Gebe ergenlerde dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, dürtüsellik ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi

Bu çalışmada bir grup gebe ergende Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), dürtüsellik, yaşam kalitesi ve ilişkili faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'ne başvuran 12-19 yaş arası 50 ergen gebe ve sosyodemografik özellikler açısından benzer 55 kontrol çalışmaya dahil edilmiştir. Tüm olgular Barrat Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ-11), Conners-Wells Ergen Özbildirim Ölçeği uzun formu (CWEÖÖ-U) ve Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ) ile dürtüsellik, DEHB ve yaşam kalitesi açısından taranmıştır. Ayrıca çalışma grubunda herhangi bir gebelikten korunma yöntemi kullanılıp kullanılmadığı, gebelik haftası, gebelik komplikasyon(lar)ı, varsa önceki gebelikler, bebeğin babasının yaşı; ve her iki grupta katılımcıların yaşı, eğitim durumu, daha önce psikiyatrik tanı alıp almadığı, medeni durumu, kiminle birlikte yaşadığı, adli bir süreci olup olmadığı, cinsel olarak aktif olup olmadığı, sigara, alkol ve madde kullanım öyküsü ve geçirilmiş travma öyküsü olup olmadığı kaydedilmiştir. Çalışma grubunda DEHB ve dürtüsellik, kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede yüksek saptanmıştır. ÇİYKÖ alt ölçeklerinde fiziksel sağlık alt ölçek puanlarının gebe ergenlerde kontrol grubuna kıyasla daha düşük olması, gebelikte fiziksel sağlığın olumsuz etkilendiği göstermektedir. Sosyodemografik verilere bakıldığında çalışma grubunun eğitim düzeyinin kontrol grubuna kıyasla daha düşük olduğu, çalışma grubunun büyük bir kısmının okula devam etmediği ve okula devam eden gebelerin de akademik başarılarının kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde düşük olduğu görülmektedir. Ayrıca gebe ergenlerin annelerinin, kontrol grubunun annelerine göre daha az eğitim almış olduğu ve 18 yaş altında gebe kalma oranlarının daha yüksek olduğu izlenmiştir. Ölçekler arası korelasyonlara bakıldığında, CWEÖÖ-U alt ölçekleri ( aile problemleri, duygusal sorunlar, DEHB indeksi, DSM-IV DEHB semptom alt ölçekleri ) ile ÇİYKÖ alt ölçekleri arasında saptanan istatistiksel olarak anlamlı negatif korelasyon, DEHB varlığının olguların yaşam kalitesini belirgin olarak bozduğunu desteklemektedir. Sonuç olarak; tedavi edilmemiş DEHB ve dürtüsellik; riskli cinsel davranışlar, erken yaşta başlayan cinsel deneyimler, korunmasız cinsel ilişki gibi nedenlerle erken ve planlanmamış gebelik riskini belirgin oranda artırmaktadır. Ergen gebeliği hem fiziksel ve ruhsal açıdan yeterli olgunluğa erişmemiş olan ergenin hem de doğacak çocuğun sağlığı açısından tüm dünyada önemli bir sorun teşkil etmektedir. Ergen anneler kendi eğitimlerini sürdüremedikleri gibi bilgi deneyim eksikliği ve ekonomik yetersizlikler sebebiyle çocuklarına kaliteli bakım, sağlık ve eğitim sağlamakta zorluk yaşayabilirler ve bu durum nesiller boyu devam eden bir yoksulluk döngüsüne neden olabilir. Tüm bu nedenlerle, bu riskli grubu daha iyi tanımak ve erken müdahale, koruma ve destek programlarının hazırlanması, ergen gebeliğinin ve olası olumsuz sonuçlarının azaltılması açısından faydalı olacaktır. Anahtar kelimeler: Ergen gebeliği, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, dürtüsellik, yaşam kalitesi