Geleceğin alışveriş merkezi tasarımına yönelik bir tahmin modeli

Mimari mekanlar, sosyo-ekonomik, kültürel ve teknolojik gelişmelere paralel olarak değişmekte ve gelişmektedir. Alışveriş mekanları da bu gelişmelerden etkilenerek her dönemde farklı özellikler göstermektedir. İlkçağlarda agoralarla başlayan süreç, özellikle Endüstri devrimi ile büyük bir kırılma yaşamıştır. Ortaya çıkan küreselleşme ve kapitalizm anlayışı, alışveriş mekanlarını doğrudan etkilemiştir. Bu gelişmeler sonucunda 20. Yy.'da alışveriş merkezi tipolojisi ortaya çıkmıştır. Ortaya çıktığı günden itibaren tüm dünyada büyük ilgi görmüş ve hızla yayılmıştır. 21. Yy.'da ise alışveriş merkezleri kullanıcı beklentilerini karşılayamamaktadır. Alışveriş merkezi tasarımında yeni eğilimler ve konsept arayışları ön plana çıkmaktadır. 21.yy'da toplum, kültür ve teknoloji büyük bir hızla değişmektedir. Günümüz toplumu ağ toplumuna, popüler kültür dijital kültüre evrilmektedir. En büyük değişim dijitalleşme ve yapay zeka alanında yapılan teknolojik devrimlerle sağlanmaktadır. Bu çalışmada geleceğin alışveriş merkezi tasarımına dair bir tahmin modeli oluşturulmuştur. Çalışmanın amaçları; geleceğin alışveriş mekanının nasıl olacağına dair senaryolar üretmek, insan odaklı alışveriş mekanının parametrelerini belirlemek, geleceğin tüketicilerinin beklenti ve öngörülerini belirlemek ve artan dijitalleşmenin mekana olası etkilerini tahmin etmektir. Bu kapsamda mimarlık eğitimi almakta olan denek grupla pilot çalışma yapılmıştır. Fikir üretme aşamasında geleceğin insanına, kültürüne, alışveriş mekanları ve eylem modellerine göre öngörüler ve imajlar içeren, bilim- kurgu türüne ait 20 filmden faydalanılmıştır. Çalışma sonucunda gelecekte alışveriş merkezinin fiziksel mekan olarak devam edeceği, ancak e-ticaret ve dijitalleşme etkisiyle dönüşerek 'melez bir alışveriş merkezi' modeli gerçekleşeceği ön görülmüştür. dijitalleşmenin insan ve toplum üzerinde yaratacağı olumsuzluklardan bahsedilerek, insan odaklı alışveriş merkezi tasarımının önemi vurgulanmıştır.