Fibromiyalji hastalarında serum nükleer faktör eritroid 2 ilişkili faktör 2 (NRF2) düzeyinin, oksidatif stres parametrelerinin ve tiyol-disülfid homeostazının araştırılması

Amaç: Fibromiyalji Sendromu, çok sayıda araştırma olmasına rağmen henüz etyolopatogenezi tam olarak bilinmeyen bir hastalıktır. Bu çalışmada, Fibromiyalji Sendromu tanısı almış kadın hastalarda serum Nrf2, Total Antioksidan Status (TAS), Total Oksidan Status (TOS) düzeyleri ve Tiyol-Disülfid Homeostazı, sağlıklı popülasyon ile karşılaştırıldı, ayrıca hasta grubunda Nrf2 düzeyleri ve oksidatif stres parametreleri ile klinik bulguların ilişkisi araştırıldı. Bu çalışma, FMS'de serum Nrf2 düzeyini değerlendiren literatürdeki ilk çalışmadır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon ve Romatoloji polikliniklerine başvuran 60 FMS tanılı hasta ve 50 sağlıklı kontrol grubu olmak üzere toplam 110 katılımcı dahil edildi. Çalışma kesitsel olarak planlandı. Katılımcılarla, serum örneklerinin alınması, fizik muayene ve klinik değerlendirme için bir kez görüşme yapıldı. Katılımcıların serumlarında Nrf2 düzeyi ELİSA yöntemi ile, TAS, TOS, Native Tiyol (N.T.), Total Tiyol (T.T.) ve Disülfid düzeyleri spektrofotometrik yöntemle ölçüldü. Tüm katılımcıların yaş, vücut kitle indeksi, düzenli egzersiz alışkanlıkları, hastalık süresi, ilaç kullanımı gibi sosyodemografik ve klinik özellikleri Katılımcı Bilgi Formuna kaydedildi. Tanı, ACR Revize 2016 Kriterleriyle; ağrı düzeyi, Vizüel Analog Skalayla (VAS); hastalık şiddeti, Fibromiyalji Etki Anketiyle (FEA); emosyonel durum, Beck Depresyon ve Anksiyete Ölçekleriyle (BDÖ, BAÖ); uyku bozukluğu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksiyle (PUKİ); yorgunluk durumu, Yorgunluk Şiddet Ölçeğiyle (YŞÖ); nöropatik ağrı şiddeti, Douleur Dört Soru Nöropatik Ağrı Anketiyle (DN4) değerlendirildi. Ayrıca her katılımcı için hassas nokta (HN) sayısı kaydedildi. Bulgular: Gruplar arasında yaş açısından anlamlı bir fark bulunmadı. Hasta grubunda HN sayısı, FEA, BDÖ ve BAÖ, PUKİ, YŞÖ, VAS ve DN4 skoru ortalamaları kontrol grubuna göre daha yüksek bulundu (p<0,001, hepsi için), TAS ve TOS düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p<0,001, ikisi için). Hasta grubunda Nrf2 düzeyi anlamlı düzeyde daha düşük bulundu (p<0,001) ve hasta grubunda DN4 skorları ile Nrf2 düzeyleri arasında negatif ilişki saptandı (r=-0,255, p=0,049). Sonuç: Çalışmamızın sonuçları, Nrf2'nin gelecekte FMS'li hastaların özellikle nöropatik ağrı gösteren subgruplarda etyopatogenez, tanı ve tedavi yolakları açısından ışık tutabilecek nitelikte olduğu ve Nrf2 düzeyi ölçümü düşük bulunan hastalarda Nrf2 aktivatörlerinin kullanımının gündeme gelebileceği yönünde umut vericidir. Ancak bu sonuçların doğrulanması adına daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.