, kısa net ve öz oluşu bakımından önemlidir. Çalışmamızın birinci bölümünde Şeyh Fethullah el-Verkânisî'nin ilmi hayatına, üstat, talebeve eserlerine değinilmiştir. İkinci bölümünde eserin tahkikinde esas alınan nüshalar ve özellikleri, eserin ismi, müellife aidiyeti ve kaynakları, eserin içeriği ve yöntemi, eserde geçen kavramlar gibi başlıklar altında eserin tahlili yapılmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise Menasiku'l-Hacc ve'l-Umre adlı eserin tahkiki yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Şeyh Fethullah el-Verkânisî, Menasik, Hac, Umre

Fethullah el-VerkanisiHacMenasik-i Hacc+2
Nurullah Özcan
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Kur'an'a göre sünnetin bağlayıcılığı

Bu çalışma ile hedeflenen, sünnetin Kur'an'da nasıl bir karşılık ve konuma sahip olduğunu ortaya koyup bağlayıcı olup olmama durumunu tespit etmektir. Hz. Peygamberin sünnetini işaret eden kavram ve ayet gruplarını inceleyerek bu konudaki nakli bilgiler ışığında yapılan yorumlarla bir neticeye varmaya çalışıldı. Yapılan araştırmada Hz. Peygamber, peygamberlik vazifesinden önce okuma yazma bilmemiş ve herhangi bir ilim tahsilinde bulunmamıştır. Kur'an'ın ifadesiyle ümmi idi. Tek bilgi kaynağı aldığı ilahi vahiydir. Bu vahyin en temel olanı Kur'an'dır. Bununla beraber Hz. Peygambere ilahi vahyin hem metni ve hem de muhtevası anlatılmıştır. Kur'an metni dışındaki bu vahyin Kur'an'daki karşılığı hikmet ve tebyîn vazifesidir. Kur'an ile birlikte Hz. Peygambere verilen hikmet, Kur'an metni dışında Hz. Peygambere öğretilen dini hususların muhtevasıdır. Genel kabul gören görüşe Hz. Muhammed (s.a.s.)'e verilen hikmet, sünnettir. Hz. Peygamber'e verilen tebyîn vazifesi, tebliğ edilen Kur'an ayetlerinin izah edilmesidir. Bir şeyi izah etmek, metinle kast olunanın açıklanmasıdır. Bu da demek oluyor ki metnin dışında Hz. Peygambere dini hususlar öğretilmiştir. Sünnet ile yapılan da budur. Bu vazifelerle gönderilen Hz. Peygambere itaat ve ittiba farz kılınmış ve mutlak olarak bağlayıcıdır. Öte yandan Hz. Peygamber bir beşerdir. Her beşer gibi içinde yaşadığı toplumun sosyal bir ferdidir. Dünyevi birçok hususta bir beşer olarak verdiği kararlarda yanıldığı ve yaptığı istişareler neticesinde verdiği kararları değiştirdiği olmuştur. Bununla vardığımız neticeye göre Hz. Muhammed (s.a.s.)'in dini hususlar dışında söylediği ve yaptığı şeyler vahiyle olmamış ve isabet ettiği gibi yanıldığı da vaki olmuştur. Bir beşer olarak dini hususlar dışındaki söz, fiil ve takrirlerinin bağlayıcı olmadığı kanaatine varılmıştır.

BağlayıcılıkHz. MuhammedKur'an-ı Kerim+4
Münür Eren
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessAR

Themes and artistic characteristics of Jeran Alawd Alnumairy's poetry

The Research Problem and questions: While exploring Jeran Alawd's poetical works, I found out that he is an eloquent, brilliant poet. However, he does not have the due interest or research. In addition, a lot of researchers do not know who Jeran Alawd is. All of these things have encouraged me to write this research. The most prominent questions are represented as follows: - - Who is Jeran Alawd? - What is the significance of his poetical works? - What themes does he excel at? - What are the advantages of his poetical words that are used in his works and their meanings? The Research Significance: This research is very significant as it tackles an unrenowned but eloquent poet. In addition, the researchers did not have an interest to study his poetical themes in an independent research. So this research has the responsibility to do this mission, in the hope that it may be a literary reference for the Arabic literature researchers. The Research Objectives: - - Disclosure of some aspects of Jeran Alawd's life and showing the significance of his poetry. - Elucidating the poetical themes he has written his poetical works upon. - Finding out the most prominent artistic characteristics of his poetry meanings and words. Methodology : I have divided the research into three chapters, preceeded by an introduction and followed by a conclusion. The first chapter is about the poet's life and his poetry. The second chapter tackles the poet's poetical themes. The third chapter is about the artistic characteristics of the poet's poetry and the most prominent features and styles he uses. Conclusions and Recommendations : First: Conclusions: - The kinship validity of Alnumairy to Jeran Alawd. - It is more likely that Jeran Alawd is an experienced poet. - Love and description are the most prominent themes the poet composed his poetry upon. - His meanings are mostly clear. However, some of his words are abstruse making the meanings obscure. Second: Recommendations: - I'd like to draw the researchers' attention to give due care to the poet's collection of poems and studying it in details. - I recommend that the researchers should publish more studies tackling Jeran Alawd's poetry and character

Eyman Hasan
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Mekkî ve Medenî ayetler bağlamında Kur'an'da yetim ve yetim hakları

Ailenin temeli ilk insanla beraber atılmıştır. Bu ilk insan, eşi ve çocuklarıyla birlikte ilk aileyi meydana getirmiştir. Tüm dinler bu aile temeli üzerinden devam etmiş ancak kadına verilmesi gereken değeri İslam dini dışında hiçbir din tam olarak vermemiştir. Aynı zamanda İslam öncesi cahiliye toplumunda kadın ve çocuklar her zaman ezilmiştir. Yetimler de mağdur edilmiş ve kendilerine hiçbir hak tanınmamıştır. Kur'an ve Sünnet'te bu iki güçsüz kesimin içinde bulunduğu durum iyileştirilmeye çalışılmış ve haklarının kendilerine verilmesine yönelik gerekli öğüt ve uyarılar yapılmıştır. Bununla kadın ve yetimlerin, diğer insanlar gibi mutlu ve eşit bir yaşam sürmeleri amaçlanmıştır. İslamî anlayışa göre korunup kollanması bakımından yetimler en özel yere sahiptir. Çünkü onlar kendilerini koruyacak olan sahiplerini kaybetmişlerdir. Böylece kendileri her türlü tehlikeye ve sömürüye açık hale gelmişlerdir. Yetimlerin bu durumuna Mekkî ve Medenî ayetlerde pek çok kez değinilmiştir. Onlara karşı yumuşak davranılması ve şefkatle yaklaşılması, onların haklarının korunması ve onlara iyi bir gelecek oluşturarak topluma kazandırılması öğütlenmiştir. Anahtar kelimeler; Kur'an-ı Kerim, sünnet, Mekkî, Medenî, yetim, merhamet, kadın, çocuk

AileKur'an-ı KerimMerhamet+4
Mücahide Vançin
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Denetlenemeyen bilginin kelâm ilmindeki yeri (ilham, rüya, cifr)

Kelâm ilminde akıl, sağlam duyu ve doğru haber bilgi kaynağı olarak kabul edilmiştir. Fakat bazı İslami disiplinler bilhassa tasavvuf ehli bu kaynaklarla beraber dini düşüncenin şekillenmesinde etkili olan bilgi kaynaklarına keşf, ilham, rüya ve cifr gibi bilgileri de dâhil ettikleri görülmektedir. Doğru bilgiyi elde etme noktasında bilgi kaynaklarının önemli bir etken olduğu biliniyor olmasına rağmen doğru bilgi kaynaklarını tespit etme noktasında bazı İslam düşünce ekollerinin farklı tavır sergilemesi ve bu konuda epistemolojik alanda yeterli çalışmanın olmaması bu araştırmanın yapılmasında temel etken olmuştur. Bu araştırmada ilham, rüya ve cifr bilgisinin kelâm ilminde bilgi değeri taşıyıp taşımadığı ve bunların bilgi kaynağı olarak kabul edilmesi durumunda ortaya çıkabilecek itikadi ve sosyal sorunlar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu bilgilerin sübjektif olması ve evrensel niteliklerden yoksun olmalarından dolayı kelâm alimlerince dini alanda uyulması zorunlu hükmün delili olarak kullanılamayacağı tespit edilmiştir. Denetlenemeyen bilgilerin kişinin tecrübeleri ile sınırlı olması ve hakikatini ortaya çıkarmanın imkânsız olmasından dolayı dini alanda asla bağlayıcılığının olmadığı neticesine varılmıştır. Aynı zamanda yakın dönemde bazı şahıs, grup, cemaat ve tarikatların denetlenemeyen bilgiyi kullanarak toplum nezdinde saygınlık kazandıkları ve bu tür bilgilerin kendi statülerini korumalarına araç olarak kullandıkları çalışma kapsamında ulaşılan bir diğer sonuç olarak ortaya çıkmaktadır.

BilgiCifrKelam+4
Tuba Erdemci
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Ebu'l-Kasım el-Ensari'de bilgi teorisi

Ebu'l-Kâsım el-Ensârî Eş'arî kelam geleneğinin önemli bir dönüşüm devrinde yaşamış, Cüveynî'nin öğrenciliğini, Şehristânî'nin hocalığını yapmış bir kelamcıdır. Onun kelam sisteminin temel konularından birini bilgi teorisi oluşturmaktadır. O, kelam sisteminde bu konuya oldukça önemli bir yer ayırmış, bilginin tanımı, mahiyeti, kaynakları ve nazar başlıklarını ayrıntılarıyla incelemiştir. Bu çalışma giriş ve iki bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde düşünce tarihinde bilgiyi ve bilginin kaynağı konusunda ortaya çıkan görüşler ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümde yeterince tanınmamasından ötürü Ebu'l-Kâsım el-Ensârî'nin hayatı, hocaları, öğrencileri ve eserleri hakkında bilgi vermeye çalışılmıştır. Birinci bölümde ise Ebu'l-Kâsım el-Ensârî'de bilgini tanımı, bilginin ispatı ve hakikati, İkinci bölümde ise bilginin çeşitleri, bilginin kaynağı ve nazar konusu ele alınmıştır.

Akıl yürütmeBilgiDelil+6
Mehmet Emin Ulu
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Kur'an ışığında giyinme ve tesettür

İnsan tarihine baktığımızda insanın fıtratına uygun olan ve kendisi için vazgeçilmez olan tesettür, insanlar için tıpkı yemek, uyku, ilim ve sanat gibi elzemdir. Kur'an-ı Kerim'den anlaşıldığı üzere Hz. Âdem cennette iken mahiyetini bilmediğimiz bir örtüye bürünmüştü. Hz. Âdem, cennetten kovulunca ondan o örtü alınmış ve örtünmesi gereken yerleri açıkta kalmıştı. Bir toplumdaki giyinme tarzı, o toplumun yaşam biçimini, inançlarını ve hayat felsefesini yansıtmaktadır. Bundan dolayı giyim tarzı, kişinin yaşına, cinsiyetine, yaşadığı çağa, sosyal sınıfına ve benimsediği düşünceye dair önemli bilgiler vermektedir. İslamiyet öncesi Arap toplumunda kadınlar başörtülerini, boyun, gerdanlıklar ve saçlarının bir kısmı açıkta kalacak şekilde takarlardı. Erkeklere güzelliklerini teşhîr ederek, toplumda yer edinmeyi amaçlarlardı. İslamiyet ise dış tesettürün tamamlanmasını istemiştir. Bunun için de erkek ve kadınların avret sınırlarını çizmiş ve setr-i avreti farz kılmıştır. Bununla ulaşmayı amaçladığı hedef de erkek veya kadının fitneye mahal vermeyecek şekilde giyinmelerini temin etmektir. Ki bu durum, kıyafetlerin vücut hatlarını göstermeyecek şekilde geniş ve kalın olmasını zorunlu kılar. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, tesettür ile ilgili temel kavramlar ve bu kavramların naslardaki kullanımları incelenmiştir. İkinci bölümde ise genel olarak tesettürün mahiyeti ve hükmü ele alınmıştır. Sonuç kısmında ise tezde ele alınan konuların analizi yapılmış ve varılan sonuçlar belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur'an, Tesettür, Avret, Ziynet, Hicap.

AvretKur'an-ı KerimMüslümanlar+4
Halime Oğuz
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessAR

شرح ألفية العراقي لأمير بادشاه دراسة وتحقيقا (من صفحة 137 الى 199)

I dealt with the last section of this manuscript with study and investigation, and the manuscript is a summary of the explanation of the Iraqi on his millennium in the term of hadith, and this millennium is a organize for the introduction of Ibn al-Salah with some additions on it, the importance of this work by importance an introduction Ibn al-Salah which it baptized researchers in this art. And this manuscript is only a branch from this original. This work included an introduction and two sections, the first section, which is the study section, and I put in it two chapters were placed in it, the first chapter: Al-Hafiz Al-Iraqi and his explanation on millennium, and it contains three sections, and the second chapter: Amir Padishah and his manuscript book, and it contains two chapters, and the second section is the investigation section and contains the main text as his author wanted it, which starts from a topic: (خفي الإرسال والمزيد في متصل الأسانيد) to the end of the book, with the resulting scientific comments, then a conclusion and indexes. And the approach of Sayyid Amir Padishah in the abbreviation: to remove some examples with his reference to that, and he also deletes many of the prefaces that the Iraqi hafiz brings at the beginning of each topic, provided that his approach to the abbreviation did not deviate the book from the shapethat the author wanted. One of the most important results of this work is that we came across one of the unknown scholars, who is Sayyid Muhammad Amin al-Bukhari, known as Amir Padishah. After searching for this character, it became clear to us that he a modern interpreter, a jurist, a fundamentalist, a linguist, and we have found for him about twenty books between books and letters, of which only one book has been printed. Our target in this work is to produce this book in the form that the author wanted so that the people of knowledge can benefit from it.

Hassan Ibrahım Emran Drah
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Necîb el-Kîlânî'nin et-Tarîku't-Tavîl adlı romanının tahlili

Bu çalışmamızda Necîb el Kîlânî'nin et-Tarîku't-Tavîl adlı romanı tahlil edilmiştir. Çalışmamız daha önce çalışılmadığından bizce önem arz etmektedir. et-Tarîku't-Tavîl romanı, yazarın hapishanede iken 3 hafta içerisinde yazdığı ilk romanı olmasına rağmen büyük ustalıkla kaleme alınmıştır. el-Kîlânî, Mısır'da doğmuş ve hayatını çeşitli ülkelerde geçirmiş İslamî edebiyatın öncülerinden olan büyük bir edebiyatçıdır. Mısır'da yaşadığı süre içinde İhvani Müslimin teşkilatına yakınlık göstermiş ve neticesinde hapishane süreci yaşamıştır. Onun bu süreci yaşaması kalemini durdurmamış aksine orada iken bile birçok eser yazmasına vesile olmuştur. Onun hapishanede yazdığı eserlerden biri olan et-Tarîku't-Tavîl adlı roman ise Mısır'ın bir köyünde yaşayan iki aileyi anlatmaktadır. İki aile anlatılırken Mısır'daki mevcut siyasi olaylar da romanı şekillendirmiştir. Eserin dili son derece sade, akıcı ve anlaşılırdır. Eserini, edebî sanatlara boğmayarak her türlü okuyucuya açık hale getirmiştir. Bu eseri 1957 yılında Mısır Eğitim ve Öğretim Bakanlığı tarafından birincilik ödülü kazanmıştır. 1959 yılında da aynı eseri Bakan Fethi Rıdvan'dan ödül almıştır. Günümüz yazarları bir eser yazdıklarında eserini aylarca bekletirken el-Kîlânî'nin kısa sürede eserini bitirip ödüller kazanması elbette takdire şayandır. Anahtar Kelimeler: Arap Dili ve Belagâtı, Necîb el-Kîlânî, Roman, Tahlil, Edebiyat

Arap edebiyatıArapçaDil bilgisi+4
Feyza Nur Atabey
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Ana konuları bağlamında Şûra suresinin tahlili

Kur'an, İslam davetinin çeşitli merhalelerinde vuku bulan farklı hadise ve ihtiyaçlara bağlı olarak nâzil olduğundan, onun muhtevasında bulunan konular sistematik bir yapı arz etmemekte ve bunun bir sonucu olarak bazen bir âyet ya da âyet grubu içerisinde dahi konunun, konuşmacının ve hitabın yönünün birden bire değiştiği görülmektedir. Bu sebeple Kur'an'ın temel konularının, onun oluşturduğu inanç ve düşünce dünyasının daha iyi kavranması ve yorumlanması için aynı konuyla ilgili âyetlerin bir araya getirilerek incelenmesi gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı, Kur'an'da ele alınan ana konuları ve ulaşılmak istenen hedefleri Şûrâ sûresinin tahlili üzerinden incelemek ve ortaya çıkarmaktır. Bu amaçla hazırlanan çalışmada Şûrâ sûresinin dört ana konusu olduğu tespit edilmiştir. Bu ana konularla irtibatı bulunan âyetler alt başlıklar halinde bir araya getirilmek suretiyle sûrenin tahlili yapılmıştır. Tahlil kısmında ise surenin ana konularını oluşturan tevhid, nübüvvet, ahiret ve ahlakla ilgili ayetlerin muhtevaları ve bunların klasik ve son dönem tefsir çalışmalarındaki yorum ve değerlendirmeleri üzerinde durulmuş, böylelikle sûrenin temel ilke ve hedefleri ortaya konmuştur. Bütün bunlardan elde edilen bulgulara çalışmanın sonuç kısmında yer verilmiş ve sûrenin ana konuları itibarıyla Kur'an'ın bir özeti sayılabilecek nitelikte olduğu görülmüştür.

Kur'an-ı KerimPeygamberlikTefsir+3
Esra Ceylan
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Türk Ceza Kanunuyla mukayeseli olarak İslam ceza hukukunda öldürme suçları ve cezaları

Bu çalışma ile öncelikle İslam ceza hukukunda öldürme suçları ve cezaları anlatılmış, Türk ceza hukuku ile benzer ve farklı yönleri karşılaştırılmıştır. Ayrıca her iki hukuk sisteminde suçlara ne şekilde cezalar verildiğine ilişkin örnek kararlar eklenmiştir. Bununla birlikte, önemine binaen kasten öldürme suçunun cezası olarak kısas cezası ayrı bir başlık altında detaylı olarak ele alınmıştır. Tezin yazılması ile amaçlanan, her iki hukuk sisteminin mukayeseli olarak gösterilmesidir. Altı yüz yıldan beri hüküm süren Osmanlı Devletinde İslam ceza hukukunun uygulanmasının da etkisiyle İslam ceza hukukunda öldürme suçları ve cezaları hep merak konusu olmuştur. Çalışmada görüleceği üzere her iki hukuk sisteminin birçok ortak yönü olduğu kadar farklı yönleri de bulunmaktadır. Ancak her iki sistemde de cezanın belirlenmesinde failin kastı önem taşımaktadır. Çalışma ile dört mezhep imamının görüşleri temel alınmış, farklılıklar var olduğunda gösterilmeye çalışılmıştır.

CezaCinayetDiyet+7
Erhan Obut
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Fadl Hasan Abbas'ın Kur'an ilimlerine katkıları (İtkânu'l-Burhân'ın Burhân ve İtkân ile karşılaştırması)

Bu tezde, Kur'an ilimleri alanında yoğun faaliyetleri bulunan yakın dönem müelliflerinden Fadl Hasan Abbas'ın (1932-2011) Kur'an ilimleri sahasına sunduğu yenilikler ve katkılar tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu amaca matuf olarak onun İtkânu'l-Burhân fî 'ulûmi'l-Kur'ân adlı eseri, alanın en meşhur kitapları olan Zerkeşî'nin (öl. 794/1392) el-Burhân fi 'ulûmi'l-Kur'ân'ı ve Suyûtî'nin (öl. 911/1505) el-İtkân fî 'ulûmi'l-Kur'ân'ı ile çeşitli meseleler bakımından mukayese edilmiştir. Tez; giriş, onu takip eden üç bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır: Giriş kısmında Kur'an ilimlerinin doğuşu, tedvini ve tarihî gelişimi ele alınmıştır. Birinci bölümde Fadl Abbas'ın hayatına, dinî, ahlâkî ve ilmî kişiliğine yer verilmiş, eserleri tanıtılmıştır. İkinci bölümde el-Burhân, el-İtkân ve İtkânu'l-Burhân hakkında temel bilgiler verilmiş, ardından adı geçen üç kitap bazı hususlar yönünden karşılaştırılmıştır. Üçüncü bölümde müsteşriklerin Kur'an'a yönelik iddialarına karşı Fadl Abbas'ın İtkânu'l-Burhân'da verdiği cevaplara temas edilmiştir. Sonuç kısmında ise araştırma boyunca elde edilen veriler arz edilmiştir.

Fadl Hasan AbbasKur'an-ı Kerimİslamiyet
Esma Akdemir
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

"Ümmetimin en hayırlıları benim neslimdir..." Hadisinin tespit ve tahlili

"Ümmetimin en hayırlıları benim asrımda yaşayanlardır…" ifadesiyle gelen rivayetler, geçmiş dönemlerde ve günümüzde sürekli değinilen konulardan biri olmuştur. Halen sıhhati tartışılan bu hadisle alakalı, farklı yorumlar yapılmakta ve çeşitli görüşler öne sürülmektedir. Özellikle hadiste sahâbilerin, akabinde de tabiîn ve tebe-i tabiînlerin sıralı olarak birbirini takip eden en hayırlı nesil olarak zikredilmesi, yöneltilen olumlu ve olumsuz görüşlerin en önemli sebebi sayılmaktadır. Biz de tezimizde, mevzûbahs rivayetleri Kütüb-i Tis'a özelinde tespit ederek gerek sened ve gerekse metin açısından tahlillerini yapmaya ve böylece inceleyeceğimiz hadisin ve değişik versiyonlarla aktarılan diğer rivayetlerin daha doğru anlaşılmasına katkıda bulunmaya çalıştık. Bu çerçevede çalışmamız, giriş ve iki bölümden meydana gelmektedir. Giriş kısmında araştırmanın konusu, amacı, önemi ve metodu ile araştırmada yararlandığımız kaynaklar hakkında bilgi verilmiş ve ümmet kavramı üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde "Ümmetimin en hayırlıları…" söylemiyle gelen rivayetlerin tespiti ve bu rivayetlerin sened tenkidi yapılmış, ikinci bölümde ise tespit etmiş olduğumuz rivayetlerin metin ve muhteva yönünden tenkidi yapılmıştır. Çalışmamız, sonuç kısmıyla nihayete ermiştir.

Ahmed bin HanbelHadisKur'an-ı Kerim+2
Murat Tanburacı
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Müfessirlerin tarihsellikleri –çağın fenomenleri, siyâsî/itikâdî kabuller ve etnik köken bağlamında-

"Müfessirlerin Tarihsellikleri" ismini verdiğimiz işbu tez vesilesiyle öncelikle günümüzde Kur'ân ile yan yana anıldığına şahit olduğumuz "tarihsellik" kavramının esas itibariyle insana ait bir mefhum olduğuna, tefsir bünyesinde yaşanan birçok ihtilafın da "tarihsellik" tabirinin insana ait oluşunun tam manasıyla idrak edilemeyişinden kaynaklandığına dikkat çekilmiştir. Tefsir sahasında vuku bulan ve esasında insanın tarihselliğinden ileri gelen bu ihtilafların giderilmesi ile muhtemel yeni ihtilafların önüne geçilebilmesi, herkes gibi bir insan olan müfessirlerin tarihselliklerini inşa eden unsurların doğru tespitine bağlıdır. Bu sebeple müfessirlerin tarihselliklerini inşa ederek onların tefsir tercihlerinde belirleyici olan ve müfessirleri tefsirde zorunlu olarak öznelliğe iten başlıca unsurlara tezimizin ilgili bölümlerinde örnekler üzerinden detaylı bir şekilde yer verilmiştir. Çalışmamızda nihai olarak ayetlerdeki kast-ı ilâhîye dair ve Kur'ân'ın nüzul ortamı hakkında zengin bir müktesebatı bize taşıyan sahih rivayetler ile nesnel tarihî malzemenin tefsir disiplininde müfessirlerin tefsir tercihlerini denetleyen birer otorite olarak tayin edilmesi sayesinde müfessirlerin kendi tarihselliklerine karşı eserlerini koruyabilecekleri sonucuna varılmıştır.

Etnik unsurlarKimlik inşasıKur'an-ı Kerim+5
Erhan Görgün
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Mü'minûn suresinin ilk on bir ayeti bağlamında ideal mümin profili

Bu çalışma, Mü'minûn suresinin ihtiva ettiği ideal mümin için vazgeçilmez olan özellikleri ele almaktadır. Bu özellikler, erdemli bir birey ve huzurlu bir toplumun oluşmasında önem arz etmektedir. Çalışma, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, çalışmanın önemi, amacı, metodu, kaynakları ve diğer çalışmalardan farkı açıklanmıştır. Birinci bölümde, Mü'minûn suresi hakkında genel bir bilgi verilmiş ve surede yer alan ana konular üzerinde durulmuştur. Çalışmanın son bölümü olan ikinci bölümde ise Mü'minûn suresinin başında yer alan ve ideal bir müminin sahip olması gereken vasıflar üzerinde detaylı bir şekilde durulmuştur. Bu çalışmada, olabildiğince anlaşılır ifadelere yer vermeye, farklı kaynaklardan yararlanmaya ve bilimin ölçüt olarak kabul ettiği kriterlere uymaya gayret edilmiştir. Bununla beraber genel kabul görmüş güvenilir metotlar kullanılmaya ve konu bütünlüğünün sağlanmasına çalışılmıştır.

Kur'an-ı KerimMüminMüminun suresi+3
Ümit Adım
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Ana konuları bağlamında Nur Suresinin tahlili

Kur'an, nüzul döneminde yaşanılan olaylara, durumlara veya hâsıl olan ihtiyaçlara binaen yaklaşık olarak yirmi üç yılda peyderpey olarak indirilmiştir. Bu nedenle, surelerde veya âyet gruplarında bir anlam bütünlüğüne rastlamak güçtür. Bunun yanında Kur'an'ın, Allah'ın kelamı olması ve özgün bir dil ve üsluba sahip olması da doğru anlaşılmasını etkileyen unsurlardandır. Âyetlerden murat edilen hakiki mananın algılanabilmesi için tefsir ilmine ihtiyaç duyulmuştur. Bu anlamda konulu tefsir yöntemi de bir surenin genel anlamıyla âyet arasındaki veya âyetlerin kendi aralarındaki anlam bütünlüğünün anlaşılmasına yardımcı olan bir yöntem olmuştur. Bu çalışmanın amacı, Nur suresinde konusal bütünlüğü elde ederek âyetler arasındaki bağlantıyı ortaya çıkarmak ve bu sayede âyetlerin günümüze vermek istediği mesajın doğru algılanmasına gayret etmektir. Bu amaçla hazırlanan çalışmada Nur suresinin üç ana konusu olduğu görülmüştür. Bu ana konularla irtibatı bulunan âyetler alt başlıklar halinde bir araya getirilerek surenin tahlili yapılmıştır. Tahlil kısmında ise surenin ana konularını oluşturan Allah'ın sıfatları, ahlâk ve muâmelât ile ilgili âyetlerin muhtevalarına ve bunların klasik ve son dönem tefsir eserlerindeki izah ve değerlendirmelerine yer verilmiştir. Tüm bunlardan çıkarılan anlam ve vargı çalışmanın sonuç kısmında aktarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur'an, Nur Suresi, Nur, Ahlâk.

Asiye Bozkurt
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessAR

(تلخيص الزواجز عن اقتراف الكبائر للملا خليل الإسعردي قسم العبادات (دراسة وتحقيق

Imam Ibn Hajar Al-Haytami - may Allah Almighty have mercy on him - was one of the most prominent scholars in the ninth century AH. He wrote many books in various Islamic sciences, and one of these important works is the book [Al-Zawajir on the Commitment of Major Sins], in which he explained the major sins and the perils and dangers related to them. He counted them as 467 big. This work, which includes topics on belief, worship, transactions and morality, is listed according to the chapters of Shafi'i fiqh books. After Ibn Hajar, in the 12th century H., Mullah Halil es-Siirdi - may Allah have mercy on him - shortened this book in accordance with his time and made some important additions and deletions. In addition, he collected major sins under one heading, and as a result of them not being considered major sins, the number dropped to 203. In this study, information is given about the lives of both authors, the method and sources of the work in question are introduced, and the prayers section is examined by giving a brief analysis of some subjects. Keywords: Islamıc Law, Ibn Hajar Al-Haytami, Mulla Khalil Al-Issardi, Zawajir, apparent major sins

Muhammed Farah
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Seyfeddîn el-Âmidî'nin kelâm yöntemi

İtikâda taalluk eden meseleleri ve bunların dayanağı olan bilgi ve varlığa ilişkin ilkeleri konu edinen kelâmcılar, ilk dönemden itibaren belli bir metodolojiye bağlı kalarak konuları ele aldılar. Süreç içerisinde metodolojilerin kritiğini yaparak kelâm disiplini için en tutarlı yöntemleri belirlenmeye çalıştılar. Müteahhirûn dönemine gelindiğinde sorunların çözümü için mantığa dayalı yöntemler esas almaya başladılar. Müteahhirûn kelâm yöntemi, inanç ilkelerinin ispatını ve bunların dayanağı meselelerini Aristoteles'in mantık ilkeleri ve Meşşâî geleneğin metafizik kavramlarıyla sentezleyerek burhânî düzleme taşıma amacını güder. Mantığı merkeze alan bu yöntem, tasavvur-tasdik ve yakîn-zan ayrımlarını kesin bir şekilde ortaya koyar. Nihayetinde kelâm ile ilgili sağlam bir epistemoloji oluşur ve delil-medlûl ilişkisine dair tartışmalar analitik-burhânî muhakeme düzeyine ulaşmış olur. Bu yöntem dönemin öncü mimarlarından Râzî ve Âmidî ile birlikte sistemleşerek kurumsal bir gelenek haline gelir. Bu çalışma, Seyfeddîn el-Âmidî'nin kelâm yöntemini konu edinmektedir. Âmidî, kendi dönemine kadar süregelen ve ekollerin takip ettikleri kelâm yöntemlerinin mantıksal ve yapısal analizini yaparak tutarlı ve doğru neticelere vardıran yöntemleri belirlemeye çalışır. O, birçok konuda gerek mensubu olduğu Eşʿarî ekolünün ve gerekse diğer ekollerin kelâm yöntemlerinin kritiğini mantıksal ve yapısal bir kurgu içerisinde yaptıktan sonra, kullanılan yöntemlerin eksik veya zayıf yönlerini gerekçeleriyle ortaya koyar. Ona göre kelâmî düşünce ve teorilerinin somut ve kesinlik ifade eden delillerle temellendirilmesi zorunlu olup bunu sağlayacak ideal yöntem ise kat῾î öncüllerden oluşan mantık kurallarına dayalı aklî yöntemlerdir. Çalışmamız, kelâm disiplininde kullanılan ekollerin yöntemlerine dair Âmidî'nin analizlerini, metodolojiye dair fikirlerini, esas aldığı istidlâl yöntemlerini ve buna yönelik temel argümanlarını tespit etmek suretiyle bir bütün olarak onun kelâm yöntemini ortaya koymayı hedeflemektedir.

Abid Sevgili
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Nizâmiye Medreseleri'nin İslâm hukuk ilmine katkıları (Bağdat Nizâmiye Medresesi örneği)

Bu tez, Selçuklu Devleti döneminde eğitim ve kültür hayatına yön veren eğitim ve öğretimin kurumsallaşmasında mihenk taşı olarak kabul edilen Nizâmiye Medreseleri'ni ve özelde Bağdat Nizâmiye Medresesi'ndeki fıkıh eğitimini kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Nizâmiye Medreseleri, yalnızca Selçuklu Devleti'nin değil İslâm medeniyetinin eğitim anlayışı üzerinde derin izler bırakmış, bilhassa fıkıh ilmine sunduğu katkılarla önemli bir yer edinmiştir. Şâfiî mezhebinin temel usûl, fürûʻ cedel ve hilâfiyat konularına dair eserler, İslâm kültür mirasının önemli birikimlerinden biri olan Bağdat Nizâmiye Medresesi'nde şekillenmiş; söz konusu disiplinler bu medresenin müderrisleri ve öğrencileri tarafından etkili bir şekilde geliştirilmiştir. Bağdat Medresesi Şâfiî mezhebi temelli bir eğitim-öğretim kurumu olsa da bu kurumda diğer mezheplere müntesip talebelere de yer verilmiştir. Nitekim Hanbelî ve Mâlikî mezheplerinin de önde gelen fakihlerinin bazıları Bağdat Nizâmiye Medresesi'nde yetişmiştir. Bu medresenin öğretim sistemi, söz konusu mezheplerin temel eserlerinin ortaya çıkmasında da dolaylı olarak etkili olmuştur. Osmanlı Devleti'nin son dönemine kadar eğitim kurumları hem yapısal hem de ilmî metodoloji açısından büyük ölçüde Bağdat Nizâmiye Medresesi'nin eğitim anlayışını ve müfredatını takip etmiş, bu geleneği sürdürerek dönemin fıkıh, usûl ve ilişkili alanlardaki ilmî üretimini şekillendiren temel referans noktası olmuştur. Bu tez, Bağdat Nizâmiye Medresesi'nin eğitim-öğretim süreçlerini, bu süreçlerde uygulanan metodolojileri ve medresenin İslam kültür ve medeniyeti ile İslam hukuk ilmine yaptığı katkıları kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Sonuç olarak bu tez, tarihsel bir perspektifle bu katkıların hem teorik hem de pratik yansımalarını analiz etmeyi hedeflemektedir.

İslam hukukuİslam hukukçuları
Esra Oruk Nas
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Bazı hayvanların öldürülmesi ile ilgili bir rivayetin tespit ve tahlili

Bu çalışma, İslam dininin hayvanlara bakış açısını ve Hz. Peygamber'in hayvanlara yaklaşımını hadisler zaviyesinde ele almaktadır. Çalışmada öncelikle İslam'ın hayvanlara yönelik şefkat, merhamet ve adalet anlayışı irdelenmiş, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) bu konudaki sözlü ve fiili uygulamaları üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda hayvanlara değer verilmesi ve onların korunmasına yönelik teşvikler değerlendirilmiştir. Çalışmanın merkezinde ise öldürülmesi emredilen hayvanlar hakkındaki hadisler yer almaktadır. Söz konusu rivâyetler klasik hadis eserlerinden tahric edilmiş, metin ve senet bakımından tahlil edilip sıhhat durumları tespit edilmiştir. Hadisler senet ve metin yönünden değerlendirilirken kaynaklar arasında karşılaştırmalar yapılmış ve aradaki farklar ortaya konmuştur. Mevzu bahis hadislerin doğru anlaşılması için klasik dönem şerh edebiyatından faydalanmak da göz ardı edilmemiştir. Bu cihetle hadislerin nasıl yorumlandığı tetkik edilmiş, müelliflerin de görüşleri irdelenmiştir. Söz konusu müelliflerin hadisler hakkında yaptıkları çözümlemeler hadisleri anlamamızda bizlere oldukça fayda sağlamıştır. Son olarak, İslam'ın hayvanlara verdiği kıymet ile modern hayatın sağladığı ayrıcalıklar arasında bir mukayese yapılmış ve hayvan hakları bağlamında farklı bir perspektif oluşturulması amaçlanmıştır. Böylece Hz. Peygamber'in hayvanlara karşı olan tutumunun günümüze yansıyan tarafları daha net izaha kavuşturulmuştur.

Ufuk Karasu
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Ebu Sa'd Abdurrahman en-Nîsâburî ve kelam anlayışı

Bu çalışmada hicri beşinci yüzyılda yaşayan ve Nizâmiyye medreselerinde Mütevellî olarak görev yapmış olan Ebû Sa'd Cemâlüddîn Abdurrahmân b. Me'mûn b. Alî el-Mütevellî en-Nîsâbûrî'nin kelam anlayışı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Müellifin görüşleri tespit edilirken el-Ġunye fî uṣûli'd-dîn adlı kelam eserinden faydalanılmıştır. Çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin konusu, amacı, yöntemi ve kaynakları ele alınmış, Mütevellî'nin ilmi kişiliği ve kelâmcılığına kısaca değinilmiştir. Birinci bölümde Mütevellî'nin hayatı ilmi kişiliği ve düşünce yapısı üzerinde kısaca durulmuştur. İkinci bölümde bilgi konusunda ki görüşlerine, delil ve nazar anlayışına değinilmiştir. Üçüncü bölümde ulûhiyet anlayışı genel olarak sıfatlar, iman, rü'yetullah, insan fiilleri ve ilahiyata dair diğer meseleler vb. başlıklar üzerinden işlenmiştir. Dördüncü bölümde nübüvvet anlayışı irdelenerek kelâmî görüşleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Beşinci bölümde ahiret bahislerine ve bu konuda yapmış olduğu eleştirilere değinilmiştir. Altıncı bölümde imamet ile alakalı bahislerine yer verilmiş halife olacak kişide bulunması gereken özelliklere değinilmiştir. Sonuç bölümünde Mütevellî'nin görüşlerinin genel değerlendirilmesi yapılmış, ulaşılan bulgularla kelâm ilmindeki konumu tespit edilmeye gayret edilmiştir.

AhiretKelamNübüvvet+1
Eyüp Ensari Sevgili
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Çoklu evrenler teorisinin teistik ve ateistik argümanlar bağlamında kelâmi kritiği

Çoklu evrenler teorisi, evrenin geleneksel tekil ve kapalı sistem anlayışını aşarak, bizim evrenimizin dışında birbirinden bağımsız ve farklı fiziksel yasalarla işleyen çok sayıda evrenin var olabileceğini savunan bilimsel ve felsefi bir yaklaşımdır. Bu teori, modern kozmolojide kuantum mekaniği ve kozmik enflasyon modelleriyle desteklenmiş; evrenimizin temel fiziksel sabitlerinin diğer evrenlerde farklılık gösterebileceği düşüncesiyle incelenmiştir. Bu çerçevede, yaşam için uygun olan ince ayar koşullarının tesadüfi oluşabileceği ve böylece yaratıcı gerekliliğinin sorgulanabileceği ileri sürülmektedir. Ateist düşünürler, evrenimizin yaşanabilirliğini çoklu evrenlerin varlığıyla açıklayarak, bu teoriyi Tanrı'nın varlığına dair ince ayar argümanını zayıflatmak için güçlü bir araç olarak kullanmaktadır. Bu çalışma, çoklu evrenler teorisini teistik ve ateistik argümanlar bağlamında kelamî bir değerlendirmeye tabi tutmayı amaçlamaktadır. İlk olarak, çoklu evren fikrinin tarihsel arka planı, modern kozmolojideki bilimsel temelleri ve bu teoriyi destekleyen modeller kapsamlı biçimde incelenmiştir. Ardından, ateist düşünürlerin çoklu evreni tasarım argümanına alternatif olarak kullanma biçimleri ile ince ayar problemine yönelik ateistik yorumları analiz edilmiştir. Bunun yanında, İslam düşüncesindeki çoklu âlem tartışmaları, kelâm âlimlerinin evren anlayışları ve teistik perspektifin çoklu evren ihtimali karşısındaki yorumları ile ince ayar argümanına yönelik açıklamaları sistematik biçimde ele alınmıştır. Bu karşılaştırmalar sonucunda, çoklu evrenler teorisinin ateistik iddiaları kesin biçimde güçlendirmediği gibi teistik yaklaşımları da geçersiz kılmadığı, yalnızca tartışmanın kapsamını ve metodolojik boyutunu genişlettiği görülmüştür. Bu çalışma, çoklu evrenler teorini kelâmî düşüncenin temel ilkeleri doğrultusunda her iki yaklaşımı da merkeze alarak eleştirel ve tarafsız bir bakışla incelemeyi hedeflemektedir.

Ceylan Fidan
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Karabaş Velî ve Tarîkatnâme isimli eseri (Metin-inceleme)

Osmanlı Devleti'nin XVII. yüzyılda "duraklama dönemi" olarak adlandırılan sürecinde, dönemin en yaygın tarikatı olan Halvetiyye'nin önemli bir kolunun başında bulunan Karabaş Velî'nin tasavvuf literatürüne kazandırdığı eserlerden biri Tarîkatnâme'dir. Bu eser, İslam'ın şartlarını; halktan (avâm) başlayarak seçkinlere (havâs), oradan da seçkinlerin en seçkinlerine (ehassü'l-havâs) ulaşan bir müridin manevî yolculuğu çerçevesinde ele almaktadır. Bu çalışmada, Tarîkatnâme'nin günümüz harflerine aktarılması ve incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda eserin dört farklı nüshası karşılaştırılmış, içerdiği konular analiz edilmiştir. Çalışma, hem eserlerinde hem de hayatında şeriat ile tasavvuf arasındaki dengeyi önemseyen Karabaş Velî'nin düşünce dünyasını anlamaya ve aktarmaya imkân sunmaktadır. Birinci bölümde, Karabaş Velî'nin hayatı, eserleri, tasavvufî görüşleri ve Karabaşiyye kolu hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, Tarîkatnâme'nin seçilen nüshalar esas alınarak günümüz Türkçesine aktarılan metnine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise bu metin, Karabaş Velî'nin düşünsel sistematiği bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışma, genel bir değerlendirme ile sonlandırılmıştır.

HalvetiyyeTasavvuf
Sedanur Küçükeskici
Selçuk University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

İlk dönem tasavvufî kaynaklarda sükût

Bu tez çalışması, sükût kavramının tasavvufî düşünce içerisindeki yerini, anlamını ve özellikle terbiyevî işlevini ele almaktadır. Sükût, sadece konuşmamak, suskunluk değil, nefs terbiyesi, murakabe, edep ve kalbî sükûnet gibi çok katmanlı anlamlar taşımaktadır. Bu bağlamda sükûtun Kur'ân ve sünnetteki temelleriyle birlikte tasavvuf klasiklerindeki anlamı incelenmiş; Semerkandî, Ebû Tâlib El- Mekkî, Kuşeyrî, Hücvîrî ve Gazzâlî gibi sûfîlerin konuya dair değerlendirmelerine yer verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde sükûtun sözlük ve terim anlamı açıklanmış, Kur'ân-ı Kerîm ve hadislerde sükûtun işaret ettiği anlamlar örneklerle ortaya konmuş, klasik sûfî müelliflerin eserleri esas alınarak sükûtun anlam dünyası, bir hal veya makam olarak ele alınışı ve sûfîlerce nefs terbiyesindeki rolü analiz edilmiştir. İkinci ve son bölümde ise sükûtun tasavvufî terbiye anlayışındaki işlevi ve terbiye sürecindeki yeri değerlendirilmiştir. Sonuç olarak sükût, sûfî terbiyede sadece sessizlik değil, kemale erme yolunda nefsi kontrol altına alma, dilin ve kalbin adabını gözetme anlamında bir eğitim metodudur. Bu yönüyle sükût, sûfî hayatın merkezî unsurlarından biri olarak değerlendirilmiştir.

İlyas Terzi
Selçuk University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

İslâm hukukunda intihar, ötanazi ve istişhâd

İslâm hukukunun insan hayatına dair temel ilkelerinin üç önemli kavram etrafında nasıl şekillendiği ve geliştiği incelenmiştir. Bunlar intihar, ötanazi ve istişhâd şeklindedir. Bu kavramlar, hem tarihsel süreçlerde hem de modern dünyada geniş bir tartışma alanı oluşturmuş, dinî, hukukî ve etik açılardan önemli soruları gündeme getirmiştir. Bu kapsamda çalışma, İslâm hukukunun bu konulara yaklaşımını, temel kaynaklar olan Kur'ân ve Sünnet ışığında ele alarak klasik fıkıh doktrinleri ve çağdaş yorumlarla birlikte ayrıntılı bir analiz sunmayı hedeflemiştir. İslâm hukuku çerçevesinde intihar, yalnızca bir bireyin kendi hayatını sonlandırması değil, aynı zamanda toplum düzenine ve kolektif sorumluluğa karşı bir suç olarak kabul edilmiştir. Çalışmada İslâm'ın hayatı kutsal kabul etmesi ve her canın Allah'a (c.c.) ait olduğu anlayışı üzerine inşa edilen bir yaklaşım sergilenmiştir. Bununla beraber ötanazi meselesi, özellikle tıbbi etik, hukuki sorumluluklar ve insan hakları açısından önemli bir tartışma konusudur. Bu kapsamda çalışmada ötanazinin İslâm hukukundaki yeri, hayatın dokunulmazlığı ilkesiyle nasıl örtüştüğü incelenmiştir. Aynı zamanda modern tıbbi uygulamalarda ötanaziye dair yapılan tartışmalar, İslâm hukukunun perspektifiyle nasıl uyumlu ya da uyumsuz olduğuna dair yorumlar geliştirilmiştir. İstişhâd, özellikle modern dönemde savaş, direniş ve dini motivasyonlarla yapılan eylemlerle ilişkilendirilmiştir. İslâm hukukunun bu kavrama yaklaşımı, yalnızca savaş hukukunun sınırlarını belirlemekle kalmamış, aynı zamanda İslâm'ın barış ve şiddetle ilgili temel öğretilerini de yansıtmaktadır. İstişhâdın meşruiyeti, yalnızca savunma savaşları ve zulme karşı direnişle sınırlı olmalıdır. Tüm bunlarla beraber bu çalışma, bu konulara dair İslâm hukukunun öngördüğü temel ilkeleri, kuralları ve yorumları ortaya koyarak bu meselelerin günümüz dünyasında nasıl daha sağlıklı bir şekilde ele alınabileceğine dair öneriler sunmuştur. Anahtar Kelimeler: İslâm, Hukuk, İntihar, Ötanazi, İstişhâd

Haydar Işık
Selçuk University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Fetâvâ Kâdîhân isimli eserdeki hadislerin tahrîc ve değerlendirilmesi

Kâdîhân, yaşadığı dönemde ilmî çalışmalarıyla adından söz ettiren ve fetvaları ile devrine damga vuran büyük bir şahsiyettir. Başta Fetâvâ Kâdîhân olmak üzere bütün eserleri ilim ehlinin hep gündeminde olmuştur. Hanefî Mezhebinin önemli âlimlerinden olması ve Fetâvâ Kâdîhân üzerine herhangi bir tahric çalışması yapılmamış olması dikkatimizi çekmiştir. Bundan dolayı eserde yer alan rivayetlerin tamamı değerlendirilmiştir. Giriş bölümünde, konunun önemi, amacı, yöntemi ve kaynakları ele alınmıştır. Daha sonraki bölümlerde, müellif ve eserleri ile ilgili bilgiler verildikten sonra Fetâvâ Kâdîhân'da bulunan hadislerin tahrîci yapılarak hadis usulü ve cerh ta'dîl kaideleri açısından sahihlik-zayıflık yönleri incelenmiştir. Sonuç kısmında ise, araştırmada varılan sonuçlar ortaya konarak bir tablo ile Fetâvâ Kâdîhân'daki hadislerin genel değerlendirilmesi yapılmıştır.

Ömer Arslan
Selçuk University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00