Gıda katkı maddesi olan potasyum bromatın insan periferal lenfositlerinde in vitro genotoksik etkileri

ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİGIDA KATKI MADDESİ OLAN POTASYUM BROMAT'IN İNSANPERİFERAL LENFOSİTLERİNDE IN VITRO GENOTOKSİKETKİLERİFatma Funda KAYAÇukurova ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüBiyoloji Anabilim DalıDanışman : Prof. Dr. Mehmet TOPAKTAŞYıl: 2005, Sayfa: 82Jüri: Prof. Dr. Mehmet TOPAKTAŞProf. Dr. Rüştü HATİPOĞLUDoç. Dr. Eyyüp RENCÜZOĞULLARIBu çalışmanın amacı, unda beyazlatıcı madde olarak kullanılan Potasyum bromat'ıninsan periferal lenfositlerinde genotoksik etkiye sahip olup olmadığını kardeş kromatiddeğişimi (KKD=SCE), kromozom aberasyonu (KA) ve mikronukleus (MN) testleri ilearaştırmak ve bu testler yardımı ile insanlar için herhangi bir genotoksik risk oluşturupoluşturmadığını saptamaktır. Hücreler 400, 450, 500, 550 µg/ml konsantrasyonlardaPotasyum bromat'la 24 ve 48 saat muamele edilmiştir.Bu çalışmada, Potasyum bromat 24 saatlik muamele süresinde KKD'yi kontrolenazaran genel olarak artırmış fakat bu artışın istatistiksel olarak önemli olmadığıbulunmuştur. Halbuki 48 saatlik muamele süresinde ise KKD'yi tüm konsantrasyonlardakontrole nazaran önemli derecede uyarmıştır. KA, kontrole göre tüm dozlarda ve 24 saatlikmuamele süresinde uyarılmıştır. 24 saatlik muamele süresinde tüm dozlarda saptanan AHyüzdesinin pozitif kontroldekinden (MMC) yüksek olduğu, fakat aradaki farkın önemliolmadığı saptanmıştır. Potasyum bromat'la 24 saat muamele edilen kültürlerde hücre başınadüşen anormallik sayısının (KA/hücre) kontrolden istatistiksel olarak önemli derecedeyüksek olduğu ve bu artışın da doza bağlı olduğu bulunmuştur. Potasyum bromat'la 48 saatmuamele edilen kültürlerde AH oranının tüm muamele sürelerinde kontrole nazaran önemliderecede yüksek olduğu saptanmıştır. Bu muamele süresinde hücre başına düşen anormalliksayısının kontrolden önemli derecede yüksek olduğu belirlenmiştir. 48 saatlik muamelesüresinde hücre başına düşen anormallik sayısının doza bağlı artış gösterdiği saptanmıştır.Bunun yanında, Potasyum bromat'ın 24 ve 48 saatlik muamelelerde hem replikasyonindeksini (RI) hem de mitotik indeksi (MI) olumsuz yönde etkilediği saptanmıştır. Potasyumbromat 24 saatlik muamelede mikronukleus oluşumunu doza bağlı olarak uyarmıştır. 48saatlik muameleli kültürlerde ise mikronukleuslu hücre oranının kontrole nazaran dahayüksek olduğu bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: İnsan periferal lenfositleri, potasyum bromat, Kardeş KromatidDeğişimi (KKD), Kromozom Aberasyonu (KA), Mikronukleus (MN)I