Gebelerde sosyodemografik veriler ile eş desteğinin uyku kalitesine etkisi

Amaç: Gebelik birçok fiziksel ve psikososyal değişimlerin yaşandığı bir dönemdir. Bu değişimlerden gebenin uyku kalitesi de etkilenmektedir. Literatürde gebelikte uyku kalitesi ve gebelerin eşlerinden aldığı desteğin önemini vurgulayan çalışmalar mevcuttur. Bu araştırmanın amacı sosyodemografik veriler ve eş desteğinin uyku kalitesi üzerindeki etkisini incelemektir. Bu bağlamda yaş, eğitim düzeyi, çalışma durumu, gebelik haftası gibi sosyodemografik değişkenler ve gebelik döneminde algılanan eş desteği algısı incelenmiş; bu unsurların uyku kalitesi ile ilişkisi değerlendirilmiştir. Araştırma, gebelikte uyku kalitesini etkileyebilen bireysel ve sosyal etkenlerin birlikte değerlendirildiği bütüncül bir görüş açısı sunmayı hedeflemektedir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel, tanımlayıcı ve analitik bir çalışma olarak yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, Çorum Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Gebe İzlem Polikliniği ve Gebe Okuluna başvuran dâhil edilme kriterlerini karşılayan 18-49 yaş aralığındaki gebeler oluşturmaktadır. Gerekli izin ve onaylar alındıktan sonra gönüllü katılımcıların onamları alınarak, katılımcılardan Sosyodemografik Veri Formu, Gebelerde Eş Desteği Algısı Ölçeği ve Pittshburgh Uyku Kalitesi Ölçeğini' ni doldurmaları istendi. Veriler, Jamovi (versiyon 1.0) yazılımı kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Araştırmaya 240 gebe katılmış olup %41,25' i 25-29 yaş aralığında ve %53,33'ü üçüncü trimester dönemindeydi. Katılımcıların PUKI puan ortalaması 6,44 (SS=2,69) olup %75' inin PUKI puanı 5 ve üzerindeydi. Yaşı 35 yaş ve üzerinde olan gebelerin 18-24 yaş (p=0,036) ve 25-29 yaş aralığında (p=0,002) olanlara göre uyku kalitesi daha iyi; 3.trimester dönemindeki gebelerin 1.trimester (p=0,001) ve 2.trimester (p=0,001) döneminde olanlara göre uyku kalitesi daha kötü bulundu. Toplam GEDAÖ puan ortalaması ise 66,76 (SS=12,90)' ydı. Gebe yaşının (p=0,003) ve eş yaşının (p=0,004) 35 yaş ve üzerinde, evlilik süresinin 5 yıl ve üzerinde (p=0,001), gebelik sayısının 3 ve üzerinde olması (p=0,001), 2 veya daha fazla yaşayan çocuğun bulunması (p=0,001), aynı evde yardımcı birinin bulunmaması (p=0,035) durumlarında eş desteği algısının daha düşük olduğu görüldü. Gebelikte eş desteği algısı ile uyku kalitesi arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı (p=0,198). Sonuç: Uyku kalitesi gebenin yaşı arttıkça iyileşmiş olup, ileri gebelik haftalarında kötü bulunmuştur. Gebelerin eş desteği algısı ise yaş, evlilik süresi, gebelik ve çocuk sayısı gibi değişkenlerle ilişkili bulunmuştur. Buna bağlı olarak gebe takiplerinde bütüncül bir yaklaşımla, gebelerin tıbbi durumlarının yanında uyku profilinin sorgulanması ve aile içi destek durumunun değerlendirilmesi önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Gebelik, Uyku Kalitesi, Eş Desteği