Görsel Sosyal Kaygı Ölçeği'nin Türk kültürüne uyarlanması: Güvenirlik ve geçerlik analizi

Sosyal kaygı, sosyal durumlarda başkaları tarafından değerlendirilmeyle alakalı yoğun bir şekilde korku duyma ile karakterize edilen yaygın bir insan deneyimidir. İşlevselliği bozacak kadar şiddetli bir düzeye ulaştığında, sosyal kaygı bozukluğu veya sosyal fobi olarak adlandırılmaktadır. Çoğunlukla kişi korkunun aşırı veya anlamsız olduğunu bilmektedir. Titreme, kızarma, terleme gibi fiziksel belirtiler eşlik edebilmektedir. Gündelik hayatta yaşadıkları bu belirtilere ve bunun sonucunda oluşan sosyal ve ekonomik kayıplara rağmen, sosyal kaygı bozukluğu olan hastaların diğer kaygı bozuklukları olan hastalara kıyasla daha nadir yardım arama davranışı gösterdikleri bulunmuştur. Massad vd. Görsel Sosyal Kaygı Ölçeğini oluşturdukları makalelerinde; yazılı ölçeklerin düşük okuryazarlık düzeyine sahip katılımcılarda zayıf geçerliğe sahip olabileceği, bireylerin soru ifadelerini kendilerince yorumlama ihtimallerinin olabileceği ve ölçek çevirilerinin dilsel ve kültürel farklılıklar nedeniyle kusurlu olabileceğini söylemişlerdir. Tüm bu nedenlerden dolayı sözel ölçeklerin amaçladıkları şeyleri ölçmede birtakım zayıflıklar yarattığına ancak ölçümlerde resim kullanmanın büyük miktarda bilgiyi hızlı ve verimli bir şekilde sıralamayı, anlamayı ve iletmeyi kolaylaştırdığına dikkat çekmişlerdir. Türkçede de görsellerden oluşan örnek bir test olarak Yıldırım vd. tarafından uyarlanan Gözlerden Zihin Okuma Testi kullanılmaktadır ve kişilerin duygu okuma becerilerini ölçmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de yapılacak sosyal kaygı araştırmalarına ve klinikteki tespit çalışmalarına katkı sağlaması amacı ile Massad vd. tarafından geliştirilen Görsel Sosyal Kaygı Ölçeğinin (Visual Social Anxiety Scale) Türk kültürüne uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin sınanmasıdır. Araştırmaya, Türkiye'de yaşayan 275 yetişkin katılmıştır. Analizler SPSS 25.00 ile gerçekleştirilmiştir. Yapı geçerliği sınamaları için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçek 13 faktör ortaya çıkarmıştır. Bu sebeple ölçekte tek bir faktör olduğu ve toplam puan alınabileceği sonucu çıkarılmıştır. Yaklaşan geçerlik için sosyal kaygıyı klinik ortamda ayırt etmek için kullanılan Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği ve Sosyal Düşünceler Ölçeği ile pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlılık göstermektedir. Uzaklaşan geçerlik kapsamında ise Yaygın Kaygı Bozukluğu-7 ile anlamlı bir korelasyon gösterse de korelasyon katsayısı diğer sosyal kaygı ölçeklerine göre düşük çıkmıştır. Güvenirlik analizi için ölçeğin toplam puan Cronbach Alfa iç tutarlılık değeri ,959dur. Dijitalleşen günümüzde görsel ölçeklerin katılımcıların gerçek bildirimlerini ölçmede bir farklılık yaratacağı öngörüsüyle bu araştırmada Görsel Sosyal Kaygı Ölçeği'nin Türk kültürüne adaptasyonu ve geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının yapılmıştır. Ölçeğin psikometrik değerleri yeterli düzeyde çıkmıştır.