Gümüşhane (KD Türkiye) yöresinde yüzeylenen erken kretase yaşlı kireçtaşlarının organik jeokimyasal özellikleri, çökelme ortam ve şartları

Bu çalışmada Gümüşhane yöresinde yüzeylenme veren Erken Kretase yaşlı platform karbonatlarının organik jeokimyasal özellikleri, çökelme ortam ve şartları araştırılmıştır. Çalışma kapsamında, birimin kalınlığının 90 ile 600 m arasında değiştiği ve 7 farklı litolojik özellikte olduğu, kireçtaşlarının içermiş olduğu fosillerin yaş aralığının Barriyasiyen–Apsiyen (Erken Kretase) zaman dilimini temsil ettiği belirlenmiştir. Çukutbaşı ÖSK ve SK5 nolu sondaj kuyusuna ait bitümlü kireçtaşı örneklerinin orta-uygun derecede kaynak kaya potansiyeli taşıdığı, diğer ÖSK'lara ve SK4 sondaj kuyusuna ait bitümlü ve mikritik kireçtaşlarının kaynak kaya potansiyeli bulunmadığı tespit edilmiştir. Keçikaya ve Çukutbaşı ÖSK'lara ait örneklerin orta derecede hidrokarbon türetme potansiyeline sahip ve Tip II/III kerojen, gaz/petrol türetecek organik madde içeriğine sahip olduğu, diğer ÖSK'lar ve Sondaj kuyularına ait örneklerin ise Tip III kerojen, gaz/petrol türetecek organik madde içeriğine sahip olduğu belirlenmiştir. Örneklerin ortalama %Ro, Tmax değerlerine göre, ısısal olarak olgunlaşmamış-olgun, MA(I)/MA(I+II), TA(I)/TA(I+II), C29ββ/(ββ+αα) steran, C2920S/(20S+20R) ve (4MDBT/1MDBT) oranlarına göre ise erken-orta olgun seviyeye ulaşmıştır. Örneklerin toplam kükürt (TS) değerleri, Sr/Ba, V/Ni, Pr/Ph, n-C17/n-C27 oranları, TAR değerleri, Pr/n-C17 ve Ph/n-C18, C19/C23 TT, C24Tet/(C24Tet+C23TT), C21/C23TT, C26/C25TT C3122R/C30H, C35/C34 homohopan, C3122R/C30H, C35/C34 homohopan oranları, C29ααα20R>C27ααα20R>C28ααα20R steran sıralaması, Log (1MP/9MP) ve C29/C27 sterol oranları gibi parametrelerden ve δ13C izotop değerlerinden yola çıkarak, incelenen kayaçların oksik-suboksik ve anoksik redoks koşullarının hüküm sürdüğü karasal-denizel geçiş zonunda, karasal organik maddenin daha baskın olmasıyla birlikte hem karasal hem de denizel kökenli organik madde girdisinin mümkün olduğu başarısız bir rift ortamında çökelmiş olduğu ve çökelim sırasında zaman zaman yükselen-alçalan deniz seviyesinin organik madde birikim miktarını etkilediği tespit edilmiştir.