Gaetano Donizetti ?Don pasquale? Operasının ses-söz uyumu (prozodi) yönünden incelenmesi

Prozodi bozukluklarının saptanabilmesi için, operanın çevrildiği dildeki vurguların ve ses özelliklerinin bilinmesi gerekmektedir. Orijinal dilindeki bir opera, yabancı bir dile özensiz bir şekilde çevrildiğinde, operanın müziği ile dilin müziği arasında yaşanacak uyuşumsuzluklar, müziğin vermek istediği mesajın kötü bir şekilde verilmesine ve müziğin amacına ulaşmasına engel olacaktır. Bu nedenle Türkçeye çevrilen operalar da Türkçenin ses-söz yapısına uygun olarak çevrilmeli ve bestecinin kendi dilinde yazdığı opera, aslına sadık kalınarak dinleyicilere ulaştırılmalıdır. Bu nedenle de Türkçenin bilinen dil ve vurgu özelliklerine uygun hale getirilmek istenen orijinal librettonun çeviriminde Türkçe prozodi kurallarına uyulması gerekir.Bu araştırmada, opera bestecisi Gaetano Donizetti'nin en ünlü operalarından biri olan, üç perdelik opera komik tarzındaki ?Don Pasquale? operası, Türkçe prozodi kuralları açısından incelenerek, operanın geneli hakkında bir değer yargısına ulaşılmaya çalışılmıştır.Araştırma; Don Pasquale operasının, günümüzde Türkçe oynandığı şekliyle, tüm orijinal librettosu araştırmacı tarafından tekrar tercüme edilerek ve Türkçe prozodi kurallarına göre karşılaştırılarak incelenmiştir.Operanın solo, düet, terzet, quartet ve koro partileri, notaları üzerinden incelenerek buralardaki prozodik yanlışlıklar gösterilmeye çalışılmıştır.Ayrıca bestecinin hayatı, eserleri ve tarihsel önemi, ?Don Pasquale? operasının konusu, albüm kayıtları, performans tarihçesi, İtalyanca ve Türkçe librettosuna da araştırma içinde yer verilmiştir.Prozodisi incelenen ?Don Pasquale? operasının büyük bir bölümünün prozodisinin çok fazla bozuk olmadığı saptanmıştır. Ancak, orijinal dilindeki kusursuzluğu da göz ardı etmemek gerekir. Librettonun birebir tercümesi (günümüzde oynanan Türkçe uyarlaması için), prozodik açıdan olmasa da yakın ve güzel bir tercüme oluşuyla dikkati çekmiştir.Sonuç olarak; Gaetano Donizeti'nin bestelediği bu opera, opera komik tarzında ilk eser olma özelliği ile birlikte, yorumlanmasında da, doğru artikülasyon, acelite ve güçlü bir nefes tekniği gerektirmektedir. Dünyadaki bütün operalarının repertuvarlarında her yıl yer alan bu eser, genellikle orijinal dilinde icra edilmektedir.Bu bağlamda ?operalar orijinal dilinde güzeldir? demek yanlış bir yaklaşım olmaz.